Prezıdent qol qoıǵan «Onlaın-platformalar jáne onlaın-jarnama týraly» Zań – búgingi qoǵam úshin óte qajet qujat. Negizi budan erterek qabyldanýy kerek edi.
Men osy zańǵa qatysty eki oı aıtar edim. Birinshiden, árıne, bul ınternette, onyń ishinde áleýmettik jelilerde belgili bir jaýapkershiliktiń týyndaýyna áser etedi. Endi jeli qoldanýshylary jaýapsyzdyqqa bas uryp, oıyna kelgenin jazyp, jalǵan aqparattar men zııandy málimetterdi tarata bermeıdi. Bir-biriniń ar-namysyna nuqsan keltiretin, ultaralyq, dinaralyq arazdyqty qozdyratyn adamdardyń áreketine tosqaýyl qoıatyndaı zańnyń mańyzy zor. Bir sózben aıtqanda, qoǵamnyń aqparat aıdyny zııankes sózder men kórinisten tazarady dep oılaımyn.
Ekinshiden, endi bul zań qalaı jumys isteıdi? Áleýmettik jelilerde otyrǵan myńdaǵan adamnyń bárin kim baqylaıdy, zań buzǵandardy qalaı jaýapqa tartamyz? Osy jaǵy sheshildi me? Meniń oıymsha, qazirgi kúni ishki ister organdarynda ınternettegi jalǵan aqparat taratýshylar men qarjy pıramıdalaryn uıymdastyrýshylar sekildi zań aıasynda jaýapqa tartylýǵa tıis adamdardyń bárin anyqtap, jaza qoldanýǵa múmkindikteri joq. Buny bylaı qoıǵanda, tártip saqshylary urlyq-qarlyq pen adam óltirý sekildi qylmystardyń bárin birdeı asha almaı otyr. Endi olarǵa jelide zań buzǵandardy jaýapqa tartýdy júkteıtin bolsa, polısııa qyzmetkerleri onyń bárine qalaı úlgeredi?
Sondyqtan, menińshe, Ishki ister mınıstrligine qosymsha qarajat bólinip, barlyq aımaqta osy jańa zań aıasynda jumys isteıtin arnaıy bólimsheler nemese toptar qurylýǵa tıis. Iаǵnı polısııanyń áleýetin arttyrý qajet. О́ıtkeni zań iske qosylǵannan keıin ishki ister organdaryna jalǵan aqparat taratý, ar-namysqa til tıgizý, t.b. boıynsha aryzdar kóptep túse bastaıdy. Polısııa qyzmetkerleri olardyń 10 paıyzyn ǵana qarap, jaýapqa tartýǵa múmkindigi jeter. Al qalǵany jaýapkershilikten qutylyp ketýi múmkin. Sodan keıin halyqta zańǵa jáne memlekettik organdarǵa degen senimsizdik paıda bolady. «Bálenshe bloger bir sózi úshin isti boldy, al túgenshe bloger nege jaýapqa tartylmaıdy?» degen zańdy suraqtar týyndaıdy. Bul zań halyqtyń bılik organdaryna degen senimin arttyrýǵa tıis.
Táńirbergen BERDOŃǴAR,
qoǵam qaıratkeri, bloger