• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tulǵa 29 Tamyz, 2023

Parasatty Pernekeń

290 ret
kórsetildi

Almaty qalasynyń Ulttyq kitaphanasynda belgili balalar jazýshysy, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýrea­ty, Eńbek Qyzyl Tý ordeniniń, «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri Pernebaı Dúısenbınniń 80 jyldyq mereıtoıyna oraı «Darynymen daralanǵan daraboz» atty dóńgelek ústel uıymdastyryldy.

«Jumbaq juldyz», «Kishken­taı ge­neraldar», «Án salyńyzshy, áke», «El­gezek ertegiler elinde», «Tektiniń tuıa­ǵy edi» atty kitap­tardyń avtory P.Dúı­senbın áde­bı ortada erte tanyldy. Ol Qa­zaqstan Jazýshylar odaǵy men res­pýblıkalyq «Jalyn» baspasy birlesip ótkizetin jabyq báıgeniń 1979, 1980, 1981, 1986 jyldardaǵy laýreaty.

Mektepte oqyp júrgen jyl­dary-aq tyrnaqaldy óleńderin, áńgimelerin res­pýblıkalyq gazetterde jarııalaı bas­taǵan úzdik oqýshy qaryndashpen sýret salýǵa da qyzyǵatyn edi. 1958 jyly onyń salǵan sýretteri Máskeýde shy­ǵatyn «Pıonerskaıa pravda», Almatydan shyǵatyn «Drýjnye rebıata» gazetterinde jarııalanyp, kópke tanyldy. Onyń 1995 jyly Jeńistiń 50 jyldyq mereıli me­rekesine oraı salǵan «Qos Qyran. Ba­ýyrjan men Panfılov» kartınasy Jýaly aýdanyndaǵy B.Mo­myshuly murajaıyna qo­ıylǵan.

P.Dúısenbın 1962 jyly Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka mamandyǵyna oqýǵa qabyl­dandy. Stýdenttik jyl­dary jastar basylymynda onyń qazaq óneri, beıneleý óneri, álem­dik deńgeıdegi uly tul­ǵalardyń eń­bekteri týraly, atap aıtqanda, Leo­nardo da Vınchı, Sıkeıros, Rylov, Ko­nenkov, Sarıan, Levıtan, Oral Tańsyqbaev, Shara Jıenqulova, Aısha Ǵalymbaevalar týraly maqalalary ja­rııalanǵanda, tereń dúnıeni tushyna qabyldaıtyn oqyrman tanymy keń jas tilshiniń ult rýhanııatyna olja salar bıik­ke umtylysyn baıqamaı qalǵan joq. «Juldyzdar nege jylaıdy?» degen alǵashqy povesimen ádebı ortanyń nazaryn aýdara bilgen P.Dúısenbın stýdent kezinen bastap «Lenınshil jas» gazetinde jumys istep, búginde ult­tyq ádebıettiń klassıkterine aınalǵan sol tustaǵy talantty shoǵyrmen qa­nat­tasyp qatar qyzmet ete júrip, shyǵar­ma­shy­lyǵyn kórkem izdenispen baıyta tústi.

«Pernebaı aǵamyz – alys aýylda jú­rip, Alashtyń ardaq­tysyna aınalǵan tulǵa. Oqyr­man moıyndaǵan. Qoǵam moıyn­daǵan. Eń úlken qasıeti – qara­paıymdylyǵy. Eshqashan mereıtoı ótkizbegen. Qazaqstanda mereıtoı ótkizbegen eki qalamger bolsa, óz basym sonyń biri – Ábdijámil Nurpeıisov, ekinshisi – Pernebaı Dúısenbın dep oılaımyn. «Lenınshil jastyń» dáýirlep turǵan shaǵynda qyzmet etken Pernebaı aǵamyz ózi ash­qursaq júrse de, jyl boıy stı­­pendııasyn jınap, alys sa­parlarǵa attanyp, odaqqa aty máshhúr tanymal tulǵalar týraly ǵajaıyp esseler ja­zyp, gazettiń kezekti sanynda jarq etkizip, oqyr­manyn jalt qaratatyn sáý­leli kezeń eshqashan kómeski tartpaq emes» dep ádebı is-sharanyń alǵysózin alyp, kez­desýdi júr­gizgen qalamgerdiń shákir­ti, Qazaq­stannyń eńbek si­ńir­gen qaırat­keri, jazýshy, pýb­lısıst Qalı Sársenbaı usta­zy­nyń ómi­rinen qyzyqty syr shertti.

