ASTANA – JAŃA MÚMKINDIKTER QALASY

Keshe Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda “ASTANAINVEST 2010” 1 halyqaralyq ınvestısııalyq forýmy bolyp ótti. Onyń basty maqsaty – elimiz astanasyndaǵy qolaıly ınvestısııalyq ahýaldy odan ári damyta túsý, qala ekonomıkasyna otandyq jáne sheteldik ınvestısııa quıylýyn yntalandyrý men Qazaqstannyń álemdegi básekege qabiletti 50 el qataryna kirý strategııasy sheńberinde “Astana – Qazaqstan elordasy” brendin qalyptastyryp, ony álemdik rynokta keńinen tanystyrý bolyp otyr. Forýmǵa Premer-Mınıstr Kárim Másimov, Astana qalasy­nyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵam­be­tov, “Samuryq-Qazyna” ulttyq ál-aýqat qory” AQ basqarma tór­aǵasy Qaırat Kelimbetov, Indýs­trııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev, Ekono­mı­kalyq damý jáne saýda mı­nıstri Janar Aıtjanova, “Lior Corporation” kompanııasynyń prezıdenti Davıd Ben Nanı, “CEO Millenium Finance Corporation” basqarma tóraǵasy Keba Keınde qa­tysty. Forýmdy Úkimet bas­shy­sy Kárim Másimov ashty. Búgingi tańda elimizben birge Astana qa­la­sy da mańyzdy ýaqytty bastan keshirýde, dep bastady sózin Pre­mer-Mınıstr. Álem elderi de, Qazaqstan da syndarly daǵdarys­tyq kezeń men odan keıingi kezeńge ótý arasynda turǵandyǵy barsha­myzǵa málim. Elbasymyzdyń basshylyǵymen kesimdi de batyl sheshimder qabyldanyp, sonyń nátıjesinde qıyn kezeńderden qatty shyǵyndanbaı óttik. Oǵan qosa bıylǵy jyldyń alǵashqy 5 aıynyń qorytyndysyn alyp qarasaq, der kezinde qabyldanǵan sheshimderdiń durystyǵyna taǵy bir ret kóz jetkizemiz. Endigi ke­zektegi mańyzdy nárse – Elbasy Joldaýyndaǵy tapsyrmalar aıqyndaǵandaı, el damýynyń jańa saty­syna kóterilý bolyp otyr. Sondyqtan kásipkerlik belsen­di­lik, ishki jáne syrtqy ınvestor­lar­dy ekonomıkany odan ári da­mytý isine tartý jumystary al­ǵash­qy kezekte tur. Astana – táýelsizdigimizdiń sımvoly, damý­dyń lokomotıvi retinde ınves­tısııa tartýdyń, oǵan qolaıly jaǵdaılar jasaýdyń úlgisin alǵashqy bolyp kórsetýi tıis. Qala aýmaǵynda sońǵy tehnologııalyq óndiris oryndary qalyptasýda. Mysaly, “Djeneral elektrık” kompanııasymen birlesken zaýyt salý sheteldik ınvestısııa tartý­daǵy jarqyn kórsetkishterimizdiń biri. Sondaı-aq jaqynda Almatyda ótken forýmdardyń birinde taǵy da sheteldik áriptesterimizben joǵary tehnologııalyq óndirister boıynsha birneshe kelisim-shart­tarǵa qol jetkizdik. Bul óndiris oryndary Astana aýmaǵynda salynatyn bolady, dep atap ótti Premer-Mınıstr. Kárim Mási­mov­tiń aıtýynsha, berilip otyrǵan múmkindikter, qolaıly jaǵdaılar nátıjesinde, sondaı-aq osyndaı basqosýlardyń senim týdyrýy ar­qyly bolashaqta Astana elimizdiń ózge qalalary men basshylaryna ábden úlgi bola alady. Odan soń sóz alǵan qala bas­shysy Imanǵalı Tasmaǵambetov Astana tórinde búgin taǵy bir jarqyn bastamanyń qolǵa alynyp otyrǵandyǵyn, “Astana Invest” halyqaralyq ınvestısııalyq forýmy bul tuńǵysh ótkizilip otyrǵan shara ekendigin aıtyp ótti. Atalǵan forýmnyń bola­shaǵy zor ekendigine kúmán joq. Sebebi bul álem elderiniń mań­daı­­aldy mamandary, kásipkerler men bıznes