Premer-mınıstr Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda Qazaqstannyń geologııa salasyn odan ári damytý sharalary qaraldy, dep habarlaıdy Egemen.kz Úkimettiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý vıse-mınıstri Azamat Beıspekov respýblıkanyń mıneraldyq-shıkizat bazasyna qatty jáne keń taralǵan paıdaly qazbalar, kómirsýtekter men jer asty sýlarynyń ken oryndary kiretinin aıtty. Jalpy alǵanda, memlekettik teńgerimde paıdaly qazbalardyń 100-den astam túri boıynsha 8 myńnan asa ken orny esepke alynǵan.
Jer qoınaýyn memlekettik geologııalyq zertteý eki baǵytta – jer qoınaýyn aımaqtyq zertteý jáne izdeý-barlaý boıynsha júrgiziledi. Birinshisi boıynsha, búgingi tańda Qazaqstan aýmaǵynyń 94,5%-y eki júz myńdyq masshtabta geologııalyq jete zertteýmen qamtylǵan. Ekinshi baǵyt sheńberinde monoqalalar mańynda ornalasqan qala quraýshy kásiporyndardyń turaqty jumys isteýin qamtamasyz etý úshin 16 ýchaskede izdestirý jumystary júrgizilip keledi.
Bıyldan bastap Minerals.gov.kz aqparattyq platformasy ónerkásiptik paıdalanýǵa berildi. Qazirgi ýaqytta ol geologııalyq aqparatpen toltyrylýda: 40 myńǵa jýyq esep júkteldi, jyl sońyna deıin taǵy 16 myń esep kútilip otyr. Geologııalyq materıaldarǵa ashyq qoljetimdilikti qamtamasyz etý úshin jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń bıznes-prosesterin sıfrlandyrý, sondaı-aq áleýetti jáne jumys istep turǵan ınvestorlar úshin biryńǵaı tereze qaǵıdatyn engizý josparlanǵan.
Energetıka mınıstri Almasadam Sátqalıev kómirsýtek shıkizatyn barlaý salasyndaǵy júrgizilip jatqan jumystarǵa toqtaldy. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný salasyn sıfrlandyrý týraly baıandama jasady.
Baıandamashylardy tyńdaǵan Premer-mınıstr geologııa salasyn damytý elimizdiń mıneraldyq shıkizat bazasyn tolyqtyrýdyń jáne otandyq óńdeý ónerkásibin shıkizatpen qamtamasyz etýdiń negizi ekenin atap ótti.
Osylaısha, jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa «Kim birinshi kelse – sol birinshi alady» qaǵıdaty boıynsha tıisti lısenzııa alý tártibi jeńildetildi. Jer qoınaýyn memlekettik geologııalyq zertteýdiń tıimdiligin arttyrý úshin Geologııa salasyn damytý tujyrymdamasy qabyldandy.
Sonymen qatar geologııalyq materıaldardyń ashyq qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etetin sıfrlyq aqparattyq onlaın-platforma iske qosyldy. Onda ótinimdi berýden bastap, lısenzııa alýǵa deıingi barlyq rásimder kózdelgen.
«Qazir barlyq ken oryndary tekserilip jatyr. О́z mindettemesin oryndamaıtyn jer qoınaýyn paıdalanýshy kompanııalardan lısenzııalar alynyp, kelisim-sharttar buzylýda», dedi Álıhan Smaıylov.
Sonymen birge ol metaldardyń jekelegen túrleri boıynsha álemdegi jetekshi oryndarǵa qaramastan, shıkizat bazasynyń aıtarlyqtaı qysqarǵanyn atap ótti. Mysaly, hrom, alıýmınıı, myrysh, mys, qorǵasyn qory azaıyp barady.
Joǵary tehnologııalyq ónimderdi óndirýge negiz bolatyn sırek jáne sırek jer metaldaryn barlaý jumystary baıaý qarqynmen júrip jatyr.
«Biz áli kúnge deıin birinshi ótinim prınsıpi boıynsha lısenzııa alǵan jasóspirimder kompanııalarynyń jańa bastamalary men naqty jumysyn kórip otyrǵanymyz joq», dep atap ótti Premer-mınıstr.
Úkimet basshysynyń pikirinshe, jer qoınaýyn zertteýdiń ǵylymı bazasy men ınfraqurylymy barynsha jańartýdy talap etedi. Investorlardy odan ári tartýǵa qajetti geologııalyq aqparatty sıfrlandyrý jumystary da aıaqtalǵan joq. Bilikti geologtar men geodezıst mamandar tapshy.
«12 jyl ishinde geologııalyq barlaý jumystaryn júrgizýge 2 trln teńgeden astam jeke ınvestısııalar salyndy. Biraq soǵan qaramastan, biz jańa ken oryndaryn barlaýǵa jumsalatyn salymdar boıynsha artta qalyp otyrmyz. Atalǵan problemalardy sheshý úshin qoldanystaǵy zańnamaǵa tıisti ózgerister qabyldandy», dep atap ótti Álıhan Smaıylov.
Joǵaryda aıtylǵandardy qorytyndylaı kele, Premer-mınıstr resýrstyq bazany ulǵaıtý, sırek kezdesetin jáne sırek jer metaldar negizinde joǵary tehnologııalyq ónimder óndirisin uıymdastyrý úshin Jol kartasyn ázirleýdi, 2 aı merzimde zamanaýı tehnologııalyq sheshimderdi paıdalana otyryp, gazdy ken oryndarynyń tarıhı derekterine taldaý júrgizýdi, jyl sońyna deıin ǵylymı baza men ınfraqurylymǵa taldaýdy tapsyrdy.
Qorytyndylaı kele, Álıhan Smaıylov jyl sońyna deıin tarıhı derekterdiń barlyq túrlerin jan-jaqty taldaý jáne onlaın-platformany barynsha toltyrýdy qamtamasyz etý, sondaı-aq óz mindetin oryndamaıtyn jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa qatysty sharalar qabyldaı otyryp, barlyq ken oryndaryn tekserýdi aıaqtaý qajettigin atap ótti.