Optımıstik deńgeıdegi bıýdjet

Jıyndy ashqan Májilis tóraǵasy Kostenko kenishindegi apatqa toqtalyp, bul tutas halqy­myz úshin úlken qasiret ekenin jet­kizdi. Depýtattar atynan qaı­tys bolǵan kenshilerdiń otbasy men jaqyndaryna kóńil aıtty.

 

Qaıǵyly apatqa kináli kim?

Kún tártibine shyǵarylǵan máseleler talqylanbastan buryn depýtat Arman Qalyqov sóz surap, Kostenko shahtasyndaǵy qaıǵyly oqıǵaǵa baılanysty Májilis atynan depýtattyq sa­ýal joldady.

Kostenko shahtasyndaǵy qaıǵyly oqıǵa búkil Qazaqstan halqyn dúr silkindirdi. Bul jaǵdaı «Kazahstanskaıa» shahtasyndaǵy apattan 2 aı ótkennen keıin bolyp otyr. Mundaı jazataıym oqıǵalar óz qyzmetkerlerine jaýapsyzdyqpen qaraý saldarynan bolǵany aıqyn.

Osyndaı jazataıym oqıǵa­lardyń barlyǵy kompanııa­nyń osy jyldar boıy, shyn máninde, Qazaqstan kenshileriniń mańdaı ter men adal eńbeginiń arqasynda aqsha tapqanyn kórsetedi. О́ıtkeni «ArselorMıttal» bárinen derlik únemdegen. Keıingi tórt jyldaǵy resmı málimetke súıensek, kompanııa jylyna 200 mıllıard teńgeden astam tabys taýyp otyrǵan, onyń basym bóligin shetelge shyǵarǵan», dedi A.Qalyqov.

Depýtattyń aıtýynsha, ja­salǵan eskertýlerge, ónerkásiptik qaýipsizdikke ınvestısııa salý, kómir óndirýdi keńeıtý, barlyq óndiristi jańǵyrtý týraly kelis­sózder júrgizýge áreket jasal­ǵanyna qaramastan, kompanııa esh kelisimge kelmegen.

«Saldarynan bıyldyń ózinde eki apattyq jaǵdaı boldy, kom­panııanyń elde jumys istegen búkil kezeńinde júzdegen otandasymyz qaza tapty. Myńdaǵan adam densaýlyǵynan aıyrylyp, múgedek bolyp qaldy. Qazirgi jaǵdaıda Prezıdent birden-bir durys sheshim qabyldady, ol – «ArselorMıttalmen» ynty­maqtastyqty toqtatý.

О́kinishke qaraı, eger sheteldik ınvestor ketse, onda barlyq óndiris toqtaıdy degen 90-jyldary qorqynysh bizde áli de bar. Múldem olaı emes. Biz kásiporynnyń jetkilikti aqsha taba alatynyn kórip otyrmyz. Kómir ónerkásibinde 30 jyldyq tájirıbesi bar qyzmetker retinde qaraǵandylyqtardy sabyrǵa shaqyrǵym keledi.

Bizde osy jyldar ishinde tikeleı ınvestor bola alatyn, áleý­mettik jaýaptylyǵy bar kásip­kerler sany jetkilikti dáre­jede ósti. Osy tragedııadan keıin basqasha bolýy múmkin emes. Kásiporyndy óz betinshe damytý úshin ózimizdiń kásibı kadrlarymyz jetkilikti dep sanaımyz. Qaraǵandy kómir basseıni men bolat balqytý kombınatynyń strategııalyq nysandar ekenin túsinemiz. On myńdaǵan adamnyń taǵdyry solarmen baılanysty. Qaraǵandy, Temirtaý, Shahtınsk jáne Rýdnyı qalalaryn eshkim tastap ketpeıdi», dedi A.Qalyqov.

Osy oraıda, depýtat aldaǵy ýaqytta árbir jumyskerdiń óner­kásiptik qaýipsizdigi men eńbegin qor­ǵaýǵa erekshe nazar aýdary­latynyn atap ótti. Qara­paıym ju­mys­shylardyń jaǵ­daıyn jaq­sartýdyń, kenshiler men olar­dyń otbasylary erteńgi kúnge senimmen qaraýynyń mańyzyn jetkizdi.

