Álemdik ahýal solaı ma, álde óńirdiń ekologııalyq jaǵdaıynyń áseri me, Mańǵystaýda onkologııalyq aýrý kórsetkishi jyl saıyn kóbeımese, azaımaı tur. Mysaly, Mańǵystaý oblystyq onkologııalyq dıspanseriniń 2023 jylǵy 9 aıynda aýrýshańdylyq 100 myń turǵynǵa shaqqanda 134,5%-dy, 778 pasıentti qurady. Bul kórsetkish 2022 jyldyń 9 aıynda 100 myń adamǵa shaqqanda 130,7%, 738 pasıent bolǵan edi. Iаǵnı aýrýshańdylyq 2,9%-ǵa ósken. Sút bezi obyry – 22,1%, asqazan obyry – 26,5%, jatyr moıny obyry – 23,8 %, kolorektaldy obyr – 21,8%, ókpe obyry 8,8%-dy quraǵan. Qaterli isik aýrýlarynyń negizgi jas aralyǵy 55-70 jas, onyń ishinde áıelder – 462, al erler – 316.
Qurylys jumystary biraz jylǵa sozylyp, talaı jyrǵa aınalyp, synǵa ilikken dıspanser ǵımaraty qurylysy tolyq bitpese de 2019 jyly jartylaı paıdalanýǵa berilgen edi. Bilikti maman, tájirıbeli dáriger Nurlan Jarıev 2015 jyly dıspanser basshylyǵyna kelisimen birden onyń jumysyn jan-jaqty jolǵa qoıyp, zamanaýı apparattarmen jaraqtandyrýdy qolǵa alǵan edi. Aldymen Mańǵystaýda operasııa jasaýdy bastady. Odan keıingi sheshimin tappaı kelgen jaıttyń biri – gıstologııalyq zertteý máselesi. Materıaldar Astana, Almaty qalalaryna jiberilip, jaýaby 30-50 kúndep kúttiretin. N.Jarıev osy máseleni sheshýdi basty nazarǵa qoıyp, quzyrly oryndar aldynda qorǵap, 2016 jyly óńirde jeke zamanaýı gıstologııa, ımmýnogıstofııany anyqtaıtyn apparattar iske qosyldy.
Oblysta budan 6-7 jyl buryn atalǵan sala boıynsha nebári 5-6 maman dáriger bolsa, búginde dıspanserde 54 dáriger, onyń ishinde 4 medısına ǵylymdarynyń doktory jáne 4 medısına ǵylymdarynyń kandıdaty, 21 onkolog, 131 orta býyndy qyzmetker jumys isteıdi. 2020 jyldan bastap qosymsha 152 jumys orny quryldy, barlyǵy 413 qyzmetker shtattyq jumyspen qamtylǵan. Shaqyrylǵan joǵary bilikti mamandar men jas mamandar dıspanserdiń esebinen jaldamaly turǵyn úımen qamtamasyz etilgen. Dıspanserge onkoýrologııa, bas-moıyn, onkologııalyq naýqastardy ońaltý sııaqty shaqyrylǵan mamandardyń esebinen jańa baǵyttar engizilgen.
– 2017-2018 jyldary dáriler esebin ózimiz jasap, gospıtaldyq farmasevtik bólim ashyldy. Dári-dármek kelýi esepke tústi, ekonomııa boldy. Kredıtorlyq qaryzdar jabyldy. Osy jyldary respýblıkada jumysymyz jaqsarý dınamıkasymen júrdi. Jańa ǵımaratqa kóshý jumysymyzǵa oń serpin berdi, jańarý-jańǵyrý qajettigin uqtyq. Qomaqty jalaqymen mamandar shaqyrttyq, jastardy rezıdensııaǵa oqyta bastadyq. 5 jas maman oqýyn bitirip keldi, 6 maman oqyp júr. Zamanaýı apparattar alý, joǵary bilimdi, tájirıbeli mamandardy jınaý nátıjesinde aýrýdy erte anyqtaýǵa, Aqtaýdan-aq kúrdeli operasııa jasaýǵa qol jetkizdik. Mańǵystaý oblysynda bıyl 10 aı ishinde onkologııalyq dıspanser qyzmetine 862 adam júginip, tájirıbeli dárigerler 862 adamnyń ishinen 700-ge jýyǵynyń dertinen aıyǵýyna septesti. Jyl basynan beri 180 myńǵa jýyq adam skrınıngtik tekserýden ótti. Bul – ótken jyldarmen salystyrǵanda óte joǵarǵy kórsetkish, – deıdi Mańǵystaý oblystyq onkologııalyq dıspanserdiń basshysy Nurlan Jarıev.
