Aýyl turǵyndarynyń bıznesin qoldaıtyn «Aýyl amanaty» jobasy «Amanat» partııasynyń bastamasymen 2022 jyly qolǵa alynyp, 2023-2025 jyldar aralyǵynda jalǵasady dep belgilengen bolatyn. Jobanyń negizgi maqsaty – aýyldaǵy bıznesti, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi jan-jaqty qoldaý, aýyl turǵyndaryn agrarlyq bızneske barynsha tartý, azyq-túlik qaýipsizdigine jáne azamattardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baılanysty máselelerdi sheshý. Baǵdarlama aıasynda jyl saıyn elimizdiń barlyq oblysyna bıýdjettik nesıe beriledi.
Sol 2022 jyldyń jaz aılarynda «Saıası menedjment akademııasy» osy jobany iske asyrý aıasynda «Tabystardy kóbeıtý maqsatynda halyqtyń ekonomıkalyq belsendiliginiń ósýi salasynda basshynyń quzyrettiligin arttyrý» taqyryby boıynsha elimizdiń barlyq aýyldyq ákimin oqytty. Oǵan barlyq 2 135 aýyl ákimimen qosa «Amanat» partııasy aýmaqtyq fılıaldarynyń atqarýshylary da qatysty.
«Aýyl amanaty» jobasynyń maqsaty men mindetin túsindirý boıynsha 40 kúndik aqparattyq marafon jasaldy, túsindirme júrgizýdiń jedel toptary respýblıkamyzdyń barlyq oblysyndaǵy 175 aýdannyń 425 aýly men aýyldyq okrýgin aralady. Kezdesýler barysynda mobıldi top músheleri aýyl turǵyndaryna jeńildetilgen nesıe alý, lızıng múmkindikteri jáne halyqtyń tabysyn arttyrýǵa baǵyttalǵan basqa da quraldar týraly aqparat berdi, sondaı-aq aýyl azamattarynyń suraqtary men usynystaryna naqty jaýaptar aıtyldy.
Osy ýaqyt aralyǵynda soltústik aýyl bıznesmenderi baǵdarlamaǵa belsendi qatysyp júr. Tek Qyzyljar aýdanynda 45 turǵyn jobaǵa qatysyp, 398 mln teńgeniń jeńildetilgen nesıesin aldy. Sonyń ishinde «Prıbrejnoe» selosynyń turǵyny Stanıslav Volkov óziniń tehnıkalyq qyzmet kórsetetin stansasyn (TQKS) damytý úshin 8 mln teńgege ıe boldy. Endi ol óz úıiniń aýlasynda ǵana jumys istep kelgen TQKS aýmaǵyn keńitip, jańadan úlken boks ashty.
«Jańa boksty da jylytyp, ishinde jumys isteıtin qyldyq. Qosymsha eki kótergish satyp aldym. Erinbegen adamǵa jóndeý jumysy degenińiz jetip artylady. Aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn da jóndeýge bolady. Sonyń arqasynda aı saıynǵy tólemderimdi ýaqytynda tólep turmyn», deıdi S.Volkov.
Osy aýyldyń taǵy bir turǵyny Ámir Baýkenov qoı ósirýmen aınalysady. «Mal ósirseń qoı ósir, tabysy onyń kól-kósir» degen ata-baba naqylyn basshylyqqa alǵan ol nesıege 115 tuıaq qoı satyp aldy. Qazir qaramaǵynda ózinen basqa úsh adam nápaqasyn aıyryp júr.
«Buryn óz aqshama 130-daı tuıaq qoı satyp alyp, eńbektenip júrgenmin. Endi myna jeńildetilgen nesıeniń arqasynda 250 tuıaqqa jetkizdim. Árbir erkek qoıdy semizdigine qaraı 50-60 myń teńgege satamyn. Sondyqtan tabysym, shúkir, az emes. Jemazyqty ózimiz daıyndaımyz. Jalpy, qoı ósirý jaqsy tabys kózi bolatynyna senimdimin», deıdi ol.