«Bul maqsatta depýtattar árbir jumysshynyń eńbegin qorǵaý jónindegi zańǵa mańyzdy túzetýler ázirlep, Úkimetke jiber­dik. Zań jobasynda ónerká­siptik qaýipsizdik ınspeksııa­sy jáne eńbek ınspeksııasy tur­ǵysynan memlekettik baqy­laýdy kúsheıtý usynyldy. Jumys­shylardyń qaýipsizdigi, olardyń eńbek quqyqtaryn qorǵaý artta qalyp otyr. Búginde elimizde ónerkásiptik qaýipsizdik jónindegi 260 memlekettik ınspektor ǵana bar. Bul jetkiliksiz ekeni aıdan anyq.

Úkimet óndiristegi jumys­shy­lardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý boıynsha baqylaý fýnksııa­laryn kúsheıtý týraly oılanýy kerek. Budan basqa, eldegi iri ónerkásiptik kásiporyndardy tekserýge moratorııdi alyp tas­taıtyn kez keldi. Biz qaýipti jáne zııandy óndiristerde jumys isteıtin barlyq adam úshin zeınetke shyǵý jasyn tómendetý boıynsha jumysty jalǵastyramyz», dedi A.Qalyqov.

 

Ekonomıkada oń ózgeris bar

Budan keıin depýtattar kún tártibine shyǵarylǵan zań jo­balaryn qarady. Atap aıt­qanda, Májilistegi Qarjy jáne bıýd­jet komıteti Túrki mem­le­ket­teri uıymyna múshe elder­diń úkimetteri arasyndaǵy ońaıla­tylǵan keden dálizin qurý týraly ratıfıkasııalyq kelisimdi jumysqa aldy. Sondaı-aq «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine aqparattyq qaýipsizdik máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy ekinshi oqylymda maquldandy.

«Qazaqstan Res­pýb­lıkasy­nyń Ult­tyq qory­nan 2024-2026 jyl­darǵa arnal­ǵan kepil­den­dirilgen transfert týraly» zań jobasy da qaraldy. Atalǵan másele boıynsha Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrov baıandama jasady.

«Úkimet kepildendirilgen transferttiń mólsherin ekinshi jyl bıýdjettik qaǵıdalardy qoldana otyryp anyqtady. Bul qaǵıdalar Ulttyq qor qara­jatynyń saqtalýyn qamtamasyz etýge jáne onyń valıýtalyq aktıv­terin 2030 jylǵa qaraı 100 mlrd dollarǵa deıin jetkizýge yq­pal etedi. Zań jobasynda munaı­dyń kesimdi baǵasy 2024 jyly barreline 43,4 dollar, 2025-2026 jyldary barreline 40,2-41,8 dollar deńgeıinde belgilengen.

Osyny eskere otyryp, Ult­tyq qordan kepildendirilgen transferttiń mólsheri 2023 jyly 2,2 trln teńgeden 2024-2026 jyldary jyl saıyn 2 trln teńgege deıin tómendeýmen aıqyndaldy. Josparly kezeńde Ulttyq qor­dyń valıýtalyq aktıvteri 2024 jyly 68 mlrd dollarǵa deıin qalpyna keltirilip, odan ári 2025-2026 jyldary 80,7-93,3 mlrd dollarǵa deıin ósedi dep boljanady», dedi Á.Qýantyrov.

Sonymen qatar «2024-2026 jyl­darǵa arnalǵan respýb­lıka­lyq bıýdjet týraly» zań joba­sy talqylandy. Bul másele jónine Ulttyq ekonomıka mı­nıstri Álibek Qýantyrov, Premer-mınıstrdiń orynbasary – Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev, Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov baıandama jasady.

«Boljam boıynsha 2024 jyly ishki jalpy ónimniń naqty ósýi 5,3 paıyzdy quraıdy, keıin 2028 jyly 6 paıyzǵa deıin óse­di.

5 jyl ishinde ishki jalpy ónim­niń ortasha jyldyq ósýi 5,8 pa­ıyzdy quraıdy. Nomınaldy ishki jalpy ónim 2024 jylǵy 135 trln teńgeden 2028 jyly 218,5 trln teńgege deıin ósedi. Ekonomıkanyń barlyq bazalyq salasynda oń dınamıka kútemiz. Shıkizattyq emes sektor boljamdy ósýdiń negizgi draıverleriniń birine aınalady.

