HALYQ TILEGI – QAPYSYZ TILEK

QAZAQSTANDYQTAR QALAÝY RESMI TURǴYDAN BEKIP, ELBASY MÁRTEBESI TUǴYRLANA TÚSTI Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir konstıtýsııalyq zańdaryna, sondaı-aq Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zań­na­malyq aktile­ri­ne Qazaqstan Respýb­lı­kasy Tuńǵysh Pre­zıdentiniń – Elba­sy­nyń qyzmetin qamta­ma­syz etý salasynda zańnamany jetildirý má­se­leleri boıynsha ózgerister men tolyq­ty­rýlar engizý týraly elimizdiń Konstıtýsııalyq zańy men Zańy Otany­myzdaǵy Prezıdentten keıingi úsh joǵary laýazym ıeleriniń qol qoıýlarymen kúshine engizildi. Atalǵan zańnamalarǵa qatysty Mem­leket basshysy N.Nazarbaev kóptegen qazaqstan­dyq­tardyń qoldaýyna qara­mastan, óziniń arnaýyn joldap, qujat­tarǵa qol qoımaý sebepterin aıtqany jáne osyǵan baılanysty ustanymyn bildirgeni belgili. Alaıda elimizdiń eńseli erteńi, halqy­myz­dyń kemel keleshegi jo­lynda joǵarydaǵy zańnamalardy qabyl­daǵan da jón bolatyn edi degen usta­nymdaryn bil­dirgen usynystar da kóp bolatyn. Má­selen, aqsaqal aqy­nymyz Qaırat Jumaǵalıev óziniń “Egemen­ge” shyqqan maqalasynda bylaı degen edi: “...bul elimizdegi turaqtylyqty odan ári ny­ǵaıtý maqsatynda qabyldanǵan zań ekendigi belgili. ...Átteń, shirkin, osyndaı jaǵdaıda Elbasymyzdyń atalǵan zańdardy bekitýden bas tartpaǵany da jón bolatyn edi-aý...”. Prezıdent – Elbasy N.Nazarbaevtyń ar­naýy jarııalanǵaly beri gazetimizde osyndaı us­tanymdy bildirgen maqalalar az bol­ǵan joq. Mine, endi halyq tilegi qabyl bolyp, zańdar resmı turǵydan bekidi. Osyndaı tusta ol zańdardy jasaǵan, taldaǵan, bekitken tulǵalardyń qol qoıýy arqyly  túıindi sátimen tarqatqanyna, Prezıdent  mártebesin belgileýdiń kókeıge qonymdy jolyn tapqanyna halyq rıza. Gazetimizdegi “Elbasy men El Basynyń aıyrmasy bar” (5.06.2010) degen pikirdiń eskerilgeni de qýantady. Tómende osy oqıǵaǵa qoldaý bildirgen toptama nazarǵa usynylyp otyr. OSYLAI BOLÝY KEREK-TI Qazaqstannyń jańa memleket­tik qurylymy – prezıdenttik ıns­tıtýttyń arqasynda elimizdiń ómirine ınnovasııalyq ózgerister engizýge múmkindik týdy. Osy ózge­risterdiń nátıjesinde memlekettik bılik salalary jańasha basqarý ádisterin, jańa kózqarastardy kóp­tep engizdi. Prezıdenttik ıns­tıtýtty qurýdyń basty maqsa­ty – basqarý júıesiniń tıimdiligi men tártiptiń saq­talýyn jolǵa qoıyp, nyǵaıtý edi. Qol jet­kizgen tabys­tarymyz ben jetistikterimizdiń ar­qasynda dúnıe júzindegi kóptegen memle­ketter­men emen-jarqyn qatynastaǵy terezesi teń, tanymal elderdiń qatarynan oryn aldyq. Naq osy oraıda Elbasy róliniń baǵa jetkisizdigine eli kámil sendi. Prezıdenttiń halyq aldyndaǵy abyroıy asqaq. Ol abyroı ómir boıǵy eren eńbekpen, ultym dep soqqan úlken júrektiń lúpilimen óril­gen. Ásirese, táýelsiz Qazaq­stan qol jetkizgen jetistikterdiń barlyǵy Nursultan Ábishuly Na­zar­baevtyń kóregendigi