Tasqyn tolastamaı tur

Buǵan deıin 2017 jyly sý qoı­masynan ótken sý 338 sm bıik­tikke kóterilgen. Bul – rekordtyq kórsetkish. Onyń taýqymeti zor bolyp edi. 4 myńnan asa adam úılerinen qashýǵa májbúr bolǵan. 380-deı turǵyn úı men 5 myńdaı saıajaılar sýdyń astynda qalǵan. Osy tasqynnan keıin oblys jáne respýblıka basshylyǵy Astana men Petropavldyń arasyna Buzy­lyq sý qoımasyn salý kerek, bul 1,5 mlrd tekshe metr sýdy bógep, Sergeev sý qoımasynyń qaterin azaıtady degen edi. Alaıda sol sóz júzinde qaldy.

Bıylǵy bıiktik ázirge 290 sm-ge jetti. Biraq sý áli de kóbeıip jatyr. Mamandardyń aıtýynsha, bıyl sýdyń kóterilýi 2017 jylǵy rekordtyq kórsetkishten de asyp keter degen qaýip bar. Jobalyq sý saqtaý kólemi – 693 mln tekshe metr­ge Sergeev sý qoımasy 4 sáýir­de jetken. Qazirgi sýdyń bári ar­tyq, onyń ústine sekýnd sa­ıyn 15,8 tekshe metr sý quıylyp jatyr.

Tentek ózenderdegi sý da kóte­rilip barady. Mysaly, senbi kúni Babyqburlyq ózeni Gýsakovka aýlynyń tóńi­re­ginde – 10 sm, Aqan­burlyq Kovylnoe aý­ly­nyń túbinde – 36 sm, Sharyq Rý­zaev­ka selosynyń túbinde – 18 sm, Imanburlyq Sokolovka selo­sy­nyń túbinde 41 sm-ge deıin kóte­rilgen. Esildiń ózi Toqsan bı aý­ly­nyń túbinde 9 sm-ge deıin kóterilip, jalpy bıiktigi 1 412 sm-ge jetti. Ser­geevka qalasynyń túbinde Esildiń deńgeıi 116 sm-ge deıin kóterilip, jalpy deńgeıi 1 027 sm boldy.

Taıynsha aýdanyna jumys saparmen barǵanynda oblys ákimi Ǵaýez Nurmuhambetov tasqynmen kúres jumystaryn tekserdi. Ol Taıynsha qalasy, Teńdik, Doneskoe, Letovoch­noe aýyldarynda bolyp, qalyp­tasqan jaǵdaımen jiti tanysty. Qutqarýshylarmen, eriktilermen kezdesip, jaýapty kezeń kezindegi janqııarlyq aýyr eńbegi úshin alǵysyn bildirdi. «Adamdardyń qaýipsizdigi men olardyń múlik­terin saqtaý – barlyq jaýapty memlekettik organnyń basty mindeti», dep atap kórsetti óńir basshysy.

Munyń aldynda sý tasqynyna qarsy ýaqtyly sharalar qa­byl­damaǵany úshin Taıynsha aýda­nynyń ákimi Berik Áljanovqa qyzmettik mindetterine tolyq saı kelmeýine baılanysty eskertý jasalǵan.

Qazir TJD qyzmetkerleri ǵana emes, soltústiktiń barlyq ákim-qarasy da at ústinde. Oblys ákimi Ǵaýez Nurmuhambetov oblys ortalyǵy men qala tóńiregindegi sý jınalatyn dambalardyń be­rik­tigin tekserdi. Aıaqqa etik, úste­­rine jeńil kıimder kıgen ákim-qaralar Ýshev kóshesi, Teri zaýyty tóńireginde jáne Teplıch­nyı men Prıbrejnoe aýylda­rynyń tusyndaǵy dambalar­dyń beriktigin óz kózimen kórip, sý shaıyp ketýi múmkin tust­a­ryn ınertti materıaldar tol­tyrylǵan qaptarmen bekitkizip, bıiktetip, kúni boıy aralady. «Tasqynnyń taýqymeti áli alda, sondyqtan dambalardyń berik­tigin arttyra berý kerek. Tıis­ti qyzmetter turǵyndarmen baılanysty úzbesin, qıynshylyq jaǵdaı týyp ketse, evakýasııalyq pýnktterdiń daıyn ekenin únemi jetkizip otyrsyn», dep jazdy Ǵaýez Torsanuly óziniń Tele­gramda.

150-den asa volonter ishi ınertti materıaldarmen tol­tyrylǵan qaptardy Teplıch­noe aýlyndaǵy bógetke tasyp, úıip jatyr. Jastar resýrstyq ortalyǵynyń basshysy Dámır Ábdın de osy jerde jumys istep jatqan jastardyń ýaqtyly tynyǵýyn baqylaýda. Jalpy, oblys boıynsha myńnan asa jas pen egde jastaǵy adamdar eriktiler qatarynda tasqynǵa qarsy kúresip jatyr.