Búkil aýyldyń bir shamshyraǵy bolady. Ol – ustaz. О́sken óńirdiń to­pyraǵyna súıispenshilik jas talantty týǵan aýylyna jetektep, qarymdy qalamgerligin qoǵammen qoıan-qoltyq belsenip qyzmet etýi­men sabaqtastyra júrip, ama­nat arqalaǵan eliniń abyroıly azamatyna aınaldy. Jazýshy ómi­riniń ár kezeńine búgingi kún bıiginen sholý jasaı turyp, Qa­zaqstan qalamgerleri atynan qut­tyqtaǵan Jazýshylar odaǵy bas­qarma tóraǵasynyń orynbasary, aqyn Baýyrjan Jaqyp mereıtoı ıesiniń shyǵarmashylyǵyna toqtalyp, balalar ádebıetine qosqan eleýli úlesi týraly áń­gimeledi. «Pernebaı aǵa, Ja­ıylma degen kishkentaı aýyldyń ózinen áde­bıetke qyzmet etip júrgen Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń qanshama múshesin tárbıelep shyǵardyńyz. Olardyń árqaısysyn alaqanyńyzǵa salyp baptap, óz qolyńyzben qııaǵa ushyr­dyńyz. Shákirtterińizdiń ár­qaısysy bir-bir tulǵa, elge bel­gili azamattar. О́mirde osy us­tazdyq qyzmetińizdi ádebıettiń tálim-tárbıe beretin mektebine aınaldyrǵan adam retinde biz sizdi qadirleımiz. Qa­zaqta sizdeı aqsaqaldarymyz sırek. Tu­tas birneshe býyndy qazaq ádebıetine alyp kelgen, olardy tárbıelep, «ádebıet – ardyń isi» ekenin tú­sindirip, qalamyn shyńdaǵan, bolmysy qarapaıym, tek shyǵar­mashylyq eńbegimen jaryp shy­ǵyp kele jatqan úlgi tutar aǵamyz ózińiz, ǵumyr jasyńyz uzaq bolsyn», dedi B.Jaqyp.

Is-sharaǵa jazýshylar, óner­taný­shylar, ǵalymdar, belgili óner adamdary, ánshilermen qatar, respýblıkalyq buqaralyq aqparat quraldary basshylary jáne jazýshynyń shákirtteri qatysty. Jazýshy Beıbit Qoı­shybaev P.Dúısenbınniń qalam­gerligimen qa­tar, qatparly tarıh syryna da te­reńdep, qazaqtyń ótken qasiretti tarı­hyn zertteý­ge, jańǵyrtýǵa qosqan eń­begi týraly aqtaryla sóz qozǵady. Ta­rıh tamyrshysynyń aıtýynsha, tarıhı-tanymdyq «Shejireli Sarysý», «Úrkerdeı bolyp kósh­ken jurt...», «Sa­rysýnama» atty tarıhı-derektik tomdary sol ir­geli izdenisiniń nátıjesi.

Maǵıra Qojahmetova aımaqta jatyp ta, ádebıetten oıyp oryn alyp, belgili esimge aınalǵan qurdasyna jyly lebizin bildirdi. Al belgili ádebıet synshysy Álııa Bópejanova ádebı tulǵanyń Alash qaıratkerlerine tán sa­nat­kerlik qyryna, tulǵalyq qa­sıetine joǵary baǵa berdi.

Ensıklopedııalyq bilim jı­naǵan ıntellekt ıesi, azama­ttyq bolmysy men bıik mádenıetine qylaý túsirmeı, búgingi mereıli jasyna abyroımen jetken jazýshy talantty taı kúninen tanyp, óz qoldaýyn kórsetýden aıanbaǵan qamqor ustaz. Sol sebepti kitaphana tórindegi bul bas­qosý ustaz ben shákirtterdiń kezdesýi ispetti shynaıy sıpatta ór­bidi. Sondaı-aq jazýshy Pernebaı Dúı­senbınniń shákirtteri Qazaqstannyń eń­bek sińirgen qaıratkeri, ánshi Sáýle Jan­peıisova, Qur­man­ǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq kon­servatorııasynyń do­sen­­ti, Mádenıet jáne bi­lim berý sa­lalarynyń úzdigi Tor­­ǵyn Smaı­lova, Máde­nıet salasynyń úzdigi, kúıshi Saıan Aqmolda, «Shal­qar» radıo­synyń dırektory Bolatbek Tólepbergen, Qazaq­stannyń eń­bek sińirgen qaı­ratkeri, ánshi Ardaq Isataevalar ustazdaryna alǵys aıtyp, án men kúıden sha­shý shashty. Jazýshynyń týǵan jerinen kelgen jerlesteri Jam­byl oblysy Sarysý aýdany Ja­ıylma aýyldyq okrýginiń áki­mi Jandarbek Smaǵulov, Qa­zaqstan Jazýshylar odaǵy Jam­byl oblystyq fılıalynyń tóraǵasy Hamıt Esaman, Sarysý aýdandyq ortalyqtandyrylǵan kitaphanalar júıesiniń dırektory Aıtbala Jolmahanova ja­zýshynyń týǵan jeriniń yqy­lasy men qurmetin jetkizdi.

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar