О́ńirde sý tasqynyna qarsy is-sharalar áli de tolassyz júrip jatyr. Antalaǵan sýdyń aldyn bógeý, evakýasııalaý sharalarynyń ishinde jergilikti ákimdikter, myńnan asa qutqarýshy, polıseı, áskerıler, «Qazavıaqutqarý» qyzmeti, volonterler men sý basý qaýpi tóngen eldi mekenderdiń er-azamattary júr.
3 sáýirde keshkilik Naýyrzym aýdany Býrevestnık aýlynyń úshinshi bógetinen sý asyp, jeti úı sý astynda qaldy. Turǵyndar jaqyn týystarynyń úıine kóshirilgen. Mal shyǵyny joq.
«JAO, TJ, polısııa kúshteri men jergilikti sharýashylyqtar kúre joldyń ústin eki jerden jyryp, sýdy eńiske jiberdi. Ol jerde «K-701» tehnıkasy, ekskavator, basqa da aýyr tehnıkalar jumys istedi. Táýlik boıy kezekshilik uıymdastyryldy. Qurban bolǵandar men zardap shekkender joq. Tań ata Býrevestnık aýlynda jaǵdaı turaqtaldy. Sý deńgeıi tómendedi. Evakýasııalanǵan turǵyndar úıine oraldy. Býrevestnık aýlyndaǵy sý tasqynynyń jaǵdaıy aýdan ákiminiń baqylaýynda», dep habarlady oblys ákimdiginiń baspasóz qyzmeti.
Meńdiqara aýdanyna da sý tasqynynan qaýip tónip tur. Qazir osy aýdanǵa qarasty Stepanov, Arhıpov eldi mekenderinde sý tasqynyna qarsy is-sharalar júrip jatyr. Bul aýyldarǵa qar sýy mańaıdaǵy egis alqaptarynan kirip jatyr. Aýyldyń aınalasyndaǵy oıpań jerdiń bári sýǵa tolyp tur. Abyroı bolǵanda, sý astynda qalǵan úı joq.
«Bul eldi mekenderdiń aınalasyna bógetter salynyp jatyr. Jedel shtab pen jeke quramnyń 3 adamy jáne arnaıy jasaqtalǵan top táýlik boıy kezekshilik uıymdastyrdy. Jaǵdaıdy jiti baqylaýda ustap otyrmyz», dep málimdedi jedel shtab ókilderi.
Tobyl arnasy da kún sanap kóterilip kele jatyr. Iri ózen ańǵaryndaǵy sý deńgeıiniń kóterilýi jurtty alańdatyp otyr. Qostanaı qalasynyń jedel shtaby sý deńgeıi kúrt kóterilip ketken jaǵdaıda qala shetindegi 5 kósheni sý basyp qalý múmkin deıdi. Sondaı-aq ózen jaǵasyna ornalasqan 2 meıramhana, 1 saýda ortalyǵy, «Mohıto» jazǵy demalys ornyna da qaýip tónip tur. Tobylǵa jaqyn jatqan Beıimbet Maılın aýdanynan da Áıet aýlynyń shetki kóshelerin sý alyp ketýi múmkin degen jaısyz habar estidik.
О́ńirde sý tasqyny bastalǵan 25 naýryzdan beri kúsheıtilgen rejimde jumys istep jatqan Polısııa departamenti oblys aýmaǵyndaǵy avtokólik joldaryn 21 jerden sý shaıyp ketkenin málimdedi.
«Onyń ishinde 1 respýblıkalyq, 5 oblystyq, 13 jergilikti mańyzǵa ıe jol bar. Basty mindet – qoǵam men joldyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý. Sý tasqyny qaýpi seıilmeı tur. Sondyqtan turǵyndardyń amandyǵy úshin biz qaýipti joldardy der kezinde anyqtap, avtokólikterdiń sol baǵytqa shyǵýyna tyıym salyp otyrmyz», dedi PD bastyǵy Erlan Faızýllın.
Polısııa departamentiniń janynan qurylǵan jedel shtab táýlik boıy jumys istep tur. PD bastyǵy qajet bolǵan jaǵdaıda shuǵyl áreket etýge daıyn turǵan qosymsha kúshtiń jasaqtalǵanyn aıtty.
