«Esil tasyp barady, jardan asyp»...

Búgingi tańda oblystyń qar sýymen tolyǵatyn arnalary Ǵ.Músirepov pen Shal aqyn aýdandarynda eń bıik deńgeıinen ótip, endi tómendeýge bet aldy. Osy eki aýdandaǵy aǵyn sýynyń úlesi jylda mol bolady.

Shal aqyn aýdanyndaǵy Sergeevka sý qoımasynda sýdyń eń joǵary deńgeıi bıyl 996 sm-ge jetti. Al plotınanyń qanat­tarynan asýy 196 sm boldy, bul qalypty jaǵdaı. Qazir Shal aqynnan keıingi Esil aýdanynda ózen sýynyń bıiktigi 11 metrge jetkenin «Qazgıdromet» RMK fılıalynyń dırektory Qymbat Merǵalymova aıtyp otyr. Odan keıin Esildiń sýy Petropavl qalasynda bıikteıdi. Boljam boıynsha mundaǵy sý 18-21 sáýir aralyǵynda 10 metr­den asýy múmkin. Bul sýdyń arnadan asyp, tasýyna soqtyrady. Sondyqtan Chelıabi-Novosibir ha­lyqaralyq tasjolynyń 528-shi shaqyrymy, Zarechnyı men Prı­­brejnoe kentteriniń jol­dary sý astynda qalý qaýpi bar.

«Qazgıdromettiń» habarlaýyna qaraǵanda, osy kúnderi oblys aýmaǵyna sýyq sıklon qar aralas jańbyr ákeledi dep otyr. Jeldiń jyldamdyǵy sekýndyna 15-20 metrge jetpek.Aýanyń temperatýrasy túnde 5-10 gradýsqa deıin sýytady, al kúndiz 1-3 gradýsqa deıin jyly bolmaq.

Aýa raıyn boljaý ortalyǵy Soltústikte jylymyq tek sáýir­diń úshinshi onkúndiginen bastalady dep boljaýda. Bul kezde aýanyń temperatýrasy túnde 10-11, al kúndiz 16-21 gradýsqa deıin kóterilýge tıis.

Esildiń ekinshi tasýy da sáýirdiń 18-21 aralyǵynda bas­talmaq. Oǵan sebep bolatyn Aqmola oblysynyń aýmaǵyn­daǵy Qalqutan, Jabaı ózenderi sýlarynyń Esilge quıy­lýy. Biraq mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, sýdyń bul kó­terilýi alǵashqydan qaýipti emes, bıiktigi sol deńgeıde qa­lady.

Oblystyq Tótenshe jaǵ­daılar departamenti basty­ǵynyń orynbasary Murat Qan­ǵojınov keıingi jyldary oblys aýmaǵynda 2016 jáne 2017 jyldary materıaldyq shy­ǵyn kóp bolǵan sý tasqyny bolǵan. «Bul Esil ózenine jer­gilikti salalardan, sondaı-aq Qaraǵandy jáne Aqmola oblystarynyń aýmaǵynda orna­lasqan saǵalardan jáne qar sýynyń úlken kólemi túsýine baılanysty boldy», deıdi M.Qanǵojınov. Sonymen birge ol temperatýra kúrt kóte­rilýinen toń erip úlgere almaı, sol sebepti jerge sińe almaǵan qar sýy Esil ózeniniń arnasyn qalyptaǵy jaǵdaıdan asyryp jibergenin aıtty.

Bıyl ondaı faktorlar joq, sondyqtan «qaýipti sý» týraly aıtýdyń qajeti joq. Tek basty nazar Esil ózeniniń basseıninde ótetin sý tasqynyna aýdarylady. 24 naýryzdan bastap TJ departamentiniń daǵdarys ortalyǵynyń bazasynda jedel shtab ashyldy, ol táýlik boıy sý tasqyny jaǵdaıynyń monıtorıngin jáne yqtımal tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne joıý úshin kúshter men quraldardy úıles­tirýdi uıymdastyrýda.       Sý qoı­mala­ryna aǵyn sýdyń shekten tys quıy­lýy týraly aldyn ala ha­barlaý jáne ýaqtyly meteorologııalyq málimetter alý maqsatynda Departament Soltústik Qazaqstan oblysy boıynsha «Qazsýshar» jáne «Qazgıdromet» fılıaldarymen, Reseıdiń shekara mańy oblystary TJM basqarmalarymen jedel aqparat almasýdy uıym­dastyrdy.

Sý tasqyny kezeńinde bolýy múmkin tótenshe jaǵdaılardy joıý úshin oblys boıynsha 1 189 birlik tehnıka, 116 júzý quraldary, 474 motopompalar jáne jeke quramnyń 1 995 adamy, 15 500 tonnadan astam ınertti materıaldar, 41 000 da­na qapshyqtar daıyndaldy, zardap shekken turǵyndarǵa azyq-túlik jetkizýge 276 shart jasaldy. Evakýasııalanatyn turǵyndardy qabyldaý úshin syıymdylyǵy 9 500 adam bolatyn 257 evakýasııalyq pýnkt, 65 shatyr daıyndalǵan. Sý tasqyny qaýpine jedel nazar aýdarý úshin quramynda 475 adam jáne 135 birlik tehnıka bar TJD, polısııa jáne Ulttyq ulan qyzmetkerleri qatarynan kúshter men quraldar toby qu­ryldy jáne olar turaqty daıyndyq sapynda tur.

Qazirgi ýaqytta jergilikti organdar Qyzyljar aýdany «Teplıchnoe» selosy men Petro­pavl qalasy «Zarechnyı» ken­tiniń yqtımal sý tasqynynan qorǵaý boıynsha jumys júr­gizýde «Teplıchnyıda» 200 metr jer úıindisi nyǵaıtyldy, 10 000 qap balshyq tóseldi jáne de osynshama jınaqtalǵan. Zarech­nyıda 1000 metrlik bal­shyqpen nyǵaıtý jumystary júr­gizilýde. Qazir eki jerde de barlyǵy 13 tehnıka jumys isteıdi. Jumystardyń aıaqtalýy osy aptanyń sońyna deıingi kezeńge josparlanǵan.

Soltústik Qazaqstan oblysy