Ertedegi mýzeıler baı adamdardyń, otbasylardyń jáne óner mekemeleriniń, sırek kezdesetin tabıǵı nysandar men artefaktilerdiń kolleksııasy retinde bolǵan.
Álemdegi eń kóne mýzeı Ennıgaldı-Nannany osydan 2500 jyl buryn Vavılon hanshaıymy saldyrǵan. Ony 1925 jyly Leonard Výlı ashqan.
Arheolog Vavılon saraıyn qazý kezinde artefaktilerdiń kolleksııasyn tapqan. Kolleksııada Rım ımperııasyna qatysty ǵajaıyp zattar bolǵan. Sondaı-aq kóne zattar óte uqypty saqtalǵan. О́lip bara jatqan órkenıettiń bulyńǵyr sımvolyn oljalaǵan Leonard Výlı osylaısha, eń alǵashqy mýzeıdi ashty.
Álemdegi ózge de kóne mýzeıler qaıta órleý dáýirinde Italııadan tabyldy.
Kapıtolıı mýzeıi - Rımdegi mýnısıpaldy mýzeı júıesiniń bóligi, álemdegi alǵashqy qoǵamdyq óner murajaıy. Kapıtolıı mýzeı kolleksııalary qalanyń tarıhynan syr shertedi. Kapıtolıı zaldarynda saqtalǵan artefaktiler Rımde qazba jumystary kezinde tabylǵan. Qalanyń dinı ómiri, sodan keıin azamattyq magıstrattar ýaqyty, keıinirek mýnısıpaldy basqarý – barlyq kezeńder Kapıtolıımen tyǵyz baılanysty. Mýzeıdiń qurylysyn eń myqty sáýletshiler jasap shyqqan. 1734 jyly ashylǵan Kapıtolıı mýzeıi óner týyndylaryn kórýge bolatyn alǵashqy oryn boldy.
Vatıkan mýzeıi - álemdik mádenıettiń eń keremet eskertkishteri saqtalǵan oryn. Kishkentaı músinder kolleksııasyn jınaýdan bastalǵan ǵımarat ýaqyt óte kele álemdegi eń ádemi óner kolleksııalary jınaqtalǵan úlken mýzeıge aınaldy. О́ner týyndylary saqtalǵan zaldyń ıntereri de keremet. Vatıkan mýzeıin 18 ǵasyrda eki Rım Papasy – Klement XVI (1769-1774) jáne Pıýs VI (1775-1799) qurdy. Olar alǵash ret halyqqa mádenı bilim berý maqsatynda kórkem kolleksııalardy usyndy.
Munda Rım papasy Iýlıı II Rovere (1503-1515) Rımniń sezarlardan Rım papalaryna ótýin beıneleıtin ejelgi músinderdiń kolleksııasyn jınady. XVIII ǵasyrdyń ekinshi jartysynda Rım papalary osy kolleksııalardan mýzeı jasaýǵa sheshim qabyldaıdy.
Eshmol mýzeıi - Ulybrıtanııadaǵy eń kóne mýzeı. Ol Oksford ýnıversıtetinde ornalasqan. Onyń zamanaýı ǵımaraty 1841-1845 jyldar aralyǵynda salynǵan. Jobany sáýletshi Kokerell jasaǵan.
Mýzeıde Ejelgi Egıpettiń Renessans kezeńindegi óneri men grafıkasynyń kolleksııasy bar. Leonardo da Vınchı, Rafael jáne Mıkelandjelonyń jumystary da osy mýzeıde saqtalǵan. Al kórkem galereıa zalynda Rembrandt pen Rýbenstiń, Renýardyń, Pıkasso men Djordjoneniń jáne basqa da kóptegen tanymal sheberlerdiń sýretterin kórýge bolady.