BIYLǴY MEMLEKETTIK SYILYQTAR

Qazaqstannyń rýhanı qazynasynyń jaqut-jaýharyna aınalǵan eńbekterge beriledi Bul jóninde keshe QR Prezıdentiniń Almatydaǵy rezıdensııasynda    Ádebıet pen óner salasyndaǵy 2010 jylǵa arnalǵan memlekettik syılyqtar berý jónindegi komıssııanyń alǵashqy otyrysynda Memlekettik hatshy — Syrtqy ister mınıstri, atalmysh komıssııa tóraǵasy  Qanat Saýdabaev ekpin túsire aıtty. Jalpy, bıylǵy jyly memle­ket­tik syılyqqa 3 atalym boıyn­sha 35 úmitkerdiń týyndysy qabyl­danǵan. Onyń 17-si ádebıet, 10 týyndy mýzyka, teatr jáne kıno sa­lasynan, 8 shyǵarma beıneleý jáne sáýlet óneri boıynsha. Usy­nylǵan shyǵarmalardyń avtorlary – eńbekteri Qazaqstannyń jalpy jurtshylyǵyna, qoǵamǵa keńinen tanymal, elimizdiń ádebıeti men óneri salasynyń belgili tulǵalary. Olardyń qatarynda Muhtar Ma­ǵaýın (“Jarmaq” romany), Qytaı­daǵy qandas jazýshy Qajyǵumar Shabdanuly (“Qylmys” romany), Sábıt Dosanov (“Namys naıza­ǵaıy” romany), Smaǵul Elýbaev (“Aq boz úı” trılogııasy), Jume­ken Nájimedenov (“Meniń Qa­zaqstanym”), Nesipbek Aıtulynyń (“Erlikke eskertkish”) óleńder jı­naǵy, t.b. bar. Al kıno, teatr, mýzyka salasy boıynsha Shámshi Qaldaıaqov, Keńes Dúısekeev, Tal­ǵat Temenov, Seken Turysbek, Ma­rat Beısenǵalıev, Álibek Dinishev, beıneleý men sáýlet salasyndaǵy úmit­kerler qatarynda Erkin Mer­ge­nov, Álibaı men Sáýle Bapa­nov­tar, Amandos Aqanaev syndy tanymal tulǵalar bar. – Bıylǵy  táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy qarsańynda Memlekettik syılyqqa ıe bolatyn shyǵarmalar – halqymyzdyń rýhanı órken­deýi­niń shynaıy kórinisi bolýy shart. Sondyqtan usynylǵan shyǵar­ma­larǵa degen talap kúsheıtilip, ko­mıs­sııa múshelerine degen jaýap­ker­shilik artady, – dedi kirispe sózinde Qanat Saýdabaev. Otyrysta Mádenıet mınıstri, komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Muhtar Qul-Muhammed bıylǵy jyly 3 atalym boıynsha usy­nyl­ǵan shyǵarmalar buǵanǵa deıin de jurtshylyqtyń nazaryndaǵy ta­ny­mal eńbekter ekenine, syı­lyq­­tyń erejeleri men sharttaryna toq­tala kele, keıbir dúnıelerge qosymsha túsinikteme bere ketti. Máselen, usy­nylǵan shyǵarmalar keıingi bes jyl ishinde jarııalanýy, bir avtor qatarynan eki, úsh ret syılyqqa shy­ǵarmasyn usyna alatyndyǵy, zańda, erejede eshqandaı shekteý bol­maǵandyqtan, shette turatyn aza­mattarymyz da óz eńbekterin báıgege qosýǵa múmkindigi barlyǵyn jetkizdi. – Burynǵy komıssııanyń sharty boıynsha Memlekettik syı­lyq­ty bir ret alǵan adam, ekinshi qaıta usynylýǵa haqysy joq bola­tyn. Biraq, 2007 jyly bul erejege tıisti ózgeris engizilip, keı jaǵ­daı­da, ıaǵnı, jańa shyǵarma jazǵan jaǵdaıda qaıtadan usynýǵa múm­kin­digi bar. Sondaı-aq ózi dúnıeden ótip ketse de buryn jarııalanbaǵan shyǵarmalary bolsa, Memlekettik syılyqqa usynylady, – dedi mınıstr. Báıgeniń aty – báıge. Jyl saıyn ótetin osy bir shyǵarma­shy­lyq dodaǵa alýan túrli júırik qo­sy­lyp, onda tek oza shapqan júırik qana oljaly bolyp, bireý qýanyp, bireý renjip jatýy zańdy nárse. Bıyl da solaı. Biraq, bir erek­she­ligi, ózderi bolmasa da kózderindeı, artynda tirilermen qatar oza shabar dúnıeler qaldyrǵan eki klassık aǵa­myzdy bóle-jara aıtqymyz keledi. Úziliste komıssııa múshesi, kór­nek­ti jazýshy-dramatýrg Dýlat Isa­bekovke jolyǵyp, bıylǵy báıge týraly oıyn bilgen edik. “Bıyl ózi hantalapaı bolaıyn dep tur. Ádebıet salasyna usynylǵan 17 shyǵarmanyń 4-i poezııa, qal­ǵan­dary proza. Olardyń ishinde áde­bıet­tiń deńgeıin kóteretin shyǵar­malar bar, bir qýanyshtysy, ótken jylǵa qaraǵanda jaqsy dúnıeler kóp. Tipti, Qytaıda 40 jyl túrmede otyrǵan qandasymyzdyń da eńbegi bar. Iаǵnı, laıyqty shyǵarma kóp, al syılyq bireý-aq. Búgingi oty­rysta ishim qan jylap, solardyń on ekisin syzýǵa týra keledi. Biraq, báıgeniń sharty sol – odan bir at qana oza shaýyp kelýi jáne ol – Qu­lager bolýy kerek” dese, belgili óner qaıratkeri, talantty akter Tuńǵyshbaı Jamanqulov: “Men oı­laımyn, osy márege ketken shyǵar­ma­lardyń bári júırik. Bárine bir­deı jalpaqshesheı bola almaısyń. Túptep kelgende, kópshilik daýys obektıvti shyndyqty shyǵarady. Bıylǵy ónerdegi usynylǵan shy­ǵar­malardyń deni joǵary deńgeıde. Tipti, aty-jóni Qazaqstandy qoıyp, TMD-ǵa, shetelge tanylǵan úlken shyǵarmashylyq zamandas baýyr-inilerimiz de bar. Sondyqtan da komıssııa músheleriniń qınala­ty­nyndaı bar”, dedi. Otyrys barysynda kelesi ke­zeń­ge ótý úshin  ádebıet salasy boı­ynsha – bes, qalǵan eki sala boıynsha alty shyǵarmadan tańdap alý usynyldy. Bular jasyryn daýys berý arqyly anyqtaldy. Komıssııanyń kelesi otyrysynda osy tańdap alynǵan týyndylardyń ishinen ár atalym boıynsha bir-bir shyǵarmadan Memlekettik syılyq­qa ıe bolady. Gúlzeınep SÁDIRQYZY.