Sonymen qatar oblys basshysy turaqtandyrý qorynyń zapasyn anyqtaǵanyn jetkizdi. Qazir onda áleýmettik mańyzy bar 9 myń tonna azyq-túlik saqtalǵan. Bul oblys turǵyndaryna 5 aıǵa jetedi dep shaqtalǵan. «Sý bas­qan óńirlerge tapshy bolyp qalsa, azyq-túlik kóliktermen jetkiziledi. Buǵan qosa baǵanyń shuǵyl ósip ketpeýin baqylaýǵa alamyz», dedi ákim.

Qazir ústinen sý ótip ketken tas­joldar da jabylyp jatyr. 5 sáýirde oblystyq mańyzy bar «Roshınskoe – Korneevka – Volo­shınka» tasjolynyń 20-39 shaqyrym aralyǵynda 5 jerin sý shaıyp ketkendikten jabyldy. Sonyń ishinde 21-22 shaqyrym aralyǵynda 500 sharshy metrdi, 26 shaqyrymda 150 sharshy metrdi, 34 shaqyrymda 300 sharshy metrdi, 35 shaqyrymda 200 sharshy metrdi, 39 shaqyrymda 200 sharshy metrdi sý shaıyp, joldy shuqyr tesik qylyp ketti. Qazir joldy jóndeýge 10 TJD jáne jergilikti qyzmetkerler 8 bir­lik tehnıkamen kirisken.

Tótenshe jaǵdaılar da joq emes. Aıyrtaý aýdanynyń orta­lyǵy Saýmalkól aýlynyń qut­qa­­­rýshylaryna 35 shaqyrym jerdegi Shanǵal aýlynyń túbinde ústinen sý júrip ketken jolda kele jatqan mashınanyń motory óship qalyp, jolaýshy­lar qıyn jaǵdaıda qalǵany týra­ly sýyt habar tústi. Qutqa­rý­shylar dereý jetip, qatty tolqynmen jol shetindegi jyraǵa túsip ketken azamattardy qutqaryp, kólikterdi de joldyń jıegine alyp shyqty.

Senbi kúni oblys ákimi Aq­qaıyń, Taıynsha aýdanda­ry­nyń sý basý qaýpi joǵary aýyl­daryn aralady. Sonyń ishin­­de Aqqaıyń aýdanyndaǵy Rýb­lev­ka aýlynda qorǵanys bóget­teriniń berik ekenin kórip, úıler­ge sý jetpeıtinine kóz jetkiz­di. Taıynsha aýdanyndaǵy Dobrojanovka aýlyndaǵy jaǵ­daı da osyndaı eken.

Qazir TJD men jergilikti atqarý organdarynyń qutqarý­shylar qyzmetine bıznes ókilderi de óz kómekterin kórsetip jatyr. Ýálıhanov aýdanyndaǵy Qaratal aýlyna baratyn sý shaıǵan joldy qalpyna keltirýde jergilikti bıznes ókilderiniń kómegi kóp boldy. Olar adam kúshimen qatar tehnıkalardy da iske qosty. Eldi mekenderdiń sý kirgen úılerinen 57 myń tekshe metr sý sorǵyzyldy. 13 myń shaqyrymnyń aryqtary arshylyp, sýdyń joly ashyldy. 5 myń­nan asa ınertti materıaldar tol­tyrylǵan qaptar bógetterge úıil­di, taǵy 3 myńdaıy zapasta tur.

Biraq tasqyn da tolastar emes. Keshe avtojoldardy tesip, 28 jerden sý ótip ketkeni belgili boldy. Taıynsha aýdanyndaǵy Krasnaıa polıana aýlynda 6 úıge sý kirip ketti. Sýda qal­ǵan adamdar men qoldaǵy mal qutqa­ryldy. Qazir asa qaýipti degen Taıynsha, Ýálıhanov, Aıyrtaý, Ǵ.Músirepov aýdandarynda jergilikti TJD men atqarý organdarynyń adamdarynan basqa Túrkistan oblysynan kelgen 114 qutqarýshy jumys istep jatyr.

Irkilip qalǵan qarǵyn sý­dyń aǵysyn ashý úshin keıbir jol­dar­dy qutqarýshylardyń ózderi de tesip jatyr. Máselen, Ǵ.Mú­sirepov aýdanynyń ortalyǵy Novoıshımka selosyna irkilgen sý barmas úshin respýblıkalyq mańyzy bar «Petropavl-Jez­qazǵan» tasjoly tesilip, sýǵa aǵys jasaldy. Qazir jol ýaqytsha Novoıshımka kentiniń ishimen ótetin boldy.

Soltústik Qazaqstan oblysy