Soltústik Qazaqstannyń egis alqaptarynda qyzý júrip jatqan oraq naýqany dándi daqyldar ǵana emes, dándi-burshaqty daqyldardy da jınaý ústinde. Sondaı-aq bıyl maıly daqyldar men kartoptyń jáne kókónisterdiń de úlesi qomaqty. Jaýyn-shashynnyń keı jerlerde quıyp ótkenine qaramastan, oblys boıynsha jıyn-terim jumystary qarqyndy júrgizilip otyr.
Budan buryn jazǵanymyzdaı, bıyl 4,5 mln gektar alqapqa egin egilgen. Sonyń 3,4 mln gektaryna astyq jáne dándi-burshaqty daqyldar, 685,8 myń gektarda maıly daqyldar, 28 myń gektarda kartop jáne 5,5 myń gektarda kókónister otyrǵyzylǵan. Egisti ártaraptandyrý maqsatymen egilgen jasymyqtyń (chechevısa) egis kólemi bıyl 115,3 myń gektarǵa jetti. Byltyr 66,3 myń gektar ǵana bolǵan edi. Kúnbaǵystyń kólemi de artty. Bıyl ol 131 myń gektarǵa otyrǵyzyldy, al byltyr 119,3 myń gektar bolǵan.
Búginge deıin astyq daqyldarynyń 25 paıyzdaıy bastyryldy. Aýdandar arasynda Jambyl, Ýálıhanov, Esil aýdandary alda keledi.
Kóktemgi egiste oblys dıqandary astyqtyń surypyn asyldandyrý isin únemi nazarda ustap keldi. Bıyl olar jerge 46,6 myń tonna elıtalyq tuqym sińirgen, bul barlyq egis kóleminiń 9,5%-yn quraıdy. «Jerdi qunarlandyrý jumysyn da jergilikti bılik te dıqandar da únemi eskerip otyrady. Bıyl taǵy da 200 myń tonna mıneraldy tyńaıtqyshtar sebýdi mejelep otyrmyz. Onyń 175,6 myń tonnasy 2,3 mln gektar búginge deıin jerge sińirildi», deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasynyń basshysy Meıram Meńdibaev.
Aıta ketetin jaıt, bıyl 3,4 mln gektar jerdiń aram shóbi otalyp, zııandy jándikter men ósimdiktiń túrli aýrýlaryna qarsy tıisinshe 849 myń jáne 688,2 myń gektar alqap dárilendi.
Qala mańynda jeti myń gektar jerge astyq egýmen aınalysatyn «Tokýshı Grain» JShS-nyń dırektory Jomart Omarovty áńgimege tartqanymyzda ol agrotehnıkalyq sharalardyń bárin ýaqytymen oryndaǵandaryn aıtty. «Bıylǵy jazda bizdiń alqaptarǵa jaýyn-shashyn az jaýdy. Tipti óńirdiń keıbir aýdandarynda aptalap, aılap tamshy tambady. Sonyń kesirinen alqaptardyń ónimdiliginde ala-qulalyq bar. Ázirshe ónimniń shyǵymy jaıly aıtý erte», deıdi seriktestik basshysy.
Seriktestiktegi 7 myń gektar jerdiń 6,5 myń gektaryna dándi daqyldar otyrǵyzylypty. Sonyń 5 myń gektaryna bıdaı, qalǵanyna jasymyq, arpa, suly tárizdi daqyldar egilgen. Sharýashylyqtyń tehnıka parkinde 8 kombaın, 12 júk tasymaldaıtyn kólik pen birneshe traktor bar. Kúzgi jıyn-terim jumystaryna 60-qa jýyq jumysshy tartylǵan.
Soltústik Qazaqstan táýekeldi egis zonasyna jatady. Keıbir jyldary ala jazdaı tamshy tambaıtyn kezder de bolyp qalady. Ondaıda halyq Qudaıǵa jalbarynyp, tasattyq berip jatady. Bıyl da ondaı jaǵdaı kóp kezdesti. Osy jaǵdaıdan qutylýdyń bir joly – jerdi qoldan sýarý. Joǵary tehnologııany qoldanyp, qoldan sýarýdy turaqty qoldanatyn sharýashylyqtar joǵarǵy ónimdilikke qol jetkizip ári egis úderisin turaqty júıege kóshirgen. Bıyl qoldan sýarý byltyrǵymen salystyrǵanda eki esege jýyq artty. Sýarý jumystary, ásirese kartop, kókónis jáne jemazyq alqaptarynda ósip keledi. Bıyl qoldan sýarý men ylǵaldy saqtaý tehnologııalaryn engizý boıynsha 5 ınvestısııalyq joba qolǵa alynǵan. Bul jobalar memlekettiń qoldaýymen iske asyryldy. Osy bes jobanyń quny – 3 mlrd teńge. Qazirdiń ózinde osy jobalar iske asyrylǵan «Agro Eles», «Iаvlenka MTS» JShS gektar berekeligi 20 sentnerden bastap 35 sentnerge deıin bolyp otyr.
Osy kúnderi soltústiktiń egis alqaptary men elevator joldarynda 13,1 myń traktor, 7,5 myń ártúrli astyq jınaıtyn kombaın, 4,6 myń destelegish, 1 myńdaı shóp shabatyn tehnıka, 5,8 myń júk mashınasy qyzmet etip jatyr. Memlekettiń kómegimen bıyl ǵana 2 myńǵa jýyq jańa tehnıka satyp alyndy.
Oblys dıqandaryna 58,9 myń tonna janar-jaǵarmaı qajettiligi aıqyndalǵan. Memleket bıyl naryq baǵasynan 15 paıyzǵa tómendetip, jetkilikti kólemde sharýalarǵa lıtrin 250 teńgeden JJM bosatty.
Oblys boıynsha astyq qoımalarynyń jalpy syıymdylyǵy 6,8 mln tonnany quraıdy. Oblys aýmaǵyndaǵy barlyq elevatorlar men lısenzııalanǵan 48 astyq qabyldaıtyn kásiporyn óńirde óndirilgen astyqtyń saqtalýyn tolyq qamtamasyz etedi. Sonymen qatar bıylǵy jyldyń aıaǵyna deıin aýyl sharýashylyǵy qurylymdarynyń úsh nysanynda saqtaý qýaty 22 myń tonnaǵa jetetin astyq qoımalarynyń qurylysy aıaqtalatyn bolady.
Bıyl oblys sharýashylyqtaryn qoldaýǵa memleketten 63,1 mlrd teńge bólindi, sonyń 19,6 mlrd teńgesi egis jumystaryna baǵyttaldy. Mal ósirý salasyna bólingen qarajat kólemi – 9,6 mlrd teńge. Qalǵany ınvestısııalyq salymǵa, óńdeý kásiporyndaryna jáne taǵy basqalaryna bólingen.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasynyń basshysy Meıram Meńdibaevpen kezdeskende biz jemazyq daıyndaý jumystarynyń barysyn da suradyq. «2023-2024 jyldardaǵy qys maýsymyn sátti ótkizý úshin bizge 940 myń tonna shóp, 211 myń tonna pishendeme, 216 myń tonna súrlem daıyndaý qajet. Qazirgi tańda 875 myń tonna shóp pen 231 myń tonna pishen daıyndaldy. Qalǵanyn sharýalar kúzdiń jylymyq kúnderinde jınap alady», dedi ol.
Aldaǵy kúnderde aýa raıy qolbaılaý bolmasa, soltústiktiń sharýalary jıyn-terim naýqanyn sátti aıaqtaýǵa tıis.
Soltústik Qazaqstan oblysy