Premer-mınıstr Oljas Bektenov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev tapsyrmalaryn júzege asyrý sheńberinde ınvestorlar quqyqtaryn qorǵaý, ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýdaǵy tosqaýyldardy joıý jáne sheteldik kapıtaldy tartý jumysyn kúsheıtý máseleleri boıynsha keńes ótkizdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Keńeske memlekettik organdardyń, QR Bas prokýratýrasy, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy, «Kazakh Invest» UK» AQ basshylary, kvazımemlekettik sektor men bıznes ókilderi qatysty.
«Elimizdiń ınvestısııalyq ahýalyn jaqsartý máselesi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń erekshe nazarynda. Osy baǵytta Úkimet aldynda naqty maqsat-mindetter tur. О́tken aptada ǵana ınvestorlar men kásipkerlerdi jáne joǵary bilikti mamandardy tartý úshin qolaıly jaǵdaı jasaý maqsatynda kóshi-qon saıasatyn jetildirý týraly Prezıdenttiń Jarlyǵyna qol qoıyldy. Bul qujat elimizde qolaıly ınvestısııalyq ortany qalyptastyrý isinde mańyzdy qadam bolyp otyr jáne sapaly sheteldik adamı kapıtal tartý úshin jańa ınstıtýsıonaldyq jaǵdaılardy qamtamasyz etedi», dep atap ótti Oljas Bektenov.
«Prezıdent tapsyrmasymen Bas prokýratýra ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaý baǵytynda keshendi jumystar júrgizýde. Máselelerdiń túpki sebepterin anyqtaý jáne joıý boıynsha áreket etý sharalarynan júıeli aldyn alý jumystaryna kóshýge basa nazar aýdarylýda. Bıznesti qylmystyq proseske zańsyz tartý faktileri merziminen buryn joly kesilýde. 3 jyl ishinde bızneske qatysty qylmystyq ister sany 4 esege nemese 71,5%-ǵa azaıdy. Biz 3 myńnan astam ınvestısııalyq jobany súıemeldeımiz. Investorlarmen jáne isker qoǵamdastyqpen tikeleı baılanysty turaqty baqylaýdy qamtamasyz etemiz», dep atap ótti Bas prokýror Berik Asylov.
Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha Úkimet Bas prokýratýramen birlesip, kóp deńgeıli qoldaý tetigi sheńberinde ınvestorlar quqyqtaryn qorǵaý jóninde keshendi sharalar qabyldaýda. Jýyrda ǵana qurylǵan Bas prokýratýranyń Investorlardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti memlekettik organdarmen birlese otyryp, bıznesti tolǵandyratyn máselelerdi jedel sheshýge belsendi ári naqty qatysýda. Úkimet janyndaǵy Investısııalyq shtab proaktıvti rejımde jumys isteýde: bıylǵy birinshi toqsan qorytyndysy boıynsha jalpy quny $25,5 mlrd-ty quraıtyn 44 joba qaraldy. Investısııalyq shtab tapsyrmalarynyń oryndalýyn baqylaýdy Bas prokýratýra júzege asyrady.
Sonymen qatar barlyq óńirde ákimderdiń basshylyǵymen jáne prokýrorlardyń qatysýymen shtabtar jumys isteıdi. Ákimdikter tarapynan toqsan saıynǵy strategııalyq sessııalar ótkizý tájirıbesi engizildi, onda túıtkildi máseleler talqylanyp, bıznespen birlesip «ınvestısııalarǵa tapsyrystar» bekitiledi. Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan, Atyraý, Aqtóbe, Qyzylorda, Ulytaý oblystary jáne Almaty qalasynda materıaldardy daıyndaý deńgeıi joǵary ári 100% maquldaý tirkelip otyr.
Syrtqy ister mınıstrligi men Bas prokýratýranyń ózara is-qımyly aıasynda Investısııalyq jobalardy qoldaý boıynsha jol kartasy ázirlendi. Kelisimsharttar jasaý jáne súıemeldeý rásimderin jetildirý, jer telimderin berýdi ońtaılandyrý, sondaı-aq ınvestısııalyq kýratorlyqty damytý boıynsha jumystar júrgizilýde.
Sonymen qatar Premer-mınıstr memlekettik organdar men uıymdar tarapynan júıeli kózqaras pen jedel den qoıýdy talap etetin máseleler saqtalyp otyrǵanyn atap ótti. Investorlar men bıznes ókilderinen kelip túsken ótinishterdi qaraý barysynda jol berýge bolmaıtyn jergilikti deńgeıde kózboıaýshylyq jáne ákimshilik sozbalańǵa salý faktileri bar.
Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary Erjan Ashyqbaev aǵymdaǵy jaǵdaı týraly baıandady. Syrtqy ister mınıstrliginiń málimeti boıynsha, bıylǵy birinshi toqsanda Tizilimge ınvestorlardan 273 ótinish túsip, olardyń jartysyna jýyǵy oń sheshimin tapqan. Olardyń basym bóligi salyqtyq ákimshilendirý, kedendik rásimder, jerdi paıdalaný, qala qurylysy jáne basqa da máselelerge qatysty.