О́nerkásiptegi ortasha jyldyq ósý qarqyny 2024-2028 jyldary 4 paıyzdy quraıdy. О́ńdeý ónerkásibi orta eseppen 4,9 pa­ıyz deńgeıinde ósedi jáne taý-ken ónerkásibiniń ósý qarqynynan ozyp ketedi. Qashaǵan, Teńiz jáne Qarashyǵanaq ken oryndaryn­da óndiristi keńeıtý esebinen mu­naı óndirý 95,4-ten 102 mln tonnaǵa deıin ulǵaıady. Aýyl sharýa­shylyǵynyń ortasha jyldyq ósimi 4,5 paıyzdy quraıdy», dedi Á.Qýantyrov.

Sala basshysy qurylys salasy da joǵary qarqynmen ósetinin alǵa tartty. Naqty sek­tor­daǵy óndiristiń ósýi qyzmet kór­setý sektorynyń orta eseppen 6,3 paıyzǵa ósýine yqpal etedi. Ishki tutynýshylyq belsendilik saýda qyzmetteriniń orta eseppen 7,4 paıyzǵa ósýine jol ashpaq.

«Kólik salasyndaǵy boljamdy ósim orta eseppen – 6, aqparat jáne baılanys salasynda 7,8 paıyzdy quraıdy. Salalarda ekonomıkalyq belsendilikti arttyrýǵa ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý, naqty sektor men shaǵyn jáne orta bıznesti memlekettik qoldaý jónindegi sharalar yqpal etedi. Eksport kólemi 2024 jyly 83,1 mlrd AQSh dollarynan 2028 jyly 94,8 mlrd AQSh dollaryna deıin ulǵaıady, ımport 60,7-den 65,6 mlrd AQSh dollaryna deıin artady. Inflıasııanyń nysanaly dálizi 2024 jyly – 6-8, 2025 jyly 5,5-7,5 paıyz deńgeıinde aıqyndaldy, keıinnen 2026-2028 jyldary 5 paıyzǵa deıin tómendeıdi.

Respýblıkalyq bıýdjet pen Ulttyq qordyń parametr­lerin anyqtaýda bıýdjet parametr­leriniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý jáne Ulttyq qordyń jınaq fýnksııasyn kúsheıtýdiń negizgi mindeti qoıyldy. Bıýdjettik parametrleriniń turaqtylyǵy salyq bazasyn ulǵaıtý jáne bıýdjettik qaǵıdalardy qoldaný esebinen qamtamasyz etiledi. Jalpy, Memleket basshysynyń tapsyrmalary men Parlament depýtattarynyń bastamalary Úkimetpen qabyldanyp jatqan respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterdiń kiris bazasyn tolyqtyrý boıynsha sharalar esebinen iske asyrylady.

Bul rette respýblıkalyq bıýdjettiń kiristeri 2024 jyly boljam boıynsha 16,1 trln teńgeni nemese ishki jalpy ónimge qatysty 11,9 paıyz deńgeıinde quraıdy. Bıylǵy baǵalaýmen salystyrǵanda ósim 2,7 trln teńgege artyq. Josparly kezeńde olardyń 2026 jylǵa qaraı 18,4 trln teńgege deıin nemese 14,1 paıyzǵa artýy kerek», dedi Á.Qýantyrov.

Mınıstr ekonomıkanyń damý qarqynyn ulǵaıtý, salyqtyq ákim­shilendirýdi jaqsartý, kó­leń­keli ekonomıkanyń úlesin tómendetý oń serpin beretinin alǵa tartty. Osyny eskere otyryp, respýblıkalyq bıýdjettiń teńgerimin kirister bazasy esebinen qamtamasyz etý úlesi 2022 jylǵy 62,4 paıyzdan 2024 jyly 70,3 paıyzǵa deıin jáne odan ári 2026 jyly 76,3 paıyzǵa deıin kóbeımek.

«Nomınaldy mánde respýb­lıkalyq bıýdjettiń shyǵystary 2024 jyly 24 trln teńgeden 2026 jyly 25,2 trln teńgege deıin birtindep ulǵaıady. Ishki jalpy ónimge qatysty olar­dyń 2024 jylǵy 17,8-den 2025-2026 jyldary 15,6-14,6 paıyz­ǵa deıin tómendeıdi. Osy lımıt sheńberinde ulttyq basym­dyqtarǵa sáıkes bıýdjettiń jalpy kóleminiń orta eseppen 68 paıyz deńgeıinde strategııalyq baǵyttarda shyǵystardyń shoǵyr­lanýy qamtamasyz etiledi.

