Tashkent tórinde ótken álem chempıonatynda tórt altyn, bir kúmis medalmen tolaǵaı tabysqa jetken Qazaqstan boksshylaryn Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qabyldap, chempıondarymyzǵa sáttilik tiledi. Osy is-shara aıaqtala Qazaqstan ulttyq quramasynyń bas bapkeri Myrzaǵalı AITJANOVTY áńgimege tartqan edik.
– Myrzaǵalı Qulanuly, Tashkenttegi tolaǵaı tabyspen quttyqtaımyz. Jańa ǵana Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń qabyldaýynda boldyńyzdar. Bul erekshe sátterińizdiń biri ekeni sózsiz...
– Iá, qurmettep, qoshemettep jatqan barsha qazaq halqyna dán rızamyz. Tashkent tórinde de elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen jerlesterimiz, jergilikti qazaqtar qoldaý kórsetkende quddy óz elimizde júrgendeı sezindik. Boks halqymyz erekshe súıetin mańyzdy sport túri ǵoı. Prezıdentten bastap, qarapaıym halyqqa deıin quttyqtap, jyly lebizin bildirip jatyr.
Biz munymen toqtap qalmaımyz. Quramanyń ózge boksshylary qazirdiń ózinde túrli jarysta qolǵap túıistirip júr. Al álem chempıonatyna qatysqandar sál ǵana úzilis alyp, kezekti oqý-jattyǵý jıynyna qatysady.
– Durys eken. Mundaı jetistik birden kelmeıtini belgili ǵoı. Onyń ústine álem chempıonatynda tórt altyn alý qıynnyń qıyny emes pe?
– Qańtar aıynda bas bapker bolyp qaıta taǵaıyndalǵannan keıin birinshi kezekte bapkerler quramyna tájirıbeli Marat Jakıevti shaqyrdym. Ol kisini tanystyrýdyń ózi artyq. Ol – Ádilbek Nııazymbetov sekildi Olımpıadanyń eki dúrkin kúmis júldegerin, sondaı-aq Erdos Jańabergenov, Bekzat Nurdáýletov syndy álem chempıondary, Berik Ábdirahmanov sekildi álem birinshiliginiń qola júldegerin shyńdaǵan bapker. Men bas bapkerlikten ketkennen keıin ǵylymı top óziniń jumysyn toqtatqan eken. Sol ǵylymı topty qaıta jandandyrdym. Kezinde Olımpıadalarda, álem jáne Azııa oıyndarynda bizge kómektesken Ǵalııa Nurbekqyzyn shaqyryp, sol kisimen jumysty qaıta bastadyq. Komandada fızıolog joq edi, sony aldyq. Odan bólek fızıkalyq daıyndyǵymyzdy kúsheıtý úshin kezinde Ýkraına boksshylary Lomachenko, Ýsık sekildi Olımpıada chempıondaryn daıarlaǵan jattyqtyrýshy Donatas Iаnýshevıchýsty AQSh-tan arnaıy shaqyrttyq. Ol bizdiń balalardyń daıyndyǵyna kóńili tolyp, bizben birge jumys isteýge kelisim berdi. Árıne, munyń barlyǵy qosymsha, kózge kórine bermeıtin jumystar ǵoı. Bul atqarylǵan jumys ta jigitterdiń jeńiske jetýine septigin tıgizeri anyq.
– Álem chempıonatyna deıin qurama jigitteri aralas qurammen Eýropanyń birneshe memleketine jarysqa qatysty. Nátıjeleri de ártúrli boldy. Syndar da aıtyldy. Buǵan ne deısiz?
– Eń bastysy, jigitterimiz osy jarysqa tyńǵylyqty daıyndaldy. О́te sapaly jattyǵýlar boldy. Bul rette barlyq jaǵdaı jasaǵan Qazaqstan boks federasııasynyń basshysy Keńes Raqyshevqa, sondaı-aq bizge qoldaý kórsetken Mádenıet jáne sport mınıstrligine úlken alǵys aıtqym keledi.
Sondaı-aq jyldyq kúntizbelik jattyǵýlardy durys josparladyq. Qajetti jarystarǵa ǵana qatystyq. Biz óz jumysymyzdy, kimge, qaıda daıyndalyp jatqanymyzdy bilemiz. О́zge eldiń myqty degen boksshylaryna arnaıy daıyndaldyq. Jigitter erinbeı ter tókti, jemisin kórdi.
– Sonda júldesiz qalǵan shákirtterińizdiń daıyndyǵy oıdaǵydaı bolmady ma?
– Jeńilgen jigitterge eshqandaı ókpe joq. Barlyǵy teń dárejede bokstasty. Sportta jeńis pen jeńilis qatar júredi. Naǵyz kásibı sportshy sondaı syndardy kótere bilýi kerek.