men suń­ǵyla saıasat­kerliginiń arqasy dep bilemiz. Sózimizge dálel retinde ke­le­si derekterge kóz júgirte keteıik. Bizdiń Otanymyz BUU-ǵa múshe boldy. Basqa da bedeldi halyqaralyq uıym­darǵa ózge eldermen teń dárejede múshe bolýymyz álemdik aýqymda saıası áleýetimizdiń óskendigin kórsetedi. Elimizdiń ıadrolyq qarýdan bas tartýy qarýsyzdaný qozǵalysynyń dúnıe júzi elderinde qoldaý tabýyna septigin tıgizdi. Sonyń bir dáleli — bıyl Vashıngtonda ótken Jahan­dyq ıadrolyq qarýǵa qarsy sam­mıt­te Qazaqstannyń mereı-már­tebesi álemdik lıderler tarapynan moıyndalǵanyna bárimiz súıindik. Prezıdenttik ınstıtýttyń ór­kendeý jolynda 2010 jyl tarıh betinde erekshe oryn aldy. Qazaqstan TMD, túrki tildes elder arasynan, musylman áleminde birinshi bolyp Eýropadaǵy qaýip­sizdik jáne yntymaqtastyq uıy­my­na tóraǵalyq etýde. Tóraǵa­lyq­tyń birinshi kúninen bastap El­basy N.Nazarbaev Qazaqstannyń negizgi tórt ustanymyn alǵa tart­ty: Senim, Dástúr, Ashyqtyq, Tó­zimdilik. Sonymen birge, elimizdegi etnosaralyq  jáne konfessııa­ara­lyq kelisimdi arttyrý arqyly to­leranttylyq pen mádenıetaralyq únqatysý máseleleri EQYU keńis­tiginde basym bolýyn nysanaǵa alyp otyr. Otanymyzdyń osyn­daı joǵary dárejeli qurmetke ıe bolýynyń bir sebebi N.Nazar­baevtyń kemeńger basshylyǵymen qol jetken bereke-birlik, tatýlyq pen turaqtylyq, syrtqy saıasat­taǵy sarabdaldyq ekendigin ańǵarý qıyn emes. Elbasynyń ár bastamasyn mem­lekettiń jetekshi oqý ordasy – Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti de árdaıym qoldap otyrady. Jaqynda qara­sha­ńyraqtyń atsalysýymen “Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń Pre­zıdenttik ınstıtýty: tarıh jáne qazirgi zaman” atty halyqaralyq ǵy­lymı-tájirıbelik konferen­sııa­ ótti. Konferensııada Pre­zıdenttik ınstıtýttyń 20 jyldyq jarqyn shejiresi oı eleginen ótkizilip, elimiz úshin ózekti ómir­lik máselelerdi sheshýdegi tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń eńbegi jan-jaqty saralanyp baǵalandy. О́tken jyldyń 13 qazanynda Elbasy stý­dentter aldynda sóılegen sózinde qazaqstandyq joǵary oqý oryn­darynyń bilim berý deńgeıin ha­lyqaralyq standarttar talabyna saı etý mindetin alǵa tartqan bo­la­tyn. Jastarǵa senim artýy jáne udaıy qamqorlyǵyna alýy da Elbasy danalyǵyn kórsetedi. Mundaı meıirimi úshin ol kisige ustazdar qaýymy da dán rıza. Sultan TО́LEÝHANOV, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-diń kafedra meńgerýshisi, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor. О́KILETTIGI ENDI NAQTYLANDY Qazaqstan Respýblıkasy Tuń­ǵysh Prezıdentiniń – Elbasynyń qyzmetin qamtamasyz etýge baı­la­nysty Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń Konstıtýsııalyq zańy qol­danysqa engizilip otyr. Ony asa zor qanaǵat­tanǵandyq sezimmen qabyldadym. Búkil qazaqstandyqtar sııaq­ty Prezıdentimmen