Bıýdjettik parametrlerdiń shynaıylyǵyn qamtamasyz etý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalardy eskere otyryp, fıskaldyq jáne munaı emes tapshylyqtardyń mánderi 2024 jyly ishki jalpy ónimge qatysty 2,6 jáne 6,5 paıyz deńgeıinde tıisinshe odan ári tómendeýmen aıqyndaldy», dedi Á.Qýantyrov.

 

Bıýdjet tapshylyǵy 2,6 paıyzǵa deıin azaıady

Budan keıin sóz alǵan Qarjy mınıstri E.Jamaýbaev 2024 jyly 20,4 trln teńge kóleminde túsim kútip otyrǵanyn málimdedi. Transfertterdi esepke almaǵanda, kirister 16,1 trln teńge nemese túsimderdiń jalpy somasynyń 80 paıyzyn quramaq.

«Kelesi jyly Ulttyq qordan 3,6 trln teńge kóleminde transfert tartý josparlanǵan. Sonyń ishinde nysanaly transfert – 1,6 trln teńge. Bul qarajat áleýmettik mańyzy bar jáne strategııalyq ınfraqurylymdyq jobalardy qarjylandyrýǵa baǵyttalady. Oǵan avtomobıl joldaryn, jylý, gaz jáne sýmen jabdyqtaý, ınjenerlik jeli­ler­di jańǵyrtý kiredi. Sondaı-aq ulttyq jobalar aıasynda júzdegen áleýmettik nysandardy salý qarastyrylǵan.

Bıýdjettiń 2024 jylǵa ar­nal­ǵan shyǵysy bıylmen sa­lys­tyrǵanda 1,5 trln teńgege ulǵaıyp, shamamen 24 trln teńgeni qurady. Bıýdjet tapshylyǵy ishki jalpy ónimge 2,6 pa­ıyz deńgeıinde boljanady. Ol 2026 jylǵa qaraı birtindep 2,3 paıyzǵa deıin tómendeıdi. Respýblıkalyq bıýdjettiń basym bóligi memlekettik jáne áleý­mettik mindettemelerdi tolyq­qandy oryndaýǵa, óńirlerdi damytýǵa baǵyttalǵan», dedi E.Jamaýbaev.

Birinshiden, ındekstelgen zeınet­aqy men járdemaqyny tóleýge 5,4 trln teńge qaras­tyryl­ǵan. Otbasylardy qoldaý úshin bala kútimi kezeńi 1,5 jasqa deıin uzartyldy. Osy maqsatqa kelesi jylǵa 93,3 mlrd teńge kózdelgen.

«Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes 2028 jylǵa deıin áıelderdiń zeınetkerlik jasy 61 jas deńgeıinde saqtaldy. Bul 150 myńnan astam adamdy qamtıdy jáne 3 jylǵa qosymsha 473 mlrd teńgeni qajet etedi.

Ekinshiden, densaýlyq saqtaý júıesin damytýǵa, onyń ishinde «Aýylda densaýlyq saqtaý­dy jańǵyrtý» ulttyq jobasyn iske asyrýǵa 2,4 trln teńge baǵyt­talady. Ulttyq jobaǵa sáıkes, 655 densaýlyq saqtaý obektisin salý jáne 32 aýdan­aralyq aýrý­ha­nany jańǵyrtý josparlandy. Bul, 4 mln-nan astam aýyl turǵynyn mamandandyrylǵan medısınalyq kómekpen qamtýǵa múmkindik beredi.

Úshinshiden, bilim berý salasyn damytýǵa, onyń ishinde «Jaıly mektep» ulttyq jobasyn iske asyrýǵa 1,7 trln teńge baǵyttalady. Soǵan sáıkes 369 mektep salý josparlandy. Balabaqsha pedagogteriniń eńbekaqysyn 30 paıyzǵa kóterýge 96 mlrd teńge qarastyryldy», dedi E.Jamaýbaev.

Sala basshysynyń málimetine súıensek, bıýdjet shyǵystarynyń taǵy bir mańyzdy baǵyty óńir­lerdi damytýǵa bólinedi. Buǵan respýblıkalyq bıýdjetten 7 trln teńgeden artyq qarajat qarastyrylǵan. Iаǵnı jalpy bıýdjet shyǵystarynyń shamamen 30 paıyzyn quraıdy. Sonymen qatar Úkimet rezervi esebinen «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa qosymsha 15 mlrd teńge, óńirlerdegi áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy jańǵyrtýǵa 38 mlrd teńgege jýyq qarajat bólinbek.