– Álem chempıonatynda áttegen-aı degen sátter boldy ma?
– Árıne, ondaı sátter bolady. Soqyr jerebe komandamyzdyń kóshbasshysy Qamshybek Qońqabaevtyń shırek fınalda ózbek boksshysy Bahodır Jalolovpen kezdestirip qoıdy. Álem chempıony, Tokıo Olımpıadasynyń qola júldegeri Sáken Bıbosynovtyń jeńimpazdar qatarynan kórinbeýi de kóńildi qynjyltady.
– Álem chempıonaty aldynda qurama jigitteri eki altyn alsa, sonyń ózi úlken jetistik degen pikirlerdi boks mamandarynyń aýzynan estidik. Al ózderińiz qansha medal alamyz dep josparladyńyzdar?
– Negizi, aryq sóılep, semiz shyqqandy jaqsy kóremin. Jospar boıynsha budan da kóp medal alýymyz kerek edi, oǵan qaýqarymyz jetedi. Ishteı 7-8 medal alamyz dep bardyq. Keıbir jigitterdiń baǵy janbady.
– Tashkentke baratyn boksshylardy tańdaýda qandaı qıyndyq boldy? Mysaly, bıylǵy álem birinshiligine 2021 jylǵy álem chempıony Temirtas Júsipov barmady.
– Quramada ár salmaqta básekelestik bar. Eki-úsh myqty úmitker boldy, olardy jarystarǵa jiberip aldyq. Nátıjesinde, shyn myqtyny tańdadyq. Keıbir salmaqtarda tańdaý óte qıyn boldy. Mysaly, ózińiz aıtqan 48 kg. Bul joly tájirıbeli Temirtas Júsipovten góri jas Sanjar Táshkenbaıǵa senim artyldy.
– Qazaq boksy qazir óziniń bıik deńgeıine shyqty dep oılaısyz ba?
– Olaı dep aıtýǵa áli erte. Biraq tómen dep te aıta almaımyz. Tyńǵylyqty jumys istesek, burynǵy óz deńgeıimizge kóteriletinimiz anyq.
– 2009-2018 jyldar aralyǵynda Qazaqstan quramasynyń bas bapkeri bolǵanyńyzdy bilemiz. 2023 jylǵa deıin jeke shákirtterińizdi daıyndadyńyz. Osyndaı úzilis sizge kómegin tıgizgen sııaqty ma, qalaı?
– Men quramanyń bas bapkerliginen ketkenmenen qurama jattyǵýlarynan qalǵan emespin. Sebebi jeke shákirtterim Azııa, álem Olımpıadalarynda júlde alyp júr. Bir jaǵynan úzilis jasaǵan, demalǵan adam tyń oımen, jańa kúsh-qýatpen keledi emes pe? Endi Tokıo Olımpıadasynda ketken esemizdi Parıjde qaıtaramyz dep otyrmyz.
– Bárekeldi! Álem chempıonatyna qatysqandar kúzde ótetin lısenzııalyq Azııa oıyndaryna barýy múmkin be?
– Bizde kezek kútip otyrǵan quramanyń ekinshi, úshinshi nemese tórtinshi nómirli boksshylary da bar ekenin umytpaýymyz kerek. Sondyqtan Azııa oıyndary qarsańynda kim daıyn, sol el namysyn qorǵaıdy.
– Azııa oıyndarynda 7 salmaqta ǵana medal úlestiriledi. Iаǵnı 48 kıloda Sanjar Táshkenbaı, 54 kılo salmaqtaǵy Mahmud Sabyrhan, 67 kılo salmaqtaǵy Dýlat Bekbaýovtyń taǵdyry ne bolmaq? Olar basqa salmaqqa aýysa ma, qalaı?
– Sáýegeılik jasap nemese boljam aıtqandy kóńilim qalamaıdy. Siz menen tórt-bes aı aldaǵy jospardy surap otyrsyz. Biz endi ǵana álem chempıonatynan oraldyq. Barlyǵy – ýaqyt enshisinde.
– Jalpy, bapker retinde qansha álem chempıonatyna qatystyńyz?
– 2009 jylǵy álem chempıonatyn eseptemegende, 2005 jyldan bastap jeke bapker retinde, bas jattyqtyrýshy retinde barlyq jahandyq dodalarǵa bardym. Jeke bapker retinde eki shákirtim Olımpıadanyń qola júldegeri boldy. Úsh álem chempıonyn shyǵardym. Al bas bapker retinde birneshe Olımpıada men álem chempıondaryn daıarladym.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Almas MANAP,
«Egemen Qazaqstan»