Sonymen qatar tasqyn sýdan zardap shekken turǵyndardyń aldy memleketten ótemaqy ala bastady. Máselen, ótken aptada tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan Arqalyq qalasy men Amangeldi, Jangeldın aýdandarynyń 327 turǵynyna jalpy somasy 60 mln teńge kóleminde ótemaqy tólengen.
1 sáýirge deıin kelip túsken 327 ótinishtiń bári qanaǵattandyrylyp, memleket qoldaýyna júgingenderge materıaldyq kómek kórsetilgen. Bir otbasyna beriletin 50 AEK kólemindegi bir jolǵy áleýmettik tólemniń kólemi 184 600 teńge bolady.
«Jeke shotyma 184 600 teńge túsipti, muny maǵan keshe qyzym aıtty. Biz úshin alańdap, osyndaı qıyn sátte demeý kórsetip jatqan ákimdik pen Úkimetke rızashylyǵym sheksiz. Árıne, jaǵdaıymyz jaqsy deýge erterek. Biraq bul tabıǵı apat qoı, oǵan ne isteı alamyz? Ýaqytsha qıyndyqqa tózip, shydaı bilýimiz kerek. Kezinde budan da qıyn kezeńderdi bastan keshirgenbiz. О́tken aptada etikpen júrdik. Úıdiń ishine tizege deıin sý kirip ketti. Eki sorǵymen aıdadyq. Bir sorǵy kúıip ketip edi, Qostanaıdan jańa sorǵy ákep berdi. Astanadan bireýin alyp ulym keldi. 28 naýryzda tótenshe jaǵdaı qyzmetkerleri kelip kómektesti. Olardyń sorǵysy myqty bolǵanymen, sý tapjylmaı qoıdy. Kelesi kúni ákimdikten basqa sorǵy ákelip edi, óte qýatty eken, túngi saǵat bir shamasynda úıdegi sýdyń bári ketti. Biraq tańerteń qaıta tolyp qaldy. Odan keıin TJ qyzmetkerleri men volonterler keldi. Sol kúni jańbyr jaýyp turdy. Soǵan qaramastan erikti jastar jantalasyp júrip sýdyń bárin syrtqa aıdap shyǵardy. Balalar tońyp qaldy ǵoı dep shaıǵa shaqyryp edim, kelmedi. Volonterlerge sonshalyqty rıza boldym. Odan keıin áskerıler qum ákep berdi. Baqshamda turǵan sorǵy úzdiksiz jumys istep tur, kúni-túni sý aıdap jatyrmyz. Túnde ekide jattym. Sý aınalyp kelip qaıta jınalyp qalyp jatyr. Sondyqtan kúnde sorǵytyp otyrý kerek», deıdi Arqalyq qalasynyń turǵyny, zeınetker Nadejda Maıorova.
Endigi mańyzdy máseleniń biri – sý tasqyny saldarynan mal-múlkinen aıyrylǵan azamattarǵa ótemaqy tóleý. Tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan úsh aýdanda bir aptadan beri baǵalaý komıssııasy jumys istep jatyr. Sýǵa ketken úıdiń, tehnıka men maldyń shyǵynyn osy komıssııa anyqtap, baǵalap, sosyn baryp ótemaqy taǵaıyndaıdy.
«Tıisti kómekti alý úshin zardap shekken aýdan turǵyndary qujattaryn tirkep, ýchaskelik komıssııaǵa nemese aýyldyq okrýg ákimine ótinish jazýy qajet», deıdi oblystyq Qarjy basqarmasy basshysynyń orynbasary Alma Júsipova.
Oblystyq jedel shtabtyń sońǵy málimetinshe, sý tasqyny bastalǵaly beri Arqalyqta – 359, Amangeldi aýdanynda – 271, Jangeldın aýdanynda 654 adam qutqarylǵan, barlyǵy – 1 284 adam. О́ńirde 213 úı sýǵa ketti. Oblys aýmaǵyndaǵy kólik qatynasy joldarynyń ústinen 18 jerden sý asyp jatyr. 12 eldi mekenge jol joq. Avarııalyq-qutqarý jumystaryna 1 733 adam, 164 sý aıdaý quraly, 30 qaıyq, 2 tikushaq jumyldyrylǵan.
Qostanaı oblysy