«Besinshiden, halyqtyń tabysyn arttyrý baǵdarlamasy aıasynda azamattardy jumyspen qamtý úshin 2024 jylǵa 3,5 trln teńge kózdelgen. Sonyń ishinde 1,5 mln astam jumyskerdiń jalaqysyn kóterýge 2,5 trln teńge qarastyrylǵan. О́ńirlik jumyspen qamtý kartalaryna 724 mlrd teńge kózdelgen. «Aýyl amanaty» jobasy sheńberinde 100 mlrd teńge bólinip, 18 myń­ǵa jýyq jumys ornyn ashý bol­janǵan. Memlekettik qoldaý kór­setý­ge shamamen 380 mlrd teńge kózdelgen, bul 11 myń jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi.

Altynshydan, ekonomıkanyń naqty sektoryn damytýǵa 2,8 trln teńge baǵyttalady. Onyń ishinde kásipkerlikti qoldaýǵa 1,2 trln teńge josparlanǵan. О́ńdeý ónerkásibindegi iri jobalardy qarjylandyrýǵa 120 mlrd teńge baǵyttalady, shamamen 2,5 myń turaqty jumys orny ashylady. Kóktemgi egis jáne egin jınaý jumystaryn jeńildikpen kredıtteý kólemi jyl saıyn 140 mlrd teńgeni quraıdy. Soltústik Qazaqstan oblysynyń tájirıbesi boıynsha iri ınvestısııalyq jobalardy iske asyrýǵa 2024 jyly 100 mlrd teńgege kredıtter beriledi», dedi E.Jamaýbaev.

Sondaı-aq kúsh qurylym­dary­nyń 2024 jylǵa arnalǵan shy­ǵystary 2,6 trln teńge kóle­minde bekitilmek. Qarajat ulttyq qaýipsizdik strategııasyn iske asyrýǵa, memlekettik qorǵanys tapsyrysyn júzege asyrýǵa, áskerı qyzmetshilerdiń jekelegen sanattaryna eńbekaqyny joǵarylatýǵa, ishki ister organdaryn qosymsha materıaldyq-tehnıkalyq jaraqtandyrýǵa bólinedi.

 

Inflıasııa tejelip keledi

Budan keıin sóz kezegin Ult­tyq bank tóraǵasy T.Súleımenov aldy. Onyń aıtýynsha, geosaıa­sı shıelenis pen álemdik naryq­tar­daǵy qubylmaly jaǵdaıǵa qaramastan, elimizde qazirgi ekonomıkalyq jaǵdaı turaqty jáne oń dınamıka kórsetip otyr.

«Ishki jalpy ónim osy jyl­dyń qańtar-qyrkúıek aılary aralyǵynda 4,7 paıyzǵa artty. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar bıyl 9 aıda 12,1 paıyzǵa ósti. Jyldyq ınflıasııa segiz aı qatarynan tómendep keledi. Onyń qazirgi deńgeıi aqpan aıyndaǵy 21,3 paıyzdan qazan aıynyń qorytyndysy boıynsha 10,8 paıyzǵa deıin nemese 2 ese tómendedi. Inflıasııanyń tómendeýine syrtqy ınflıasııalyq qysymnyń álsireýi, sondaı-aq Úkimettiń naqty sharalary men Ulttyq bank júrgizip otyrǵan aqsha-kredıt saıasaty yqpal etti.

Azyq-túlik ınflıasııasy 10,4 paıyzǵa deıin baıaýlady. Azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlar ınflıasııasy 11,1 paıyzǵa deıin tómendedi. Qazan aıynda qyzmetter baǵasynyń ósimi 11,0 paıyzdy qurady. Azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlar men aqy­ly qyzmetter ınflıasııasynyń joǵa­ry kórsetkishteri janar-jaǵarmaı men turǵyn úı-kom­mýnaldyq qyzmetterdiń tarı­fi­ne retteletin baǵalardy refor­malaýǵa baılanysty», dedi T.Súleımenov.

Baıandamashynyń sózine saı, ınflıasııa qazirgi máninen 2024 jyldyń sońynda – 8, al 2025 jyly orta eseppen 6 paıyzǵa deıin baıaýlaıdy. Keıin maqsatty 5 paıyzdyq deńgeıde saqtalady. Ulttyq bank ınflıasııanyń bir­tindep turaqtanyp kele jatqanyn eskere otyryp, tamyz ben qazan aılarynda bazalyq mólsherlemeni eki ret 16,75 paıyzdan 16 paıyzǵa deıin tómendetti.

