Soltústik Qazaqstan oblysynyń ekologııalyq ahýaly qalypty jaǵdaıda, degenmen kóptegen buzýshylyqqa jol berilip otyr. Ekologııa departamentiniń basshysy Azamat Bektasovtyń aıtýyna qaraǵanda, qaldyqtardy úıýdiń tártibin buzǵan 242 oryn tabylǵan. Sonyń 172-si – ruqsat etilmegen jerge úıilgen qoqys pen qaldyqtar. Qalǵan 70-iniń de jaǵdaıy máz emes, ondaǵy qoqystar belgilengen shekaradan asyp ketken. Qazir sonyń 186-sy joıylǵan. Ruqsat etilmegen qoqys úıindileri ǵaryshtyq zondtaý arqyly jáne «Qazaqstan Ǵarysh Sapary» UK» AQ geopartaly arqyly anyqtalǵan.
Departamenttiń utqyr toptarynyń jerden izdeý barysynda Petropavl qalasynyń ózinde ǵana ruqsat etilmegen 33 qoqys úıý oryndary anyqtalǵan. Aýdandar arasynda qoqysty kez kelgen jerge úıýdiń basynda Qyzyljar aýdany tur. Petropavl qalasyna eń jaqyn ornalasqan bul aýdannan ruqsat etilmegen 13 úıindi tabylǵan. Qazir utqyr top anyqtaǵan barlyq 61 sanksııalanbaǵan úıindiniń 26-sy joıyldy. Búgingi tańda oblys aýmaǵynda qaldyqtar men qoqystar úıýge ruqsat berilgen 453 oryn bar. Sonyń 350-inde ǵana jer aktileri resimdelgen. Al 103-inde jer aktisi joq.
Qoqystar men qaldyqtardyń ruqsat etilmegen jerlerge, adamdardyń demalatyn aýdandaryna beıbereket úıýi qorshaǵan ortanyń búlinýi men adam aǵzalaryna teris áser etetini belgili. Sondyqtan qoqys oryndaryndaǵy ekologııalyq tártiptiń saqtalýy asa mańyzdy.
Oblys boıynsha ekologııalyq problemalardy keshendi sheshýdiń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy ázirlengen. Oǵan barlyǵy 17 is-shara engizilgen. Sonyń ishinde 4 tapsyrmany oryndaý osy jyldyń úlesinde. Bul – «Sevkazenergo» AQ qazandyq agregattarynyń qyzdyrý betterin qalpyna keltirý, kúl ustaǵysh qondyrǵylardyń, aýa ótkizgishterdiń, gaz ótkizgishterdiń tozǵan elementterin jóndeý, oblystyń orman qorlarynyń aýmaǵyn kezeń-kezeńmen ulǵaıtý, 9 aýdanda jańadan qoqys alańdaryn turǵyzý, Shal aqyn aýdanynyń ortalyǵy Sergeevka qalasynda káriz jelileri men tazartý qurylystaryn salý.
Bıologııalyq tazartý júıesiniń bolmaýyna baılanysty «Qyzyljar sý» JShS balansyndaǵy «Bıoprýd» sarqyndy sý jınaǵyshy Petropavl qalasynda kúkirtti sýtegi ıisiniń mólsherden asyp ketýiniń negizgi kózi bolyp tur. Ony tolyq tazalaıtyn jabdyq ornatylǵannan keıin kúkirtti sýtegi ıisiniń qalaǵa taraýy azaıady. Alaıda bul jabdyqtyń qurylysyn aıaqtaý tek 2027 jylǵa belgilengen. Ázirge atmosferalyq aýanyń kúkirtti sýtegimen lastanýyn azaıtý maqsatynda Jol kartasyna qosymsha is-sharalar engizildi. Bul – 2024 jylǵa deıin sýdyń lastanýynyń tabıǵı sińirgishi jasyl mıkrobaldyr – hlorella kómegimen bıologııalyq ońaltý. Osy jumys 2021 jyldyń tamyzynan «Sý ǵylymı-tehnologııalyq ortalyǵy» JShS kómegimen júrgizile bastady. Jobanyń jalpy somasy – 124 606 720 teńge.
Is-shara qazir oń nátıje kórsetip jatyr. Eger 2021 jyly Petropavl qalasy boıynsha kúkirtti sýtek boıynsha atmosferalyq aýanyń joǵary lastanýynyń 7 jaǵdaıy tirkelse, 2022 jyly bul bir-aq ret tirkeldi, al 2023 jyly ondaı jaǵdaı ázirge tirkelgen emes.
Jol kartasynda belgilengen sharalar tolyq oryndalǵan joq. Sonyń ishinde Aıyrtaý aýdanynda qoıylady dep josparlanǵan qýaty 50 MVt jel elektr stansasyn ornatý iske asyrylmady. Sondaı-aq Petropavl qalasyndaǵy káriz tazartý qurylysyn jańǵyrtýdyń 4-kezeńi oryndalmady.
Ekologııa departamenti osy jyldyń 8 aıynda 9 tekserý júrgizgen eken. Júrgizilgen tekserýlerdiń qorytyndysy boıynsha 12 buzýshylyq anyqtalǵan, onyń ishinde altaýy óreskel buzylǵan. Osy buzýshylyqtarǵa qarsy jalpy somasy 4 mln 442 myń teńgeniń 14 ákimshilik jazasy qoldanylǵan. 12 buzýshylyq boıynsha berilgen 12 uıǵarymnyń búginge deıin 8-i oryndalǵan. 14 ákimshilik jaza boıynsha salynǵan barlyq aıyppul tolyǵymen óndirilgen.
Departament bıyl sý qoımalarynan – 1 976, aýadan – 1 792, topyraqtan – 7, radıasııa boıynsha 21 ret synama alyp, laboratorııalyq zertteýden ótkizgen. Oblystyń ekologııalyq ahýalyn ońaltý maqsatymen barlyǵy 189,7 mln teńgeniń sharalary iske asyrylyp jatyr. Sonyń ishinde 19,3 gektar jerge aǵash otyrǵyzý qarastyrylǵan.
Soltústik Qazaqstan oblysy