OTANDYQ ADAM KAPITALYN DAMYTÝ — MAŃYZDY MINDET

Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Shetel ınvestorlary keńesiniń kezekti 23-plenarlyq otyrysy bolyp ótti. Plenarlyq májilis jumysyna Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qatysyp, sóz sóıledi. Otyrystyń kún tártibine qoıylǵan “Qazaqstan ekonomıkasyn bilikti eńbek resýrstarymen tıimdi qamtamasyz etý máseleleri” týraly jıynǵa qatysýshy sheteldik qonaqtar, sondaı-aq qazaqstandyq sala jetekshileri óz oılaryn ortaǵa saldy. – Biz búgingi kúni ekonomı­ka­myz­dy eńbek resýrstarymen qam­tamasyz etý týraly mańyzdy máseleni talqylap otyrmyz. Bul másele 2006 jyly qarastyrylǵan edi, sodan beri kóptegen ózgerister boldy jáne eń bastysy, alǵa ilgerileý bar. Máselen, sońǵy úsh jylda shetel ınvestorlary kadr­lar­dy daıarlaý men qaıta daıar­laý­ǵa, materıaldyq-tehnıkalyq baza­ny nyǵaıtýǵa, sondaı-aq bilim be­rý mekemelerin jańartýǵa 160 mıllıon dollarǵa jýyq qarajat bóldi. Búgin eńbek resýrstaryn damytýǵa baılanysty kóptegen jobalar ataldy, ınvestorlardyń eńbek resýrstaryn damytýǵa baılanysty aıtylǵan kóptegen jobalary kóńilge qonady. Meniń ózim barshalaryńyzǵa rızashyly­ǵym­dy bildire otyryp, jumystyń keleshekte odan ári jalǵasatynyna senim bildiremin,– dep bastady óz sózin Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaev. Prezıdent janyndaǵy Shetel ınvestorlary keńesiniń kezekti 23-plenarlyq otyrysy negizinen Qazaqstan ekonomıkasyn bilikti eńbek resýrstarymen tıimdi qam­ta­masyz etýge shetel ınvestor­lary­nyń qatysýy týraly máseleni talqylaýǵa arnalyp otyrǵandyǵyn kópshilikke habardar etken Elbasy bul baǵytta alda turǵan keleli min­detterge de keńinen toqtaldy. Álemdik qarjy daǵdarysyna qarsy is-sharalardy júzege asy­rý­da Qazaqstan aıtarlyqtaı jetis­tik­terge jetkendigi jóninde jıyn­da shetel ınvestorlary da atap aıtty. Shyndyǵynda da, daǵdarys­qa qarsy is-qımyldyń nátıje­sin­de 100 myńǵa jýyq maman daıyn­daldy jáne qaıta daıyndyqtan ótti. Atap aıtarlyǵy, kóptegen qazaqstandyqtar, mine, osy jańa mamandyqty alýdyń nátıjesinde ǵana óz jumys ornyn saqtap qal­dy. “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasy aıasynda 2011 jyl­dan bastap úsh irgeli másele – kadr­lar daıarlaý, biliktilikti art­tyrý jáne jastar tájirıbesi jú­zege asyrylatyndyǵyn tilge tıek etken Elbasy munyń mańyzyna da toqtaldy. Ol eldi ındýstrııa­lan­dyrý baǵdarlamasyn kadrlarmen qamtamasyzdandyrýǵa is júzinde kómektespek. Anyǵyraq aıtqanda, tehnıkalyq mamandyqtar boıyn­sha bos turǵan oryndardy tolyq­ty­ryp, sheteldik jumys kúshin qazaqstandyqtarmen almastyrmaq. – Sizder bilesizder me,– dedi óz sózin odan ári jalǵastyrǵan Mem­leket