Atap aıtqanda, eki jyl ishinde klınıkalyq-dıagnostıkalyq zerthanalar jelisine qatysty jospardan tys bes salyqtyq tekserýdi bastaý faktileri atap ótildi. Bul rette burynǵy tekserýler prosestik buzýshylyqtarǵa baılanysty, sondaı-aq «prokýrorlyq súzgi» sheńberinde joıyldy. Nátıjesinde másele bıznestiń paıdasyna sheshildi.
Bas prokýratýranyń Investorlardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy Baýyrjan Eraly osy jyldyń 1 toqsanynda bıznesten kelip túsken 213 ótinish boıynsha máseleler sheshilgenin habarlady. Onyń 40%-y tolyǵymen qanaǵattandyryldy, 50%-y boıynsha kásipkerlerge quqyqtyq túsiniktemeler berildi. Komıtettiń málimetinshe, bıyl 600 ınvestordyń quqy qorǵalǵan, bul rette búgingi tańda árbir ótinish qaıta baǵyttaýsyz qaralýda.
Osy rette qabyldanǵan oń sheshimderdiń qatarynda Almaty oblysyndaǵy qaǵaz materıaldaryn óndiretin kópsalaly kompanııany otandyq óndirýshiler tizilimine engizý, Atyraý oblysynda iri energetıkalyq jobany júzege asyratyn ınvestordyń ınjenerlik jelilerge qoljetimdiligin qamtamasyz etý bar.
«Investorlardan kelip túsetin árbir ótinishtiń artynda, shyn máninde kapıtaldy ornalastyrý, jańa óndirister ashý jáne qoldanystaǵy óndiristerdi keńeıtý, jańa jumys oryndaryn qurý týraly sheshimder turǵanyn únemi nazarǵa alý kerek. Sondyqtan ınvestorlardyń máselelerin jedel retteý – bul memlekettik apparattyń ınvestısııalar tartý baǵytyndaǵy jumysynyń tıimdiligin kórsetedi.
Memlekettik organdardyń ótinishterge jaýap berýden jaltaratyn nemese jaýapkershilikti birine biri ysyratyn laýazymdy tulǵalaryna qatysty eń qatań sharalar qabyldanatyn bolady. Bul ulttyq kompanııalar men jalpy kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń basshylaryna da qatysty. Munda ekiushty jaýap bolmaýy kerek – ınvestordyń árbir ótinishi naqty sheshimdi talap etedi», dep atap ótti Oljas Bektenov.
Premer-mınıstr ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýdy tejeıtin sebepterdiń júıelik sıpaty bar ekenin atap ótti. Negizgi problemalar memlekettik organdar arasynda úılestirýdiń jetkiliksiz bolýymen, jaýapkershilikti bólýdiń bulyńǵyrlymen, memlekettik qyzmetterdiń reglamenttelgen merzimderiniń buzylýymen jáne jergilikti jerlerde baqylaýdyń álsizdigimen baılanysty.
Ákimdikterdiń jumysyna erekshe kóńil bólindi. О́ńir basshylaryna negizgi ınvestısııalyq jobalardy «qolmen basqarý» rejıminde súıemeldeý, týyndaıtyn kedergilerdi ýaqtyly joıý jáne ınvestorlarǵa jer ýchaskelerin, ınfraqurylymdy jáne ruqsat qujattaryn berý kezinde kózboıaýshylyqqa jol bermeý tapsyryldy.
Sonymen birge Ulttyq sıfrlyq ınvestısııalyq platformany toltyrýdyń baıaý qarqyny da atap ótildi. Búgingi tańda USIP-qa jalpy somasy shamamen 100 trln teńgege 3 myńnan astam joba engizildi. Júıege 400-den astam joba áli júktelmegen, bul aımaqtardaǵy naqty ahýaldy burmalaıdy.
«Investısııalar úshin jahandyq básekelestik jaǵdaıynda biz, Prezıdent qoıǵan mindetterge sáıkes, turaqty ári qolaıly ınvestısııalyq ahýaldy qamtamasyz etýimiz qajet. Sondyqtan ulttyq ekonomıkaǵa ınvestısııalar tartý jáne ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý úderisine qoldaý kórsetý isin júıeli túrde jalǵastyrý kerek. Osy turǵyda prosesterdi sıfrlandyrý – negizgi quraldardyń biri», dedi Premer-mınıstr.
Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń tóraǵasy Áset Erǵalıev bıznes úshin ákimshilik kedergilerdi anyqtaý jáne joıý tásilderin usyndy. Máselen, Jalpyulttyq jospar sheńberinde agenttik jasandy ıntellektini qoldana otyryp, zańnamaǵa revızııa júrgizedi jáne retteýshi ıntellekt platformasyn ázirleıdi. Bul kásipkerlerdiń ótinishteri negizinde artyq jáne qaıtalanatyn talaptardy, merzimderdiń sozylýyn, normalardyń ekiushty qoldanylýyn jáne memlekettik organdardyń is-áreketteriniń sáıkessizdigin anyqtaýǵa múmkindik beredi. Taldaý qorytyndysy boıynsha rásimderdi ońaılatý, merzimderdi qysqartý, prosesterdi sıfrlandyrý jáne quqyq qoldanýdyń ashyqtyǵyn arttyrý jóninde usynystar jasaqtalatyn bolady.
