О́tken ǵasyrdyń 60-jyldary ádebıetimizge sony lep, ózgeshe órnek ákelgen bir býyn bar. Bul býynnyń balalyq shaǵy soǵys jyldaryna tap kelip, jetimdikti, qıyndyqty bastan keshti. Sonyń bári – bolashaq qalamgerlerdiń ómirdiń san qatparly qyry men syryn erte tanýyna múmkindik berdi. Tájirıbelerin baıytty. Osy býynnyń biregeı ókili – áp degennen alǵashqy lırıkalyq áńgimelerimen oqyrman jan dúnıesin baýrap alǵan jazýshy Saıyn Muratbekov.
Qarymdy qalamgerdiń balalyq shaǵy sum soǵyspen tuspa-tus kelip, jas kúninen taǵdyrdyń taýqymetin tartty. 1941 jyly ákesi áskerge alynady. Osy kezde eldegi bar aýyrtpalyq jasy úlken qarııalar men áıelderdiń basyna tústi. 1942 jyly anasy kolhoz jumysyn istep júrgende oqys oqıǵadan qaza boldy. Ol kezde Saıyn aǵanyń jasy nebári alty jasta eken. Endi ony atasy Muratbek tárbıeleıdi. Osy jandy muńǵa batyratyn oqıǵalardyń deni jazýshynyń «Jýsan ısi», «Jabaıy alma» povesterine arqaý bolǵan. Nege deseńiz, kez kelgen qalamger qandaı shyǵarma jazsa da, onyń negizinde ózi basynan ótkergen, kórgen, sezingen oqıǵalardyń jelisi jatary anyq. Máselen, «Jýsan ısindegi» Aıannyń beınesi – sýretkerdiń ózi me dep qalasyz. О́ıtkeni bul týyndyda ákesi soǵysqa ketken jetim balanyń basynan ótken oqıǵalar sondaı shynaıy beınelengen. Oqyrman Aıanmen birge jylap, birge kúledi. «Jabaıy alma» povesinde de avtordyń alty jasynan keıingi biraz ómiri keńinen qamtylǵan. Mundaǵy Kókinaı, Nuǵyman, Ájibek, Baıdaly, Toqtar men Názıra sekildi keıipkerlerdiń bári de bir-bir maqalaǵa júk bolatyn obrazdar.
Saıyn Muratbekov ádebıetke ózindik taqyrybymen kelip, ómir kubylystaryn ózgeshe órnektegen sýretker. Kórkemsóz ónerindegi shaǵyn janr týraly sóz bola qalǵanda, aldymen til ushyna Beıimbet Maılın oralady. Bıaǵańnyń shyǵarmalaryn oqyǵanda kóz aldymyzǵa 20-30 jyldardaǵy oqıǵalar tizbektelip kele qalady. Ondaǵy keıipkerler beınesin umyta da almaısyz. Sol sekildi, Saıyn aǵanyń týyndylarynda da 50-60 jyldardaǵy aýyl ómiri, ondaǵy ózgerister, qarapaıym eńbek adamdarynyń tynys-tirshiligi, qýanyshy men qaıǵysy kórkem sýrettelgen. Ol – B.Maılınnen keıin áńgime janrynyń damýyna mol úles qosqan qalamger. Qarapaıym keıipkerleriniń basynda bolatyn árqıly sezim bulqynystary men tolǵanystaryn asa bir dáldikpen názik baıandaıdy. Jazýshynyń sulý aǵyspen jazylǵan jup-jumyr áńgimelerindegi erekshelik – qysqalyq. Bos sózge barmaıdy. Bir-eki detalmen keıipker jansaraıyn keremet ashady. Mysaly, «Kúsen-Kúsekedegi» – Kúseke, «Otaý úıdegi» – Uzaq pen Tana, «Ananyń armanyndaǵy» – áje, «Kámentoǵaıdaǵy» – Kámen, «Eskek jeldegi» – Rysjan, «Jeńeshedegi» – Qamar, «Basynda Úshqaranyńdaǵy» – Zaǵıpa sııaqty obrazdardan halqymyzdyń bolmysyna tán adaldyq, tazalyq, meıirbandylyq, qonaqjaılylyq sekildi asyl qasıetterdi aıshyqty kórkemdegen.
Sondaı áńgimeniń biri – «Meniń qaryndasym». Shyǵarma ataýynyń ózi jylylyq shaqyrady. Bastalýy da tosyn. «Qysqy demalysta aýylǵa kelgen» aǵasynyń «sonshalyqty tez ósip, ózgerip ketken qaryndasy» kóz aldymyzda turady. «Keshe ǵana jolda kele jatqanymda ony kóz aldyma tipten basqasha elestetip edim. Orta boıly, tolyqsha kelgen qara tory júzdi, ár kezdegi erke qalpynda menimen talasa ketýge daıyn turatyn ójet qyz. Sholaqtaý kelgen súıkimdi murny únemi kúlki nyshanyn ańǵartyp, sóılegen kezde jybyrlap turatyn». Endi jasy on jetige kelgen Álıma az ýaqytta ózgergen. «Júris-turysy da, sóıleýi de, tipti ezý tartyp kúlgeni de» basqasha. Boıy suńǵaqtanyp, qara tory erke júzi ashańdana túsken. Oınaqshyp turatyn otty kózderi de oıly tartqan. «Sholaq murnynyń ushy úshkildenip, qyrlana túsipti. Jańadan tikkizgen qyzyl drap paltosy da óńine jarastyq berip tur. Bir sózben aıtqanda, qaryndasym tamasha sulý qyz bolypty. «Qyz degen tez boıjetedi», – dep apamnyń talaı aıtqany esime tústi. Biraq men onyń ásem sulýlyǵynan góri, tıise ketýden taıynbaıtyn, erke qylyǵyn ańsap kelgen edim ǵoı». Qysqasy, osy qarapaıym qyzdyń boıynan onyń syrtqy beınesi ǵana emes, ishki jan dúnıesi de ózgergenin baıqaısyz. Onyń tup-tunyq móldir kózinde jan bilmeıtin tereń syr bar. Ol syr tegin syr emes, mahabbat syry. Sóıtsek, Álımany ózgertken mahabbat syry. Osy 5-6 betten aspaıtyn shaǵyn áńgimede jazýshy adam janynyń názik pernesin tamyrshydaı tap basady. Áńgime keıipkerin kelisti sýretteıdi. Bul shyǵarmanyń jazylǵanyna biraz jyl ótse de, Álımanyń beınesi oqyrmanǵa áli ystyq.
Shyn máninde, Saıyn Muratbekov – az jazsa da, saz jazǵan syrshyl sýretker. Onyń ádebıet qazynasyn baıytqan lırıkalyq shuraıly shyǵarmalarymen san urpaq sýsyndap óseri anyq.