QR Premer-mınıstri Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda aldaǵy jylý berý maýsymyna daıyndyq boıynsha ózekti máseleler qaraldy, dep habarlaıdy Egemen.kz Úkimettiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Energetıka vıse-mınıstri Jandos Nurmaǵanbetovtiń aıtýynsha, bekitilgen kestege sáıkes elimizdiń elektr stansııalarynda 10 energetıkalyq blok, 49 qazandyq jáne 54 týrbınany kúrdeli jóndeý kózdelgen. Búgingi tańda 4 energetıkalyq blok, 24 qazandyq jáne 15 týrbına jóndeý jumystarymen qamtylǵan. Sondaı-aq 3 energetıkalyq blok, 13 qazandyq jáne 11 týrbınada jóndeý jumystary aıaqtaldy.
Budan basqa bıyl 25,3 myń km elektr jelisin, 567 qosalqy stansııany, sondaı-aq 3,5 myń taratý pýnkti men transformatordy kúrdeli jóndeý josparlanǵan. Búgingi tańda 13 myń km elektr jelisi, 364 qosalqy stansııa jáne 2 myń taratý pýnkti men transformator boıynsha jumystar aıaqtaldy.
Jylý berý maýsymyna daıyndyq aıasynda táýekel aımaǵynda turǵan energetıkalyq kásiporyndarǵa erekshe nazar aýdarylady. Máselen, Rıdder JEO-da barlyq qazandyqqa jóndeý jumystary júrgizilýde, ártúrli deńgeıde osyndaı jumys Ekibastuz, Jezqazǵan, Shahtınsk, Kentaý, Stepnogorsk JEO-larda júrgizilip jatyr.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý vıse-mınıstri Ilııas Ospanov jylý jelilerin, áleýmettik sala nysandaryn, turǵyn úıler men ınjenerlik kommýnıkasııalardy daıyndaý týraly baıandama jasady. Búgingi tańda bilim berý nysandarynyń daıyndyǵy 88%-dy (9 399), densaýlyq saqtaý nysandarynyń daıyndyǵy 88,6%-dy (5 015), turǵyn úılerdiń daıyndyǵy 75,1%-dy (37 555) quraıdy. Bul rette respýblıka boıynsha 593 km jylý jelisin jóndeý josparlanǵan. Qazirgi ýaqytta 382 km nemese jospardyń 64,4%-y aıaqtaldy.
Pavlodar oblysynda jylý berý maýsymyn apatsyz ótkizý úshin qabyldanyp jatqan sharalar týraly óńir ákimi Asaıyn Baıhanov baıandama jasady. Qaraǵandy oblysynyń ákimi Ermaǵanbet Bólekpaev Shahtınsk JEO-cy jáne Temirtaýdyń ekinshi JEO-syn jóndeý jumystary týraly aıtyp berdi.
Mańǵystaý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev qys mezgilinde «MAEK» jumysynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý týraly, Ulytaý oblysynyń ákimi Berik Ábdiǵalıuly Jezqazǵan JEO-syn jóndeý týraly, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ermek Kósherbaev Rıdderdegi JEO men jelilerdi jóndeý jumystary týraly baıandady.
Álıhan Smaıylovtyń aıtýynsha, jylytý maýsymynyń bastalýyna 1 aıdan astam ýaqyt qaldy jáne jalpy daıyndyq jumystary belsendi júrýde. Júıelik operator «KEGOC» kompanııasy Jylý ortalyqtaryndaǵy jóndeý jumystarynyń kestesin bekitti. Alaıda bul kesteden keshigý baıqalyp otyr, keıbir jaǵdaılarda jóndeý jumystaryn kelesi jylǵa aýystyrý faktileri oryn alýda.
«Sondyqtan qys ýaqytynda osy obektilerdiń turaqty jumysynda táýekelder týyndaýy múmkin. Máselen, Temirtaý, Rıdder, Ekibastuz, Jezqazǵan qalalary men Mańǵystaý oblysy táýekel aımaǵynda ekenin atap ótken jón», dedi Úkimet basshysy.
Osyǵan baılanysty Premer-mınıstr problemalardy sheshý úshin «Qazaqmys», «Ortalyq Azııa otyn-energetıkalyq kompanııasy», «ArselorMıttal Temirtaý» kompanııasynyń basshylarymen jáne ıelerimen kezdesýler ótkizý qajettigin aıtty.
