«Atqaratyn qyzmet ýaqyttan da kóbeıip ketti», – degen eken bir izgi ǵulama. Tujyrymnan alatyn taǵylym kóp. Osy oı orazaǵa dóp kelgendeı. О́ıtkeni, sharapaty men shapaǵaty mol Ramazan aıynda Uly Allaǵa unamdy árbir ıgi amaldyń saýaby sansyz. Paıǵambarymyzdyń (s.ǵ.s.): «Oraza usta, óıtkeni, oǵan teń keler qulshylyq joq», – degeni sanamyzǵa salmaq salatyndaı-aq sóz.
Orazadaǵy oı: múminniń bir mınýty...
Qaıbir kúni ǵalamtorda ánshilerdiń orazasy jaıly jańalyq jylt etti. Saýaldamaǵa jaýap bergen óner ókili (esimi mańyzdy emes-aý): «Ýaqytym joq, jumysym kóp», – dep ádemi «sytylyp» shyǵypty. Eldiń pikirin bilmek nıetpen tómendegi jazbalarǵa kóz júgirttik. Oıǵa qonymdy pikir qaldyrypty bireý. Oqyp kóreıik: «Sonda ne, orazany tek jumyssyzdar ǵana ustaı ma?». «Á, bárekeldi», dedik ishteı.
Iá, qoǵamda biz bilmeıtin adamdar kóp. Qara jumys jasap, nápaqasyn tabady hám aýzy berik. О́zimizdiń de buǵan kózimiz jetti. О́tken joly bir kisini temirjol vokzalynan aýylyna shyǵaryp salarda arba súıreıtin jigitterdiń kómegine júgindik. Kelesi kúni taǵy bir kisini kútip aldyq. Taǵy da sol júzi tanys jigitter. Ahýal surasyp, áńgimelestik. «Tergeýshilik» ádetimizge basyp, suraqty alma-kezek qoıamyz. Sóıtsek, olar aýyz bekitken bolyp shyqty. Kún bolsa ystyq. Tas tóbeńdi tesip jibererdeı. Tamaq-tańdaılary keýip ketken.
«Jumysty tańǵy jetiden bastaımyz. Keshki 9-10-ǵa deıin júk tasımyz. Poıyz kóp kele bermeıtin tús mezgilinde azdap tynyǵyp alamyz da qaıtadan iske kirisemiz. Aýzymyz berik eken dep úıde jatyp alý bizge, jastarǵa jaraspaıdy. Bala-shaǵany kim asyraıdy sosyn», – deıdi entikken Jasulan. Salqyndatqyshtyń (kondısıoner) astynda aýyzashar ýaqytyn «ańdyǵan» bizderge keıipkerimizdiń bul sózi áser etpeı qoımady.
Muhammed (s.ǵ.s.) paıǵambarymyz adal jolmen eńbek etken jan, jumys isteıtin qarýly qol Allanyń aldynda súıkimdi, unamdy ekenin ósıet etipti. Ádiletti halıfa hazireti Omardyń (r.a.) da sózi ǵıbratqa toly: «Aralaryńyzdaǵy adamdar kókten altyn nemese kúmis jaýmaǵanyn kóre tura: «Ýa, Alla, meni rızyqtandyr», – dep rızyǵyn izdemesten buryn otyrmasyn!» Islamda otbasyn asyraý, onyń jaýapkershiligi sadaqanyń abzaly sanalady. Onyń ústine oraza ustap, adal jolmen rızyq izdegen jandarǵa Jaratýshymyzdyń jarylqaýy sheksiz.
Kúni keshe tehnıkalyq qyzmet kórsetý ortalyǵynda (STO dep júrmiz ǵoı) boldyq. Marat, Jumabek, Ǵalymjan deıtin jigitterdi burynnan tanıtynbyz. Olar da oraza. Kúni boıy kólik jóndeıdi, synǵan, maıysqan tusyn túzýleıdi, boıaıdy, qysqasy, qol eńbegi. Biz budan aýyz bekitýge jumys kedergi emes ekenin túsindik. Jigitter de jigerli. Imannyń bal dámin tatyp kórgen adam odan (orazadan) qalaısha bas tartsyn?!
Qudsı hadıste Alla taǵala: «Aýzy berik adam iship-jeýin men úshin doǵardy. Oraza – Meni men qulymnyń arasyndaǵy ǵıbadat. Oǵan beriletin syıdy Men ǵana ólshep, Men ǵana beremin. Aýzy berik qulymnyń ashtyq pen shóldegende shyǵatyn aýzynyń ısi men úshin mıskten de artyq», – deıdi.
«Tańnan keshke deıin kólik jýamyn. Bylaı kúnderi bir tamshy sýdyń qadirine jete bermeımiz. Kólik jýǵanda sýdy saǵattap paıdalanamyz. Shóldiń adamǵa aýyr tıetini belgili jáıt qoı. Biraq shydaımyz. Munda 8 jigit aýysymmen jumys isteıdi. Bári oraza ustaıdy. Sýdyń ortasynda júrip, ony ishpeý sabyrlylyǵyńdy synaıdy eken. Biraq keshke aýyz ashqanda bir jutym sýdyń ózi úlken nyǵmet ekenin túsinesiń», – dedi Dáýlet Meıirbekuly bizben áńgimesinde.
«Bir mınýt bir kisiniń ómirine uqsas...»
Shyǵys danalyǵynda: «Naǵyz raqat – raqatty tárk etý», – degen támsil bar. Ramazan – nápsi rahatyna buǵaý salatyn sát. Synaptaı syrǵyǵan ýaqyt deseńshi. Oraza keshe ǵana bastalǵan syńaıly edi. Biraz kún óte shyǵypty. Ýaqyt jaıly aıtqanda hazireti Álıdiń (r.a.) sózi eriksiz eske túsedi: «Ýaqyt – qylysh. Eger siz ony shappaıtyn bolsańyz, ol sizdi shabady». Abaısha aıtsaq:
«Saǵattyń shyqyldaǵy emes ermek,
Hámıshá ómir ótpek – ol bildirmek.
Bir mınýt bir kisiniń ómirine uqsas,
О́tti, óldi, taǵdyr joq qaıta kelmek».
Ramazan – saýap «saýatyn» sát. Igi isterdiń saýaby eselenip jazylatyn aıda bir mınýtty meılinshe jaqsylyqqa arnasaq. Aýyz bekitpegen adam úshin áli de kesh emes. Jaqsylyqtyń keshi joq dep uǵynǵan ultpyz. Mundaı múmkindiktiń endi qaıta aınalyp keletinine eshkim ýáde bere almas. Saǵat satyp alsaq ta, ýaqyt satyp alý múmkin emes. Osyny uǵý lázim. Oraza qabyl, ıman kámil bolsyn!
Aǵabek QONARBAIULY,
QMDB baspasóz bóliminiń meńgerýshisi.