ókilderi, bank bas­shylary men qarjy ınstıtýty jetekshileri basqosqan ámbebap jıyn. I.Tasmaǵambetovtiń aı­týynsha, sońǵy 10 jylda JQО́ kólemi 50 ese ósken. IJО́-degi Astana úlesi 1,5-ten 10 paıyzǵa deıin jetip, ónerkásip óndirisi 7 esege deıin ulǵaıǵan. Al astana kóshirilgeli beri munda tartylǵan ınvestısııa kóleminiń ósýi 22 esege jetken. Bul básekege qabi­letti resýrs jáne qalamyzdyń senimdiliktiń kólemdi qory bar qundy aktıvi bolyp tabylady. Degenmen táýekel de joq emes. Belgili ekonomıst Eýropa orta­lyq bankiniń basshysy Jan-Klod Trısheniń aıtýynsha jahandyq ekonomıkalyq daǵdarysta tek damýshy elder ǵana ósý kórset­kishin kórsetken. Sondaı-aq oǵan tán taǵy bir sıpat, damyǵan el­derdiń tótep bere almaı, keri­sinshe damýshy elder álemdik eko­nomıka úshin qýat kózi bolyp tabylǵandyǵy. Bul jas ekono­mıkanyń ósý deńgeıine shyǵý fazasynda qalypqa kelý áleýeti tez ekendiginiń kýási. Eger Astana ekonomıkasyn alyp qarasaq, ondaǵy táýekel múmkinshiligin azaıtatyn, ony qorǵaıtyn qural onyń qurylymy bolyp tabyla­dy. Al onyń kóp bóligin bız­nestiń jumylǵysh túri – shaǵyn jáne orta kásipkerlik quraıdy, dedi qala basshysy. Osylaısha elordanyń damý kórsetkishterin ataǵan qala ákimi qalanyń ınvestısııalyq tartym­dylyǵynyń syry nede ekendigine toqtaldy. Elbasymyzdyń “Asta­na – jańa qala” arnaıy ekono­mıkalyq aımaǵyn qurýy damýdyń alǵysharty boldy. Oǵan qalanyń 6 myń gektar jerin qamtıtyn, 977 mlrd. teńge ınvestısııalyq qory bar 256 nysan kiredi. Onyń 557 mlrd. teńgesi nemese jarty­synan kóbi jeke ınvestorlarǵa tıesili. Osyndaı zor áleýet ın­vestorlarǵa “salyq jeńildikteri, kedendik jeńildikter men qosym­sha tegin jer” tıimdi formýla­sy­nyń jemistiligin taǵy bir ret dáleldeıdi. Aımaqtaǵy qoljetim­dilik, eńbek resýrstary, jańa ın­dýstrııalyq jobalarǵa salynǵan ınvestısııalarǵa kórsetiletin memlekettik qoldaýlar ınvestı­sııa quıýshylar úshin tamasha múmkindikter ashady. Kez kelgen qarqyndy damyp kele jatqan qala sekildi Astana da úlken qarjy quıýdy talap etedi. Búginde elordanyń ınvestısııalyq áleýe­tin asha túsýge qajetti jaǵdaı da, múmkindikter de bar. Búgingi kór­mede birlese júzege asyrýǵa daıyn 115 joba qoıylyp otyr, dedi qala basshysy. Onyń aıtýynsha, jýyq arada qurylys salasyndaǵy jo­balardy júzege asyratyn ın­vestorlar qosymsha jeńildikter men preferensııalar alatyn bolady. Olardyń ishinde QQS, jer salyǵy men múlik salyǵyna nóldik ústeme bolady, dep naqtylaı tústi ınvestısııalaý artyqshylyqtaryn I.Tasmaǵam­betov. Forým sheńberinde ónerkásip, qurylys, memleket pen jeke men­shik seriktestigi taqyrybynda sessııalar men dóńgelek ústelder ótti. Olarda Astanadaǵy qurylys salasynyń bolashaǵy men qarqy­ny, óńdeýshi ónerkásip salasyna memleket tarapynan kómek shara­lary jáne memlekettik údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy talqylandy. Forýmǵa Reseı, Eýropa, AQSh, Ońtústik-Shyǵys Azııa men Parsy shyǵanaǵy elderinen úzdik qarjy sarapshylary men bıznes-elıta ókilderi, sondaı-aq elordadaǵy ulttyq kompanııalar men qarjy ınstıtýttary – barlyǵy 700-den astam delegat qatysty. Venera TÚGELBAI.