«Sonymen qatar jekelegen faktorlar men táýekelderge nazar aýdarǵan jón. Birinshiden, syrtqy sektordaǵy faktorlar: álemdegi bazalyq ınflıasııanyń ornyqty bolýy, keıbir saýda-serik­tes elder tarapynan ınflıa­sııalyq qysymnyń artýy, munaı baǵasynyń jahandyq ınflıasııaǵa áseri jáne geosaıası táýekelderdiń kúsheıýi, onyń ishinde Taıaý Shy­ǵys­taǵy qalyptasqan jaǵdaı.

Ekinshiden, ınflıasııanyń ishki faktorlary: fıskaldyq yntalandyrý, ornyqty ishki suranys jáne joǵary ınflıasııalyq kútýler. Sonymen birge retteletin baǵa­nyń ósýinen qaıtalama áserdiń táýekelderi. Jalpy, baǵalardyń qazirgi ósý qarqyny, ıaǵnı qazan­daǵy aılyq ınflıasııa 0,7 pa­ıyzdy qurap, bizdiń targetten áli joǵary qalyptasty.

Inflıasııany aýyzdyqtaý – ekono­mıkalyq ósim men áleý­mettik turaqtylyqtyń basty sharty. Qym­­batshylyq, eń aldymen, halyq­tyń áleýmettik osal sanatyna teris yqpal etedi. Bul – osy azamattarǵa qosymsha salynatyn salyq. Sondyqtan Ulttyq bank ınflıasııany turaqtandyrý – eń basty mindet dep sanaıdy», dedi T.Súleımenov.

Jalpy otyrys sońynda Májilis tóraǵasy E.Qoshanov res­pýb­lıkalyq bıýdjetke qatys­ty pikirin bildirdi. Onyń aıtýyn­sha, qujattyń túpki muraty – halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý.

«Respýblıkalyq bıýdjet birinshi kezekte Prezıdent júk­tegen mindetterdi iske asyrý­ǵa baǵyt­­talyp otyr. Qujat áleý­met­tik mindettemelerdi tolyq oryn­­daýǵa, eldiń turmysyn jaq­­sartýǵa múmkindik beredi. Bıýd­jet eki aı boıy jumys toptaryn­da jan-jaqty talqylandy. Tal­qylaý barysynda kóptegen synı pikir boldy, usynystar aı­­tyl­dy. Olardyń barlyǵy búgin qabyldanǵan bıýdjette es­keril­di», dedi E.Qoshanov.

Sondaı-aq Májilis spıkeri birqatar jaıtty sheshý úshin depýtattar tarapynan qosymsha qarjy qarastyrylǵanyna nazar aýdardy. Bir ǵana mysal, 2,5 trln teńge baǵdarlamalar men jobalardyń mańyzdylyǵyna qaraı qaıta úılestirildi.

«Eń ózekti másele – ınflıasııa men azyq-túlik baǵasy. Jylý, jaryq, jol, sýmen qamtamasyz etý de – túıtkildi máseleler. Mem­­lekettik boryshtyń ósýi de depý­tattardy alańdatyp otyr. Úkimet bul jaıttarǵa erekshe kóńil bólip, júıeli túrde aınalysýy qajet. Bıýdjetti talqylaý kezinde saılaýshylarymyzdyń osy jáne ózge de talap-tilekteri eskerildi.

Sonymen qatar Úkimetke Ult­tyq qordyń qarajatyna ıek arta bermeı, basqa da kiris kóz­derin qarastyrǵan jón. О́zderińiz bile­sizder, Prezıdenttiń tapsyr­ma­symen «Ulttyq qor – bala­larǵa» jobasy iske asyryla bastady. Sondyqtan Ulttyq qordaǵy qar­jy kólemi qoǵamnyń basty nazarynda ekenin umytpańyzdar. Endigi mindet – bıýdjetti tıimdi iske asyrý. Depýtattar bekitilgen bıýdjettiń oryndalýyna júıeli túrde baqylaý júrgizedi. Mem­leket basshysy bizge dál osyndaı jaýapty mindet júktep otyr. Eń bastysy, bıýdjettiń ár teńgesi óz maqsatyna jetýi qajet», dedi E.Qoshanov.

Depýtattar talqylaýdan keıin Ulttyq qordan 2024-2026 jyl­­­darǵa arnalǵan kepilden­dirilgen transfert pen 2024-2026 jyldarǵa arnalǵan res­pýblıkalyq bıýdjet týraly zań jobasyn qabyldap, Senattyń qaraýyna joldady.