L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń ǵalymdary «Skolkovo» zertteýshilerimen birlesip, jasandy ıntellekt negizinde «elektrondy muryn» jasaýdy qolǵa aldy. Bul kóp fýnksııalyq qurylǵyny ekologııalyq jaǵdaıdy baqylaýdan bastap, ónimniń sapasyn anyqtaýǵa nemese adam densaýlyǵyn baqylaý sekildi túrli salada qoldanýǵa bolady. Bir sózben aıtqanda, otandyq ǵalymdar «elektrondy muryn» jelisin quryp, qaladaǵy qorshaǵan ortany baqylaý júıesiniń prototıpin qurastyrýdy josparlap otyr.
Jasandy ıntellektige negizdelgen kópsalaly jobada neırondyq jeliler men mashınalyq oqytý algorıtmi qoldanylady. Qazir ǵalymdar «elektrondy murynǵa» kóp tapsyrma oryndaýdy úıretýdi bastady. Olar neırondyq jelini bir júıeden ekinshisine aýystyrý modelin jasaýdy qolǵa aldy. Bul joǵary dáldigi bar birneshe jasandy ıis sezý júıesin qysqa merzimde úıretýge múmkindik beredi.
«Jasandy ıis sezý júıeleri joǵary mamandandyrylǵan salada qoldanylady. Eger júıeni bir aspapta úıretseńiz, dál sol júıeni ekinshi qurylǵyǵa paıdalana almaısyz. Qazirgi elektrondy muryn júıeleriniń árqaısysyn bir-birinen bólek uzaq ýaqyt oqytyp, synaqtan ótkizip, belgili bir salada ǵana qoldanady. Bul onyń jappaı óndirisin qalyptastyrýǵa jol bermeıdi. Biz oqytý ádistemesin ázirleý jáne derekterdi bir júıeden ekinshi júıege jyldam tasymaldaý jumysymen aınalysamyz. Bir «elektrondy muryndy» zertteý obektilerine jáne túrli maqsatqa qoldaný arqyly nátıjege qol jetkizdik. Jobanyń qorytyndysynda birneshe «murynnan» jeli qurýdy josparlap otyrmyz. Olar derekterdi júıege jiberip, sol arqyly qalanyń ekologııalyq monıtorıngi júıesiniń prototıpi jasalady», dep túsindirdi joba jetekshisi, atalǵan joǵary oqý ornyndaǵy «Aqparattyq qaýipsizdik jáne krıptologııa» ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń dırektory Dına Satybaldına.
Sondaı-aq ǵalymdar «elektrondy muryn» kómegimen elimizdiń túrli aımaǵynda topyraqtyń munaı ónimimen lastaný dárejesin anyqtady. Tájirıbe retinde 8 ken ornynan munaı alyndy. Onyń barysynda jasandy ıis sezý júıesi 95 paıyzǵa dáldikpen quramy uqsas munaı túrin ajyratty. Ǵalymdardyń pikirinshe, mundaı jyldam baǵalaý keıbir qymbat, uzaq merzimdi zerthanalyq zertteýlerdi aýystyrýǵa múmkindik beredi.
«Biz plastmassalardyń ıisin anyqtaý úshin zertteý júrgizdik. «Elektrondy muryn» sarapshy adamdardyń muryndaryna qaraǵanda sezimtal ekeni belgili boldy. Adamdar ıisti anyqtaı almaǵanda, bizdiń qurylǵy ony joǵary dáldikpen ajyratty. Demek bul úderisti tolyǵymen avtomattandyrýǵa bolady», dedi D.Satybaldına.
Jasandy ıis sezýdiń gaz-analıtıkalyq júıesi zattyń hımııalyq quramyn ajyratyp jikteıdi jáne dál anyqtaıdy. Sonymen qatar qurylǵy kókónister men jemisterdiń úlken kólemin saqtaý úderisin basqarýǵa jáne avtomattandyrýǵa kómektesedi.