Sonymen qatar Úkimet basshysy jyl sońyna deıin elordada 3-JEO men eki gaz týrbınalyq stansııany jospar boıynsha iske qosýdyń mańyzyn atap ótti. Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, óńirlerde 13 myńnan astam avtonomdy qazandyq daıyndaý qajet.
«Is júzinde shamamen 11 myń qazandyq nemese 81%-y daıyndaldy. Almaty, Jambyl oblystarynda jáne Shymkentte jumys qarqyny baıaý», dedi Álıhan Smaıylov.
Oǵan qosa Premer-mınıstr jylý jelilerin jóndeý boıynsha 4 óńir jumys kóleminiń jartysyn da aıaqtamaǵanyn aıtty. Bular – Almaty, Mańǵystaý, Qyzylorda jáne Abaı oblystary.
Sýmen jabdyqtaý jelileri boıynsha jóndeýge josparlanǵan 1,5 myń km-diń tek 60%-y ǵana jóndeldi. Basqa óńirlermen salystyrǵanda Mańǵystaý oblysynda, Almaty qalasynda jáne Qyzylorda oblysynda jumystyń qarqyny tómen.
Budan basqa energııa óndirýshi uıymdardyń jetkizilgen gaz úshin «QazTransGaz-Aımaq» kompanııasyna bereshegi kóp, shamamen 13 mlrd teńgeni quraıdy. MAEK-tiń qaryzy eń kóbi – 10 mlrd teńge, odan keıin Jaıyqjylýenergo, Aqtóbe JEO-sy, О́zen Jylý jáne Tarazenergoortalyq tur.
Sondaı-aq JEO-lardyń «Bogatyr-Kómir» kompanııasyna kómir úshin 6,4 mlrd teńge soma bereshegi bar. Onyń ishinde Pavlodarenergonyń qaryzy eń kóbi – 2,6 mlrd teńge, Sevkazenergo – 1,4 mlrd teńge jáne Ekibastuzjylýenergo – 1,3 mlrd teńge.
«Bul qaryzdardy jańa maýsymǵa qaldyrýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni otynnyń normatıvtik qorlaryn qalyptastyrýda problemalar oryn alýy múmkin. Atalǵan óńirlerdiń ákimderi osy máselelerdi sheshýi kerek», dedi Álıhan Smaıylov.
Úkimet basshysy jalpy jylytý maýsymyna daıyndyq jáne ony ótkizý barysy kúndelikti mańyzdy másele ekenin eskere otyryp, árbir óńirde jol kartasyn ázirlep, bekitý qajettigin aıtty.
«Onda jylý jelilerin damytý, jańa Jylý ortalyqtaryn salý men qoldanystaǵy ortalyqtardy kúrdeli jóndeý jumystary naqty aıqyndalady. Sondaı-aq avarııalar bolǵan jaǵdaıda óńirlik kommýnaldyq qyzmetter men Jylý ortalyqtarynyń is-qımylynyń ár qadamy jazylǵan algorıtm bekitilýi tıis», dedi Úkimet basshysy.
Sonymen qatar Premer-mınıstr osy sektordaǵy sıfrlandyrý men avtomattandyrý deńgeıin arttyrý mańyzdy ekenin aıtty.
«Jylý jelisi ınfraqurylymynyń jaı-kúıi, shyǵyn deńgeıi, tutynatyn jylý energııasynyń sany men sapasy týraly obektıvti derekter qajet. Bul jylý júıesin basqarýǵa jáne jylý beretin obektilerdegi avarııalar sanyn azaıtýǵa múmkindik beredi», dedi ol.
Jalpy Úkimet basshysy belgilengen merzimde barlyq josparlanǵan jóndeý jumysynyń aıaqtalýyn jáne qajetti kólemde otynnyń aldyn ala jetkizilýin qamtamasyz etýdi talap etti.
«Ishki kómir naryǵynda dúrbeleńge jol bermeý úshin óńir ákimdikteri tıisti tártippen 2 apta merzimde kómirdi daıyndaý jáne ótkizý pýnktteriniń jaǵdaıyna, onyń sapasyna, jetkizý kestelerine, baǵalardyń negizdiligine tekserý júrgizýi qajet», dedi Álıhan Smaıylov.