Mańǵystaý oblysynyń onkologııalyq dıspanseri 31 bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetetin medısınalyq uıymmen halyqqa onkologııalyq kómek kórsetý úshin birlesip jumys isteıdi. Onkologııalyq dıspanser 135 táýliktik jáne 25 kúndizgi tósektik orynmen qamtylǵan, sondaı-aq aýysymyna 150 kelýshige arnalǵan konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq emhana qyzmeti jolǵa qoıylǵan.
2022 jyly tolyqtaı paıdalanýǵa berilgen jalpy quny 10,345 mlrd teńgeni quraıtyn, aýdany 14 myń sharshy metr onkologııalyq dıspanserdiń jańa ǵımaraty ishinde jelilik údetkish, brahıoterapııaǵa arnalǵan apparat, s-dýga, josparly júıesi bar KT, MRT, stereotaktıkalyq júıesi jáne tomosıntezi bar sıfrlyq mammograf, endoýzı, árleý operasııalyq bólmeleri jáne jedel qyzmetti ashyq jáne az ınvazıvti tásildermen júrgizý úshin barlyq qajetti jabdyqpen reanımasııa bólimshesi bar, sondaı-aq emdeý-dıagnostıkalyq qyzmetke arnalǵan basqa da jabdyqtarmen qamtamasyz etildi. 2022 jylmen salystyrǵanda oblysta qyzmetti baǵalaýdyń barlyq ındıkatory boıynsha josparlar oryndalyp jatyr. Oblys boıynsha bıyl D-esepte – 5 267 naýqas tursa, 2022 jyly 4 801 naýqas bolǵan.
– Burynǵydaı emes, oblysta onkologııalyq dıspanser jumysynyń durys jolǵa qoıylýy óńir turǵyndarynyń ýaqyttan utylyp, ózge jaqtarǵa barýyn azaıtty. Jańa ǵımaratta naýqastar ár palatada 1-2 adamnan jatady, olar úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Kezinde taǵdyry baraktan bastalǵan dıspanser búginde zamanaýı apparattarmen jabdyqtalǵan patologııalyq ortalyqqa aınaldy. Mıdan basqa organǵa operasııa jasaý múmkindigimiz bar. Sút bezi, jatyr moıny, ishek joldarynan skrınıngten ótedi. О́tken jyly 103 myń adamdy skrınıngpen qamtydyq, bıyl jyl sońyna deıin 120 myń adamdy qamtamasyz etemiz dep otyrmyz. Investorlarmen jumys isteý – basty baǵyttyń biri. Ǵımarattyń jan-jaǵyn abattandyrý máselesi sheshimin tapty. Endi emdeý keshendi bolý úshin medısınalyq ıadrolyq ortalyq salý oıymyzda bar, – deıdi N.Nurıtdınuly.
Dıspanser basshysynyń aıtýynsha, jylyna 500-600 naýqas qosylady eken. BAQ-ta, áleýmettik jelilerinde turǵyndarǵa túsinik jumystary júrgizilip, ár aı saıyn ótkizilgen Ashyq esik kúni nátıjesinde anyqtalǵan naýqastarǵa tıisti sharalar qabyldanǵan.
Aýrý bar jerde oǵan qarsy tura alatyn, naýqastyń janyna arasha bolatyn bilikti dáriger men zamanaýı ortalyqtyń bolǵany durys. Kezinde shaǵyn adamdy qabyldap, ortalyq aýrýhananyń bólmelerin jalǵa alyp otyrǵan Mańǵystaý onkologııalyq dıspanseri qazir jańa ǵımaratta naýqastarǵa qyzmet kórsetip jatyr.
Mańǵystaý oblysy