«Asaýǵa tusaýdyń» bel-belesteri

Eń alǵash Petrýchchıo rólin­de Sháken Aımanov oınasa, Kata­rı­nany KSRO halyq ártisi Hadısha Bókeeva kemeline kel­ti­re keıiptep, kórkemdik bıik­te quıqyljytqan edi. Sań­laqtar salǵan sara joldy araǵa 70 jyl salyp elordalyq Jas­tar teatry sahnasynda tamasha tandem – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Memle­ket­tik syılyqtyń laýreaty Ádil Ahmetov pen aktrısa Aınur Rahıpova zamanaýı kózqaras, ja­ńasha saraptaýda kórermenine qaıta usyndy. Alǵash sahna­lan­ǵan kúnnen-aq kópshilik kóńilinen shyq­qan qoıylym 10 jyl boıy anshlagpen ótip kele jatqanyna kýámiz. 2013 jyldyń jeltoqsan aıynda ótken premeradaǵy nópir kórermen 10 jyldan beri tıtteı de seıilgen emes. Keri­sin­she, qaı kezde kórseń de aıtýly komedııaǵa bılet taba almaı sarylǵan, sabylǵan halyq. Osydan-aq spektakldiń deńgeıin baǵamdaı berýge bolatyn shyǵar. 10 jyl boıy repertýar reıtingisi men teatr festıvaldarynyń aldyn bermeı kele jatqan spek­takl­diń sahnadaǵy 10 jyldyq je­­misti jetistigin keshe teatr ujy­­­my kórermenimen birge taǵy bir márte eske túsirip, teatr ishin na­­ǵyz óner merekesine ulas­tyr­dy.

Dramatýrgııa dúldúli Qaltaı Muhamedjanovtyń sózimen aıt­saq, Shekspır shyǵarmasyn sah­naǵa qoıý – árbir óner ıesiniń buǵanasy bekip eseıýindegi uly emtıhan. Al Jastar teatrynyń osy synaqqa batyldyqpen kelip, klassıkalyq komedııanyń per­ne­sin dóp basýy, úlken jetistik der edik. Rejısser, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Mem­le­kettik syılyqtyń laýreaty Nurqanat Jaqypbaı qol­tań­basyna tán jańashyldyq pen tosynnan, tyńnan óriler rejıs­ser­lik tapqyrlyqtar Shekspır shyǵarmasynyń shyn máninde shyraıyn kirgizdi.

Uzaq jyldar boıy kórermen qaýymnyń súıikti spektakline aınalǵan «Asaýǵa tusaýda» akter Ádil Ahmetov aıryqsha jarqyrady. Sháken Aımanov salǵan tuńǵysh súrleýdi keıin Ydyrys Noǵaıbaev jalǵasa, bul qoıylymda estafeta akter Ádil Ahmetovke tıipti. Faktýra, qıymyl-áreket, syr-symbat jaǵynan keıipker bolmysyn tap basyp tanyǵan rejısser tańdaýy dóp túsken. О́zine júktelgen jaýap­kershilikti akterdiń de jiti se­zingendigi sóz saptasy men sahnadaǵy júris-turysynan aı­qyn ańǵarylady. Sózi anyq, áreketi nyq. Keıipkerin barynsha jandy etip shyǵarýǵa tyrysqan. Serilik pen sergektik, faktýra men ishki tereńdik qatar órilgen Petrýchchıo beınesi Ádil Ahmetovtiń keıipteýinde kórkemdik bıikke kóte­rilgen. Akter keıipker kiltin adaspaı tapqan. Ártistiń bitim-bol­mysy, rólge qona ketken kelisti kelbet, sahnadaǵy ábjil qozǵalysy men esepsiz energııasy naǵyz Pe­trých­chıony kóz aldymyzǵa ákeldi. Sózimizdiń aıǵaǵy – akter Ádildiń somdaýyndaǵy aıtýly ról mamandar tarapynan joǵary baǵalanyp, qazaqtyń tuńǵysh rejısseri J.Shanınniń 125 jyldyǵyna arnalǵan Túrki álemi teatrlarynyń «Teatr kóktemi – 2017» halyqaralyq festıvalinde Petrýchchıo rólimen «Qoıylymdaǵy utymdy beıne» atalymynda top jarǵan edi. Talantty ártistiń sheberligi men jalpy qoıylymnyń kórkemdik sapasyna belgili reseılik sheks­pırtanýshy ǵalym Alekseı Barto­she­vıch: «Asaýǵa tusaýdy» avtor jastyq shaǵynda jazǵan, son­dyqtan da pesanyń ón boıy jastyq jalynǵa tunyp tur. Osyny rejısser teatrdyń jas ereksheligine, aýdıtorııasyna saı óte utqyr da dóp tańdaǵan. Jastardyń ishki energııa, jalyndy jasampazdyǵy, sahnadaǵy kóz ilestirmes shapshań qımyly shyn máninde súısintedi. Ásirese Petrýchchıoǵa (Ádil Ahmetov) tánti boldym. Akter tek boı suńǵaqtyǵy, syrtqy kelbet kór­kem­digimen ǵana emes, ishki akterlik sheberligimen de, da­ýys mánerimen de kóńilge berik orny­ǵyp, kórermen qoıylym sońynda óz Petrýchchıosymen qımaı qoshtasady. Meniń de kóńilimde sondaı bir qımastyq sezim qaldy», dep qazaq akterine tańdaı qaǵa qol soqqan edi.