Premer-mınıstrdiń keńesshisi Álisher Qojasbaev ınvestorlarmen ózara is-qımyldy jaqsartý jóninde usynystar aıtty. Otandyq ınvestorlarǵa arnalǵan «biryńǵaı tereze» fýnksııasyn kúsheıtý, sondaı-aq «Atameken» UKP-nyń memlekettik organdarmen, uıymdarmen jáne óńirlermen anaǵurlym tyǵyz baılanysta jumys isteý qajettigi atap ótildi.
«Kazakh Invest» UK» AQ basqarma tóraǵasy Sultanǵalı Kenjequlov ınvestısııalyq sıkldiń jańa arhıtektýrasy sheńberinde syrtqy kontýrdy kúsheıtý tásilderi týraly baıandady. Kompanııa AQSh, Germanııa, Qytaı, Reseı, Túrkııa, Malaızııa jáne Katar sııaqty jeti negizgi elde tolyqqandy qatysýyn qalyptastyrdy. Sheteldegi ókildikter «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha jumys isteıtin ınvestorlardy qoldaý ortalyqtaryna aınaldyrylady. Bul rette ınvestorǵa jobany pysyqtaý kezeńinde Qazaqstanǵa kelýdiń qajeti bolmaıdy — máseleler sheteldegi keńseler arqyly sol jerde sheshiledi.
Jıyn qorytyndysy boıynsha Premer-mınıstr birqatar tapsyrma berdi.
● Investısııalyq jobalardy júzege asyrý máseleleri boıynsha: ákimshilik kedergilerdi anyqtaý jáne joıý maqsatynda zańnamaǵa revızııa júrgizý. О́tinishterdi taldaý qorytyndysy boıynsha anyqtalǵan zańdylyqtar men ınstıtýsıonaldyq shekteýler negizinde normatıvtik quqyqtyq aktilerdi jetildirý jóninde sharalar qabyldaý.
● Investorlardyń ótinishteri boıynsha: olardy «bir sıfrlyq tereze» qaǵıdaty negizinde monıtorıngteý jáne jasandy ıntellekt quraldaryn qoldana otyryp jedel áreket etý boıynsha júıeli jumysty jolǵa qoıý. Barlyq ınvestısııalyq jobalardy Ulttyq sıfrlyq ınvestısııalyq platformaǵa (USIP) engizýdi aıaqtaý, sondaı-aq ınvestorlar men memlekettik organdar arasyndaǵy habar almasý fýnksııasy bar platformanyń mobıldi qosymshasyn iske qosýdy jedeldetý. Elimizde júzege asyrylǵan jáne júzege asyrylyp jatqan barlyq ınvestısııalyq jobalar biryńǵaı sıfrlyq kontýrda shoǵyrlandyrylýy tıis.
● Syrtqy baǵyttaǵy jumysty kúsheıtý boıynsha: «Kazakh Invest»-ke SIM-men birlesip sheteldegi ókildikterdi tolyqqandy iske qosý úshin uıymdastyrýshylyq jáne kadrlyq máselelerdi jedel sheshý, sondaı-aq «Kazakh Invest»-tiń barlyq sheteldik keńseleriniń jumysyn standarttaýdy qamtamasyz etý tapsyryldy.
● Investısııalyq kelisimsharttar men jer máseleleri boıynsha: ınvestorlarǵa ruqsat berý qujattaryn ınvestısııalyq kelisimsharttardy kelisý jáne qol qoıý merzimderin túbegeıli qysqarta otyryp, pakettik qaǵıdat boıynsha usyný tapsyryldy. Sonymen qatar jer resýrstaryn basqarýǵa qatysty shashyrańqy aqparattyq júıelerdi biryńǵaı sıfrlyq kontýrǵa biriktirý qajet.
● Barlyq HQKO-larda ınvestorlarǵa qyzmet kórsetýge arnalǵan mamandandyrylǵan terezeler ashylyp, memlekettik qyzmetter basym jáne jedel tártipte kórsetilýi tıis. Oblystyq jáne aýdandyq HQKO dırektorlaryn óńirlik ınvestısııalyq shtabtardyń quramyna engizý.
● «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasyna memlekettik organdarmen, uıymdarmen jáne otandyq ınvestorlarmen ózara is-qımyldyń biryńǵaı reglamentin bekitý qajet.
● Investorlarǵa salyqtyq jeńildikter berýge qatysty tásilderdi ataýlylyq, ekonomıkalyq tıimdilik jáne buryn kórsetilgen salyqtyq emes memlekettik qoldaý sharalaryn eskere otyryp ázirleý mindeti qoıyldy.