maqtana ala­myn. Men árqashan elimizdiń Prezıdenti N.Nazar­baevty qaı­ratty, qajyr­ly jáne danysh­pan adam dep esep­teımin. Ol ózi­niń kóregendigimen, batyl bastamalarymen, halyq múddesi jolyndaǵy janqııarlyq eńbegimen baıaǵyda-aq Ult Kós­basshysy atanǵan jáne shyn mánisinde solaı. Nursultan Ábishulynyń jańa, Táýelsiz Qazaqstannyń týy jelbiregen jyldar ishindegi baǵa jetpes reformatorlyq qyzmetin sanap shyǵýdyń ózi múmkin emes jáne maqsat ta emes. Mundaı adam­dar halyqtyń, ulttyń arasy­nan myń jylda bir týatyn shyǵar. Prezıdentimizdiń jan-dúnıesi, arman-tilegi halyqpen birge. Ol jyltyraq bekershilikten, jónsiz madaqtaý men madaqtan bıik tura­tyn jan. Elbasy: “Biz sondyqtan jaqsylyqqa bet alǵan dáýirge degen halyqtyń senimi nyǵaıa túsýi úshin bárin jasaýǵa tıispiz”, dedi. Mine, osy sózderden-aq Elbasynyń túpki maqsaty, ustanymy aıqyn kórinedi. Gerıhan IаNDIEV, Aqmola oblystyq “Vaınah” cheshen-ıngýsh qoǵamynyń tóraǵasy. KО́KShETAÝ. BIRIN EKINShISI TOLYQTYRADY Jıyrma jylǵa jeter jetpes ýaqyt ishinde táýelsiz memleketimizdi qalyptastyryp qana qoımaı, ózin de, elin de búkil álemge tanyta bilgen Elbasymyz qandaı qurmetke bolsyn laıyq. Osyndaı qysqa merzimde elimizde atom ajdaha­synyń aýyzdyqtalyp, shekara­myz­dyń shegendelýi, naryqtyq ekonomıkany dendep ıgere bastaǵanymyz, Eýropa tórinen kórinip otyrǵanymyz aıtqanǵa ǵana ońaı. Buǵan joǵary oqý ornynyń baıyrǵy qyzmetkeri retinde óz basym ǵylym men bilim sala­syndaǵy ońdy ózgeristerdi de qosqan bolar edim. Elbasynyń qazaqstandyqtarǵa jyl saıyn­ǵy dástúrli Jol­daý­larynda bul másele bir sát te nazardan tys qalǵan emes. Sonyń nátıjesinde ýaqyt ótken saıyn joǵary oqý oryn­darynyń materıaldyq-teh­nı­kalyq bazasy nyǵaıyp keledi. Munyń syrtynda stýdentter­diń stıpendııasy da kóbeıe tústi. Talapty jastarymyz “Bolashaq” baǵdarlamasy aıa­synda shetelderde oqyp jatyr. Osyndaı ıgi úrdis­terimiz myna­daı daǵdarysty jaǵdaıda da báseńsimeı otyrǵany qýan­tady. Bir sát soǵan táýbe deısiń. Solaı deı otyryp, men stýdentter qaýymynyń da qashanda Elbasymyzdyń ishki jáne syrtqy saıasattaǵy syn­darly baǵytyn zor yntamen qoldap kele jatqanyn aıta ketsem deımin. Sondyqtan olar da depýtattar bastamasyn kópshilik bolyp qoldaǵan bolatyn. Endi, mine, qujattar resmı túrde bekitilip otyr. Árıne, áýelde Memleket basshysy bul máselege basqasha turǵydan keldi. Al onyń se­bep-saldary Elbasynyń soǵan oraı joldaǵan arnaýynda ta­ratylyp aıtyldy. Iаǵnı, ulyq bolsa da, kishik bola bildi. О́z basym ýaqyt pen tarıhqa júgingen adam ǵana osyndaı qadamǵa bara alady dep oılaımyn. Al tarıh tara­zy­sy eshqashan aýytqymaq emes. Osy oraıda bizden de bir pikir. Iаǵnı, onsyz da kósh bastap kele jatqan Nurekeń sol eldiń kóshin ózi jerine jetkizýi tıis. Bul Elbasyna sert bolsa, bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarý bizge sert. Sondyqtan