Jýyrda bir azamat elimizdiń batysynan shyǵyp, Almatyǵa deıingi saparynda jol sapasyn túsirip, ony áleýmettik jelige salypty. Sonda baıqaǵanymyz, batys óńirlerge qaraǵanda bizdiń aımaqtaǵy jol jaǵdaıy birshama táýir eken. Qyzylorda oblysynda jol-kólik ınfraqurylymyn damytý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystyń nátıjesi osy shaǵyn beıneúzikten anyq baıqalady.
Oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda bul salanyń orny erekshe. Osy jyly jol ınfraqurylymyn damytýǵa respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetten barlyǵy 35 882 mln teńge bólinip 569 shaqyrym avtomobıl joly, kósheler jáne kópir ótkelderi jóndeýden ótkizilip jatyr. Bul baǵytta, ásirese «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» ulttyq jobasy men «Jalpy sıpattaǵy transfertter» baǵdarlamasynyń bereri mol.
Oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń dereginshe, Qyzylorda qalasynan 2 kóshe men 2 kópirdi jóndeýge «О́ńirlerdi damytý» baǵdarlamasy boıynsha 4 695,4 mln teńge bólingen. «Kishi qalalardy damytý» baǵdarlamasy sheńberinde 3 099,7 mln teńgege 13 shaqyrymdyq 9 kóshe jóndelip jatyr. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy boıynsha oblys ortalyǵy men aýdandarǵa 5 454,9 mln teńge qarjy qarastyrylǵan. Osylaısha, bıyl oblys aýmaǵyndaǵy 3 418,5 shaqyrym joldyń biraz bóligi jańarady.
Jol sapasy týraly sóz bolǵanda oblys aýmaǵynan 810 shaqyrymy ótetin «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq avtodáliziniń Qyzylorda men Aqtóbe aralyǵyndaǵy jaǵdaıyn aıtpaı kete almaımyz. Jarty álemdi jalǵastyrǵan kúrejoldyń Túrkistan men Qyzylordany baılanystyratyn 244 shaqyrymy tórt, al Aqtóbe oblysyna deıingi II sanattaǵy 566 shaqyrym 2 jolaqty bolyp salynǵan. Oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy mamandary kúrejoldy jobalaý barysynda Qyzylorda men Aqtóbe oblystary arasyndaǵy kólik qarqyndylyǵy tómen dep eseptelgenin aıtady. Biraq osy kúni bul baǵyttaǵy júk kólikteriniń qarqyndylyǵy jyl saıyn ortasha eseppen 10 paıyzǵa artyp otyr. Bul eki aralyqta táýligine orta eseppen 10 myń avtokólik qatynaıdy degen sóz. Osyǵan baılanysty ýchaskeni II sanattan I sanatqa aýystyrý qajettigi jónindegi oblys ákimdigi tarapynan tıisti organdarǵa usynys ta berilip keldi.
Jol-kólik qıǵalary da kúrejoldyń osy bóliginde kóp bolady. Oblystyq polısııa departamentiniń málimetinshe, kúrejolda 2017-2022 jyldar aralyǵynda 402 jol-kólik oqıǵasy tirkelipti. Osynyń 159-y Qyzylorda Túrkistan aralyǵynda, 243 oqıǵa «Qyzylorda – Aqtóbe» baǵytynda bolǵan. Osy jyldar aralyǵynda apattan 228 adam baqılyq bolyp, 549 jolaýshy jaraqat alǵan. Osy bes jylda jol apatynan «Túrkistan – Qyzylorda» baǵytynda 66, al Aqtóbege deıingi aralyqta 162 adam qaıtys bolǵan. «Túrkistan – Qyzylorda» aralyǵymen salystyrǵanda qarsy baǵytqa shyǵyp ketýden bolǵan apattar Aqtóbe baǵytynda 5 esege kóp jasalǵany kórinedi, odan qaıtys bolǵandar 7, jaraqat alǵandar 4 esege ulǵaıǵan.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń oblysqa jasaǵan saparynda bul másele tolyq sheshimin tapty. Prezıdent kúrejoldyń Qyzylorda qalasynan Aqtóbe oblysynyń shekarasyna deıingi aralyǵyndaǵy 566 shaqyrymdy 4 jolaqty jolǵa aýystyrý jónindegi jergilikti bılik bastamasyn qoldap, ony keńeıtýdi tezirek bastaý qajettigine nazar aýdardy. Úkimet basshysynyń birinshi orynbasary Roman Sklıarǵa oblys halqyn tolǵandyrǵan máseleni baqylaýǵa alýdy tapsyrdy. Bul jumystyń jobalyq-smetalyq qujattamalaryn ázirleý kelesi jyldan bastalatyn boldy. Onyń boljamdy quny da belgili – shamamen 1,1 trln teńge.
Elimizdiń ońtústik aımaqtaryn ortalyqpen baılanystyryp turǵan uly sorap – «Qyzylorda – Jezqazǵan» jolynyń jaǵdaıy da az jazylǵan joq. Respýblıkalyq mańyzy bar trassa degen aty bolmasa salynǵaly beri jóndeý kórmegen joldyń keıbir úzikterinde ertede tóselgen asfalttyń juqanasy ǵana qalǵan edi. Memleket basshysynyń qoldaýymen byltyr jazda bul joldy da jańǵyrtý jumystary bastalyp ketti.
Uzyndyǵy 424 shaqyrymdyq joldyń jartysy Qyzylorda oblysy aýmaǵynda jatyr. Jalpy quny 108, 5 mlrd teńge bolatyn joba 6 lot boıynsha júzege asady. Osy kúni qurylys jumystary 30 paıyzǵa aıaqtalyp, 57 shaqyrymǵa asfalt tóseldi. Jyl sońyna deıin 104 shaqyrym joldy aıaqtaý kózdelip otyr. Mamandar qazir táýligine 1 500 kólik júretin jol tolyq jóndelgende barys-kelis kemi 4 esege artatynyn aıtady. Jolaýshylar sany 3 myń adamnan 17 myńǵa deıin, júk tasymaly aýqymy 700 tonnadan 3 myń tonnaǵa deıin ulǵaıady.
Aımaqtaǵy jol-kólik ınfraqurylymyn jaqsartýdyń bul bastamasy kórshiles oblystardyń de el ortalyǵyna barys-kelisin jeńildetip, áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna sep bolady.
Qyzylorda