Áskerge baratyndar sany azaıǵan

Qazir áskerı qyzmet atqa­rý merzimi bir jyl ǵana. Ás­ker qataryna 18 ben 27 jas ara­ly­­ǵyn­daǵy densaýlyǵy jaram­dy, áskerden qalýǵa basqa sebebi joq er azamattar alynady. Sol­tús­tik Qazaqstan oblysynyń qor­ǵanys isteri departamenti osy is-sharany atqarýǵa qazir qyzý kirisken. Departament basty­ǵynyń oryn­basary, podpolkovnık Ma­rat Karımovtiń aıtýyna qaraǵan­da, qazir oblysta barlyq 14 me­dısınalyq komıssııasy bar sha­qyrý beketi jumys istep tur. Onyń 12-si aýdandyq, 1-ýi Pet­ro­­pavl qalalyq jáne bireýi oblys­tyq shaqyrtý komıssııa.

«Kóktemgi áskerge shaqyrýda Qarýly Kúshter qataryna oblystan 480 azamat alynady. Olar elimizdiń barlyq aımaǵyn­daǵy áskerı bólimderge barady. Jastar jospar boıynsha aldy­men Ulttyq qaýipsizdik komı­teti quramyndaǵy shekara ásker­lerin aýystyrýǵa attandyry­lady. Segizinshi naýryzda kók­temgi shaqyrylymda áskerge alynǵandar arasynan shekaralyq komanda jáne Shyǵys Qazaqstan oblysyna 13 jas jigit mindetin atqarýǵa attandyryldy», dedi ol.

О́tken jyly áskerge alynatyndar sany 555 bolǵan edi. Demek áskerge barýshylardyń sany bıyl 14 paıyzǵa azaıǵan. Munyń basty sebebi halyq sa­ny­nyń azaıýynan ekeni sózsiz. 2012 jyl men 2022 jyldar ara­lyǵynda oblystan áskerge shaqy­rylatyndar 38 myńnan 16 myńǵa deıin azaıyp ketipti. Sonymen birge qorǵanys isteri basqarmasy tarapynan el qaýip­sizdigin qorǵaý, patrıottyq tár­bıe isteri de kemshin soǵatyn sııaqty. О́ıtkeni áskerge barǵy­sy kelmeıtinder qatary artyp keledi. Byltyr M.Karımov ás­kerge barýǵa tıisti keıbir jas­tarymyz merzimi kelgende shekara asyp, Reseı Federasııasyna qashyp ketetinin aıtqan edi. Olar tek áskerge shaqyrtý sharasy aıaqtalǵannan keıin ǵana oralady eken. Sondaı jastardyń sany ótken jyly 250 bolǵan. Al bıyl áskerge shaqyrylýǵa tıis 967 jas azamattyń turatyn jeri belgisiz bolyp otyr. Onyń 681-i Petropavl qalasynyń turǵyny. Olar tirkelgen jerinde joq. «Ata-analary balasynyń qaıda ekenin bilse de jasyryp, jónin aıtpaıdy. Kóp ata-ana balasynyń áskerge barǵanyn qalamaıdy», deıdi M.Karımov.

Keıbir áskerge barýdan qa­shý­shylar deneleriniń ashyq kórinetin bólikterine, sonyń ishinde betterine de ınemen sýretter salǵyzyp (tatýırovka) alady eken. Medkomıssııadaǵy dárigerler osyndaı qoldan jasalǵan «kemistikterge» de nazar aýdarýǵa májbúr.

Qazir Qorǵanys mınıstrligi tarapynan áskerdiń tartymdy­lyǵyn arttyrý jolynda bir­sha­ma ekonomıkalyq shara jasal­ǵan. Máselen, Qorǵanys mı­nıs­trligi men Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý jó­nin­degi agent­tik birlesip ás­ker­ge sha­qy­ryl­ǵandardyń alǵan bankilik zaım­dary men mıkro­nesıelerin tóleýdi shegeretini týraly sheshim qabyldady. Ony «Nesıelik kanıkýl» dep ataıdy. Osy «kanıkýl» ýaqytynda merzimdi áskerı qyzmetin ótep júrgender nesıe men onyń ósim paıyzyn tóleýden tolyq bosatylady. Bul eki ortada nesıeniń kólemin ınflıasııa da azaıtady. Sondyqtan bul – ás­kerge barǵandardy áleýmettik qor­ǵaý máselesinde óte tıimdi shara.

Sondaı-aq Qorǵanys mınıs­trligi 2022 jyldyń 22 qazanynda elimizdiń 70 JOO-larymen áskerı boryshyn jaqsy atqaryp kelgen azamattardy oqý ornynyń esebinen tegin oqytý jónindegi kelisimshartqa qol jetkizgen. Áskerden kelgen azamat óziniń bul múmkinshiligin eki jyldyń ishinde qoldana alady. Byltyr áskerden kelgen jastarǵa JOO-lar 3 myń oryn berdi, sonyń ishinde 350 oryn áskerı JOO-lardyń úlesinde.

Jastardy shaqyrtý bekette­rine keltirý úshin Qorǵanys isteri basqarmasy jáne onyń bólimderi shaqyrtý qaǵaz jiberedi. Olar áskerge shaqyrylatyndardyń óz qolyna beriledi. Alaıda keıingi 4 jylda SMS habarlama da jiberiletin bolǵan. Osynaý elektrondyq shaqyrtýlar ásker­ge barýǵa tıisti jastyń uıaly baılanys quralyna túsedi.

Shaqyrtý alǵan jas zań bo­ıynsha kórsetilgen kúni jáne saǵatta ózi tirkelgen Qorǵanys isteri basqarmasynyń jergilikti organyna kelýge mindetti. Osynda kelgen soń ol densaýlyǵynyń áskerge jaramdylyǵyn anyqtaı­tyn medısınalyq komıssııadan ótedi. Densaýlyǵy jaramdy, áskerden qalýǵa basqa sebebi joq jas jigit áskerı quramaǵa belgilenip, oblystyq jınaq beketine jetkiziledi.

О́kinishke qaraı, qazirgi jas­­tar­­dyń densaýlyǵy aýyr júk­temege jaramsyz. M.Karı­movtiń aıtýyna qaraǵanda, medı­sınalyq komıssııadan ótken jastardyń tek 15 paıyzy júz paıyz jaramdy. 45 paıyzy túrli shekteýlerdi qajet etedi, al 40 paıyzy múlde jaramsyz bolyp shyǵady.

Áskerge baratyndardyń jos­paryn oryndaý oblystyq qor­ǵanys isteri departamentiniń mańyzdy mindeti bolyp tur. De­par­tament qyzmetkerleri qazir polısııanyń kómegimen áskerge barýdan bas tartqandardy qu­ryq­taýmen aınalysyp jatyr.

Soltústik Qazaqstan oblysy