da Tuńǵysh Prezı­dent – Elbasy ataýy birge turǵany jón dep esepteımin. Arap Espenbetov, Shákárim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnıversıteti gýmanıtarlyq fakýltetiniń dekany, ǵylym doktory, professor. ELBASYN “ULT USTAZY” SANAIMYN Jalpy áý bastan ult kósh­bas­shysy, ult lıderi degen  áńgimeler bastalǵanda bul máselege Pre­zı­dent­tiń qalaı qaraıtynyn, ol kisi­niń bul usynystardy qoldaı qoı­maı­tynyn bárimiz de bildik. Ol kisi­niń mundaı maqsatta týyn­daǵan oılarǵa eldik, egemendik tur­ǵydan baǵa berip, durys sheshim aı­tatyny osydan-aq belgili boldy.  Qazaq haqynyń bir uly retinde Elbasyna qurmet kórsetsek degen oıdan týǵany da, ol kisi jaıly ondaı bıik oıdyń bolǵany da qýanyshty. Eldik týy ózgelermen qatar turǵany – maqtanysh. Basqa memleketterde qandaı jaǵdaılar oryn alyp jatqanyn halyq endi ózi kórip, bilip otyr ǵoı. Osydan-aq saralap, baǵa bere alady. Eldiń tynyshtyǵy, jaǵdaı­lary­nyń turqtylyǵy, ósip-órken­deýi eldiń basynda otyrǵan adam­nyń tulǵalyq qasıetterine baı­la­nysty. Elbasy Nursultan Ábish­uly halqy úshin osyndaı qıyn asýlar­dan ótip, bıik qurmet pen dárejege laıyq abyroıǵa jetti. Negizi, qazaq halqynda danyshpan  aǵa-ata­la­ry­myzdy halyq óz tilimen eshqandaı zań qabyldamaı-aq, eshqandaı da buıryq shyǵartyp jazdyrmaı-aq shyn júrekten batyrym, elin súı­gen er dep qabyldaǵan. Mysaly, áý­lıe­lerge de halyq ózi atap, syı­yn­ǵan. Halyq aıtsa, qalt aıtpaıdy. Al, men óz basym, ǵalym retinde  Elbasyn “ult ustazy” dep ataǵandy jón kóremin. Bul jerde  osylaı aı­taıyq dep eshkimge jar salmaı-aq ózimniń Prezıdentke degen ishki qurmetimdi ózim osylaı jetkize alamyn. Bir tanys aǵaıym “Maǵan Nursultan degen atynyń ózi jet­ki­likti, qazaqta jigittiń  sultany degen  sóz bar ǵoı”, deıdi. Mine, qara­ńyz­shy árbir adam Elbasyn óz júreginiń qalaýymen, ózinshe maqtanyp, ózin­she baǵalap ataǵandy  jaqsy kóredi. Bul endi eshbir zańdy qajet etpeıdi. Qazaq “jigit segiz qyrly bir syrly bolsyn” degen. Osy qasıetter Elba­synyń bir basynan tabylady. Bilimi de, saıasatkerligi de, óneri, án salatyny bári de bar. Al endi keshe jarııalanǵan zańdarǵa qatysty aıtatyn bolsam, Memleket basshysynyń qol qoı­maǵanyna qaramastan, elimizdegi joǵary laýazym ıeleri – Senat Tóraǵasy Q.Toqaev, Májilis Tóraǵasy O.Muhamedjanov jáne Úkimet basshysy K.Másimov bar­lyq jaýapkershilikti óz moıyn­daryna alyp, halyqtyń kópshiligi qoldaý bildirgen zańdarǵa óz qol­daryn qoıdy. Sóıtip, zańdyq qujattardy resmı turǵydan bekit­ti. Demek, mundaı zańdar elimiz úshin, elimizdiń erteńi úshin qajet degen sóz. Sózin tyńdaıtyn, tyńdata alatyn Ult Kóshbasshysy  bolǵanǵa ne jetsin! Kóshbasshysy joq elderdiń jaǵdaıyn kórip otyrmyz ǵoı. Erlan ARYN, S.Toraıǵyrov atyndaǵy memlekettik ýnıversıtettiń rektory, professor, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory. PAVLODAR.