Zamanaýı medısına áli de serebraldy sal aýrýymen dúnıege kelgen balalardy tolyq emdep jazýǵa qaýqarsyz. Áıtse de, ortalyq júıke júıesindegi kináratty sapaly ońaltý men balanyń óz betinshe júrip-turý qabiletin damytý arqyly retteýge bolady.
Qalaı desek te, balalar arasyndaǵy múgedektik máselesi ózektiligin joımaq emes. Naqty derekterge súıensek, qazir elimizde 98,2 myńnan astam múgedek bala bolsa, onyń 19 myńnan astamyna serebraldy sal aýrýy dıagnozy qoıylǵan. Al Almatyda osy dertke shaldyqqan balalardy emdeý qalaı júrip jatyr?
Aldymen serebraldy sal aýrýyna dýshar bolǵan balalardy ońaltý MÁMS paketine kiretinin aıta ketý kerek. 2020 jyldan beri ońaltý jáne densaýlyqty qalpyna keltirýge baǵyttalǵan em-sharalar mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý arqyly qarjylandyrylady.
«Qazaqstanda 18 jasqa deıingi balalar medısınalyq kómekti tegin paıdalanady jáne memleket tarapynan saqtandyrylǵan. Mysaly, osy jyldyń 4 aıynda ońtústik astanada balalarǵa 4,5 myńnan astam reabılıtasııalyq em-shara júrgizildi. Oǵan qor tarapynan 915,7 mln teńgege jýyq qarjy tólendi. Al 2023 jyl sońyna deıin qor taǵy da osyndaı 15 myń em-sharaǵa 3,2 mlrd teńge tólemek», dedi MSQ Almaty fılıaly dırektory Tileýhan Ábildaev.
Bir qýanarlyǵy, qarjy kólemi artqan soń reabılıtasııa profıli boıynsha mamandandyrylǵan qyzmet kórsetetin klınıkalar men ortalyqtar da kóbeıdi. Solardyń arasynda «ARDI» múgedek balalar ata-analary qaýymdastyǵy» da bar. Ortalyq serebraldy sal aýrýyna shaldyqqan balalardy, sondaı-aq júıke júıesi zaqymdanǵan kishkentaı pasıentterdi ońaltýdyń 3-kezeńi boıynsha qabyldaıdy.
Máselen, ótken jyly ARDI ortalyǵynda 800-den astam bala MÁMS arqyly medısınalyq ońaltýdan ótken. Emdelip, aıaqqa turǵan balalardyń ishinde 25-i jalpy bilim beretin mektepter men balabaqshalarǵa barǵan.
«ARDI» múgedek balalar ata-analary qaýymdastyǵy 1991 jyly bir top bastamashyl ata-analar tarapynan qurylǵan. Sodan beri qaýymdastyq múmkindigi shekteýli perzent tárbıelep otyrǵan 745 otbasyna turaqty qoldaý kórsetip keledi. 2004 jyly derbes ońaltý ortalyǵy bolyp qurylǵan qaýymdastyq 19 jyldan beri serebraldy sal aýrýymen aýyratyn balalardy keshendi ońaltýdan ótkizip keledi.
«Bizdiń ortalyq mamandary erekshe kútimdi qajet etetin balalardy fızıkalyq reabılıtasııadan ótkizip qana qoımaı, psıhologııalyq-pedagogıkalyq turǵydan damytýdy maqsat etedi. Mýltıdıssıplınarlyq komanda quramynda nevrolog, pedıatr, reabılıtolog, psıhoterapevt, emdik dene shynyqtyrý mamany, massajıst, ortoped, psıholog, ergoterapevt, defektolog, logoped, áleýmettik qyzmetker syndy mamandar eńbek etedi. Osyndaı mamandardyń kómegimen balalarǵa da, ata-analarǵa da kómek kórsetýge tyrysamyz», deıdi ortalyqtyń bas dárigeri Aısulý Qojanova.
Ortalyqta ergoterapııa bólimshesi, Montessorı kabıneti, qarańǵy jáne jaryq sensorlyq bólme bar. Kınezıoterapııa jáne mehanoterapııa zaldary balanyń júrip-turý, qasyq, qalam syndy usaq zattardy ustaý daǵdysyn qalyptastyrýǵa arnalǵan zamanaýı qondyrǵylarmen jabdyqtalǵan.
«Basty maqsatymyz – balalarǵa meılinshe erte jasta kómek kórsetý. Naýqasqa shaldyqqan baldyrǵandy bizge 1 jasqa tola salysymen alyp kelýge bolady. О́ıtkeni em-domdy barynsha erte bastasa, keshendi is-sharalar arqyly balanyń jasyna saı, úılesimdi damýyna shıpaly bolady», deıdi maman.
«Bizdiń mamandar ortalyqqa emdelýge kelgen balaǵa basymdyq beredi. Eń aldymen, qımyl-qozǵalys apparaty tıisinshe damymaǵan balaǵa den qoıamyz. Mamandar komandasy naýqasty keshendi damytý úderisin bastaıdy. Mindetti túrde onyń otbasymen jumys isteımiz. Oqytamyz, úıde balany damytýǵa qajetti jaǵdaı jasaý joldaryn úıretemiz. Sonymen qatar onyń qorshaǵan ortasyna kóńil bólemiz, sebebi bul balaǵa, onyń ómir sapasyna áser etpeı qoımaıtyn faktorlardyń biri», deıdi ortalyq qyzmetkerleri.
Sol sııaqty ARDI qaýymdastyǵy bazasynda arnaıy oqý-resýrstyq ortalyǵy jumys isteıdi. Onda sheteldiń bilikti mamandary erekshe balalardy ońaltý taqyrybynda semınarlar men trenıngter ótkizip turady.
Oraıy kelip turǵanda ortalyq áleýmettik baǵdar ustanatynyn, balalardy MÁMS pen qala ákimdiginiń áleýmettik qorǵaý baǵdarlamalary negizinde emdeıtinin eske sala ketýge bolady.
ALMATY