Dástúri men saltynyń kıesine aınalyp, qazaq áıeli qadirlep basyna salǵan aq oramaldyń ádebi tereń, qasıeti mol. Salmaǵy jeńil bolǵanymen, quny qymbat, sharshysy shekteýli kelgenimen, joly úlken, pále men jaladan qorǵan bolar aq oramal ata saltynda otbasynyń altyn baıraǵy sanalǵan. Ana ekenin, aınymas jary, adal nıetpen attaǵan shańyraǵy bar ekenin ańǵartatyn oramal atoılap kelgen jaýdyń da betin qaıtaryp, bir ataýy «jaýlyq» bolyp jelbiregen.
Ar adamǵa qandaı qymbat bolsa, aq oramaldyń kúshi de odan kem bolmaǵan, almas qylyshty ámirshiniń ózin tejep, tize búktirgeni týraly ańyz-ápsanalar shyndyǵyna kúni búginge deıin kireýke túsken emes.
Oramaldy jańa túsken kelin taqsa, ýaqyt óte kele balaly bolyp, sábıdi qyrqynan shyǵararda aýyl ájeleri men abysyndary jıylyp kelip, «el anasy boldyń» dep kelinniń basyna kesteli kımeshek kıgizgen. Kımeshek – áıeldiń áleýmettik mártebesin, bıiktigi men saltanatyn kórsetken. Onyń ózindik tigý tásili, kııý mindeti bar. Máselen, kımeshek ıyq, arqa, keýde men basty tutas jaýyp turady. Tipti respýblıkamyzdyń ár óńirinde «burama jaýlyq», «ıekshe» degen ártúrli ataýmen de kezdesedi. Kımeshek el men jerdiń qonystaný ereksheligine qaraı ártúrli tásilmen tigiledi. Soltústik jáne Ortalyq Qazaqstanda kımeshektiń aldyńǵy jaǵy trapesııa tárizdes bolǵan. Qońyrattar elinde tóbesi tolyq tigilmeı, aldynan tik buryshty mata jiberedi. Shyǵys Qazaqstan óńirinde kımeshektiń artqy jaǵy qysqalaý bolsa, batys aımaqtarda búrmeli kımeshek bolǵan. Onyń aldyńǵy jaǵy týra buryshtalyp, tómengi uzyndyǵy keýdege túsip turǵan.
Qazirgi tańda kóp kıile bermeıtin kımeshektiń tarıhy, taǵylymy, ózindik aıyrmashylyǵy bar. Osyny dáripteý maqsatynda Almaty oblysynyń Mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasyna qarasty «Almaty oblysynyń mýzeıler birlestigi» aıasynda qurylǵan «Anaǵa qurmet» mýzeıinde Halyqaralyq Oramal kúnine oraı «Anamnan qalǵan aq jaýlyq» atty merekelik mádenı-tanymdyq sán kórmesin ótkizdi. Kórmege «ZARATA» ulttyq kıimder brendiniń avtory Lázzat Isahanova, respýblıkalyq oramaldar konkýrsynyń júldegeri Marjan Ámirtaı, sýretshi Maısa Yqylas, «Anaǵa qurmet» mýzeıiniń uıymdastyrýshysy Baqyt Jatqynbaıqyzy jáne basqa da sýretshi-dızaınerler qatysty
ALMATY