basshysy,– tartylǵan jumys kúshi sapasyn jaqsartý jáne qazaqstandyq úlesti ulǵaıtý baǵytyndaǵy jumystyń júrgizilýi birinshi jyl emes jáne munda je­tistikter bar. Máselen, biliktiligi joǵary mamandardy ákelýde jaǵ­daı jaqsardy, olardyń úlesi 68 paıyzǵa jetti. Degenmen, bizder, bizdiń uzaq merzimdi strategııa­myz­dyń negizgi ózegi – otandyq adam kapıtalyn damytýǵa basa kóńil bólýimiz qajet. Elimiz aldyn-ala qa­byldanǵan yqpaldy is-shara­lary men rezervine oraı, daǵda­rysqa resessııasyz toıtarys berdi, otandyq qarjy júıesiniń jumysy tolyqtaı qalpyna keltirildi. Prezıdent Nursultan Nazar­baev Shetel ınvestorlary keńe­siniń 23-plenarlyq otyrysynda elimizdiń bilim júıesindegi keıbir kúr­delilikter jóninde de ashyp aıt­ty. Otandyq oqý oryndaryn­daǵy oqytý sapasy negizgi prob­le­maǵa aınalǵandyǵy jasyryn emes, ıaǵnı munyń ózi, eń aldymen ha­lyqaralyq standartqa, ne bolmasa jumys berýshilerdiń talabyna sáı­kes kelmeıdi. Orta jáne jo­ǵa­ry bilim salasynda baǵdarlamany oryndaý úshin etalondyq oqý oryn­dary qurylýda. Astanadaǵy halyqaralyq ýnıversıtet álemdik deńgeıdegi belgili sheteldik ýnı­ver­sıtettermen birlesip, ınjener, me­dısına jáne bıznes boıynsha ma­mandar daıyndaıdy. Bir qup­tar­lyǵy, bul oqý ornynda ıntel­lektýaldyq mektepterdi bitirgen eń daryndy balalar bilim alady. Qazaqstanda ozyq tájirıbeni keńinen qoldanýda jáne keleshegi zor mamandyqtardy ıgerýde bir­shama jumystar jasalýda. Alaıda, ınnovasııalyq ekonomıkany soǵan saı kadrlarmen qamtamasyz etý jumysy áli alda ekendigin eskert­ken N.Nazarbaev bul baǵytta at­qarylatyn naqty mindetterdiń she­shimin de saralap berdi. Munyń ózi keńestiń jáne árbir ınves­tor­dyń nazaryn aýdaratyn másele ekendigin de eskertip ótti. – Eń aldymen jumys oryn­dary­nyń aıtarlyqtaı ulǵaıtylýy talap etiledi. Bul oraıda, qazaq­standyq orta býyn mened­jer­lermen, bilikti jumysshylarmen eńbek kelisimine qol qoıǵanda sheteldik jumys kúshin tartýda tepe-teńdik ara-qatynas toqsan paıyzdan kem bolmaýy tıis. Ekin­shiden, ekonomıka talabyna oraı kadrlardy daıarlaý jáne qaıta daıyndaý jóninde ozyq aımaq­ara­lyq ortalyqtar qurylýy tıis. Ma­mandar biliktiligin sertıfı­kat­taý­dyń salalyq júıesin engizgen jón. Sondaı-aq barlyq salalardaǵy sırek mamandyqtardy ıgerýge grant­tyq stıpendııalar tizimin ulǵaıtýdyń bereri mol. Taǵy bir atap aıtatyn jáıt, joǵary jáne kásiptik-tehnıkalyq oqý oryn­da­rynda maman daıyndaýdaǵy oqý baǵdarlamasyn ózgertý qajet, óıt­keni, olarǵa halyqaralyq stan­darttardy engizetin ýaqyt jetti,– dedi Nursultan Ábishuly. Nursultan Nazarbaev qazaq­stan­dyq joǵary jáne orta oqý oryn­darynyń biliminiń álemdik standartyna qadam basýyna shetel­dik ınvestorlardyń