Beskól aýlynyń turǵyny Mádına Qabaevanyń bıznesi aýyl sharýashylyǵyna jaqyn dep aıtý qıyn. Alaıda qazir aýyl turǵyndary onyń da qyzmetin paıdalanatyn kórinedi. Beskól aýlynyń ózi Qyzyljardyń túbinde ornalasqan úlken aýyl bolǵandyqtan, onyń turǵyndary negizinen qala ómirimen tirlik etedi. Kóptegen turǵyn Qyzyljardyń mekeme-kásiporyndarynda qyzmet isteıdi. Mine, osy jandarǵa Mádına Qabaeva lazerlik epılıasııa qyzmetin kórsetedi. Mádına «Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń konkýrsyna túsip, óz qyzmetiniń aýyl adamdaryna qajetti ekenin dáleldep shyǵyp, jeńil detilgen nesıege qol jetkizgen. Nesıe qarjysyna Germanııadan «Nolkon» atty qymbat apparat satyp alǵan.
«Bul apparattyń quny – 3 mln teńge. Jarty jylda-aq onyń baǵasyn shyǵaryp alatynyma senimdimin. Ári qaraı taza tabysqa ıe bolamyn. О́zimniń mamandyǵym – dáriger-dermatokosmetolog. Qyzmetimniń turǵyndarǵa qajettiligine kózim jetken. «Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń nesıesi maǵan izdegenge suraǵan boldy. О́sim paıyzy tómen, onyń ústine «nesıelik kanıkýl» da beredi. Sondyqtan men bul nesıeni alǵanyma qýanyshtymyn», deıdi M.Qabaeva.
Beskól aýlynyń taǵy bir turǵyny Radık Saǵıtov «Aýyl amanaty» boıynsha nesıe alyp, bódene ósirýge kirisken. Bul bıznespen Saǵıtovtyń otbasy músheleri tegis aınalysady. Shaǵyn qus fermasy úıdiń irgesinde ornalasqan. 1500 bas bódenege arnalǵan arnaıy tordy Radık Saǵıtovtyń syzbasymen jergilikti ismerler jasap bergen.
Onda turaqty temperatýra, jeldetkish jáne qı túsetin lenta bar. Halyq arasynda bódeneniń eti de, jumyrtqasy da myń túrli dertke daýa ekeni jıi aıtylady. Adamnyń oılaý qabiletin arttyryp, aǵzany túrli juqpaly aýrýdan qorǵaıtyn kórinedi. Al dámi til úıiredi ári toıymdy. Dálirek aıtsaq, kádimgi taýyq jumyrtqasyna qaraǵanda bir gramm bódene jumyrtqasy quramynda A jáne D dárýmenderi eki ese kóp ekeni dáleldengen. Sondyqtan bódeneniń jumyrtqasyna degen suranys úlken.
Radık Saǵıtovtyń aıtýyna qaraǵanda, bódeneni ınkýbator arqyly jumyrtqadan óndirgen. Árqaısysy 200 jumyrtqaǵa shaqtalǵan úsh ınkýbator satyp alǵan. Balapannyń jumyrtqany jaryp shyǵýyna 17 kún ketetin kórinedi.
«Bir bódene aıyna 25 jumyrtqa beredi. Ázirge bizdiń torlarymyzda áli balapan ósip shyqqan joq, al torlarymyz tolǵan soń, kúnine 1500-ge deıin jumyrtqa alamyz ba degen úmitimiz bar. Petropavldyń sýpermarketteri ony satyp alý týraly álden kelisimshart jasap qoıdy», deıdi R.Saǵıtov.
Rásimdegen nesıesiniń kólemi 14 mln teńge eken. Bıznesmen eki jyldyń ishinde nesıeni tolyq tólep, taza tabystyń jolyna shyǵýdy kózdep otyr.
«Aýyl amanaty» baǵdarlamasy boıynsha nesıelerdi «Soltústik» áleýmettik kásipkerlik korporasııasy taratady. Bıyl olar 250 usynysty zerttep, nesıe berý máselesin sheshedi. Shaǵyn jáne orta bıznes salasynda memlekettik baǵdarlamalardy oryndaý bóliminiń basshysy Talǵat Jumabekovtiń aıtýynsha, bıyl «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyna respýblıkalyq bıýdjetten 1,8 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Soltústik Qazaqstan oblysy