Al kezinde atalǵan beıneni bútin obraz bıigine kótergen KSRO halyq ártisi Hadısha Bókeeva jolyn jalǵaǵan aktrısa Aınur Rahı­povanyń da keıipker bolmysyn barynsha boıyna sińirýge tyrysqany kórinip tur. Bul – akter­lik sheberlikten bólek, shy­naıy mańdaı ter, tolassyz eńbektiń jemisi ekeni anyq. Pet­rých­chıodaı jigit serisiniń súıgenin oınaý sahnagerden ishki tereńdikten ózge, fızıkalyq kúsh-jiger men plastıkalyq organıkany talap etedi. Odan basqa M.Áýezovtiń qunarǵa baı poezııa tilimen aýda­rylǵan tárjimasyn qosyp qoıy­ńyz. Osynyń bári­niń basyn qosyp, sha­shaýyn shy­ǵar­maı saıratý – kez kelgen aktırsaǵa qol emes. Katarına – myq­ty­lar­dyń úlesi! Mine, osylaısha esimi ańyzǵa aınalǵan Hadısha Bókeevadan keıin Shekspırdiń «aqyldy tentegin» tup-týra 70 jyldan keıin Aınur ózgeshe jańǵyrtty. Du­rysy, jarqyratty. Jaı ǵana oınap qoıǵan joq, ol – Kata­rınany ǵalamat beıne bıi­ginde bederledi. Aktrısanyń Ka­ta­­rına beınesine kelýdegi osy esep­siz eńbegi laıyqty baǵa­la­­nyp, 2017 jyly Túrkistan qala­synda ótken qazaqtyń tuń­ǵysh rejısseri J.Shanınniń 125 jyldyǵyna arnalǵan Túrki álemi teatrlarynyń «Teatr kók­temi – 2017» halyqaralyq fes­tı­valinde Katarına róli úshin «Úzdik áıel beınesi» júldesin enshilegen bolatyn.

Komedııanyń taǵy bir kóńil marqaıtqan tusy – akterlik ansambl óneriniń birtutastyqta júıelenýi. Tolyq teatr trýppasy qatysqan qoıylym osy uıym­shyl ujymdyq birliktiń arqa­synda kókeıge berik ornyqty. Sahnadaǵy keńistiktiń kóp bóligin qımyl-qozǵalysqa saı bos qal­dyryp, ártisterdiń ózi jandy dekorasııaǵa aınalǵan. Sırk ár­tis­terine tán sheberlikpen sah­na­nyń arǵy betinen bergi betine sekirip, sheńber jasaı, domalaı qozǵalǵan trýppa talanty men ártúrli dybys shyǵarýda qaqpaq, ojaý, shylapshyn syndy san túrli quraldyń kómegine júginýi de eksperımenttik teatr elementterin eske saldy. Re­jıs­serdiń taǵy bir utymdy she­shimi – sahnany oınata bilýi. Ár jerden ashylǵan jertóle tektes edendegi tesikter, at ornyna paıdalanylǵan dóńgelekti aǵash buıymdar – barlyǵy da komedııanyń kórkemdigin ústep, kórigin qyzdyrdy. Ezýge kúlki úıirdi. Kostıým sýretshisiniń (Erlan Tuıaqov) ashyq tústi mata­lar­dan ádiptep tikken kıim úlgi­le­ri de komedııa tabıǵatynan alshaq ketpedi. Ertedegi Ita­lııa jerindegi karnavaldardy bir sátke kóz aldymyzǵa kel­tir­­gendeı, eýro­pa­lyq óner dýmanynyń ishinde júrgendeı áserge bólendik. On jyl boıy sah­nadan túspeı, ónerde jańalyq jasaǵan, jyl saıyn kemeldenip, ózektiligi men kórkemdik qýaty artyp kele jat­qan jarqyn qoıylymnyń ǵumyry ámanda uzaq bolsyn deıik endeshe.