yqpaldastyq ta­nytýyna múmkindigi bar eken­di­gine senim bildirdi. “Bizdiń kásiporyndardaǵy mened­jerler men mamandardyń tehno­logııalyq jaǵynan úzdik sheteldik iri kompanııalarda eńbek tájirı­besinen ótkenin qalar edim. Al Qazaqstannyń eńbek rynogynda qazirgi jáne keleshektegi maman qajettiliginiń turaqty monıtorın­gi júıesin quratyn ýaqyt jetkeli qashan”, – dedi Elbasy. Memleket basshysy, sonymen birge, Úkimetke qysqa merzimde Qazaqstandaǵy barlyq iri jáne aýqymdy kásip­oryndardyń negizgi óndiristik qorlaryn jańartýdyń tıimdiligine tolyq aýdıt júrgizýdi tapsyrdy. Sonyń nátıjesinde naqty is-sharalar qabyldanbaq. Kópshilikke belgili, búgingi tańda álemdi dúrliktirgen qarjy daǵdarysynan buryn, qaýipsizdik qazirgi tańda ómirlik eń mańyzdy ári eń basty, ózekti máselege aı­nalǵandyǵy sózsiz. Keńeske qaty­sý­shylardan Memleket basshy­sy­nyń Qazaqstanǵa tasymaldanatyn qural-jabdyqtardyń jiti ári qatań baqylaýdan ótýin talap etýiniń bir sebebi de osynda bolsa kerek. – Jaqynda ǵana Meksıka shy­ǵanaǵynda bolǵan apat jóninde aıtsaq ta bolady. Álem katas­tro­falyq, orny tolmas shyǵynnyń negizgi sebebi – paıdalanylýdaǵy jabdyqtardaǵy aqaýdyń kesirinen ketkenin bildi. Sonda “BıPı” kompanııasynyń budan buryn jarııalaǵan, maqtanarlyq sapasy men qaýipsizdigi qaıda qalǵan?! Al mundaıǵa bizder jabyq teńiz jaǵ­daıynda jol bere almaımyz. Son­dyq­tan da, memleket tarapynan  Kaspııde jumys isteıtin kompa­nııalarǵa qoıylatyn talaptar keleshekte qatańdatylady, – dep túıindedi óz sózin. Shetel ınvestorlary keńesiniń 23-plenarlyq otyrysynda son­daı-aq QR Úkimeti músheleri, qar­jy uıymdary jetekshileri jáne shetel­dik ınvestorlar óz pikir­le­ri­men jáne oıda júrgen ornyqty usy­nys­tarymen bólisti. Olardyń ara­synda “Shevron” kor­pora­sııa­synyń basqarma tóraǵasynyń orynbasary Djordj Kırkland, Lýkoıl Oversız Holdıngi prezı­denti Andreı Kýzıaev, “Arselor Mıttal” kompanııasy dı­rektorlar keńesiniń tóraǵasy Lak­shmı Mıt­tal, “Ekson Mobıl” kor­po­rasııa­sy­nyń aǵa vıse-prezıdenti Mark Albers jáne basqalar bar. Lak­shmı Mıttal óz kezeginde qazaq­stan­dyqtarǵa arnaǵan bıylǵy Jol­daýyńyzda, Siz, alǵa qaraı qa­rysh­ty qadam jasaýdy jáne eko­nomı­kany odan ári modernıza­sııa­laýda jobalardy engizý qajettigin atap aıtqan bolatynsyz deı kelip, soǵan oraı, Qazaqstandaǵy eńbek resýrs­tary básekege qabiletti jáne sapa, qyzmet pen jumystyń oryndalýy jóninen halyqaralyq standartqa sáıkes kelýi qajettigin tilge tıek etti. Sonymen, Qazaq­stan ekonomıkasyn bilikti eńbek resýrstarymen qamtamasyz etýdegi basty maqsattyń túıini kadrlar daıarlaýdaǵy joǵary jaýapker­shi­likte, biliktilik pen iskerlikte bolsa kerek. Baqyt BALǴARINA.