Bıznes tarapynan bank nesıesine degen suranys ulǵaıa túsken. Shaǵyn bıznestiń ótinimi 786 myńǵa deıin ósken. Orta jáne iri kásipkerliktiń de úlesi joǵary. Keı bankterdiń táýekel profıline qoıylatyn talaptardy qaıta qaraýy nesıe berilý kórsetkishin jaqsartqan syńaıly. Ulttyq banktiń (UB) málimdeýinshe, memlekettik baǵdarlamalar aıasynda qarjylandyrýdy qaıta bastaý orta bıznes tarapynan suranysqa oń áserin tıgizdi.
ShOB-tan túsken ótinim shashetekten
UB Qarjylyq turaqtylyq jáne zertteýler departamentiniń dırektory Oljas Kóbenbaevtyń aıtýynsha, orta bıznestiń kredıttik ótinimi 7%-ǵa, ıaǵnı 6,2 myńǵa deıin ósti. Al iri bıznes ótinimi 6%-ǵa qysqaryp, 169 bolyp tur.
«Esepti toqsanda kredıttik ótinimdi maquldaý úlesi iri jáne orta kásipkerlik sýbektilerge tómendedi, osylaısha, iri bıznes úshin 51%, orta bıznes úshin 39% boldy. Shaǵyn bıznes sýbektilerine bul kórsetkish 35% deńgeıinde saqtaldy. Bankter syıaqy mólsherlemesin birshama tómendetý esebinen korporatıvtik sektor úshin kredıt berý sharttarynyń birshama jumsartylǵanyn atap ótti. Bul rette jekelegen bankterde birqatar ózge sharttyń eleýsiz qatańdatylýy baıqaldy», deıdi UB ókili.
«VTB», «Eýrazııalyq bank», «Nurbank»
Osy oraıda qarjy ınstıtýttaryna habarlasyp, kásipkerlerge kredıt berý jaıyn surastyrdyq. VTB (Qazaqstan) banki baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, bank úshin korporatıvtik segmenttegi jumys – negizgi baǵyttyń biri.
«Biz ártúrli saladaǵy jáne bıznestegi kompanııalarǵa yntymaqtastyqtyń naryqtyq talaptaryn usynamyz. Osy jyldyń basynda jeke kásipkerlerge kepilsiz kredıtterdi iske qostyq. Negizgi mólsherlemeni tómendetý nátıjesinde jeke kásipkerlerge kredıt boıynsha neǵurlym tıimdi talaptar usynylyp, ortasha mólsherleme 6 paıyzdyq tarmaqqa deıin tómendedi», deıdi.
«Eýrazııalyq bank» baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, birinshi toqsannyń qorytyndysy boıynsha qarjy uıymyndaǵy ekonomıkaǵa nesıe berýdiń ósim qarqyny 2,7%-dy quraǵan. О́tken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda nesıe ósimi 1,1% bolǵan.
«2024 jyldyń basynan beri bazalyq mólsherleme 1 paıyzdyq tarmaqqa tómendedi, qazir 13,75-15,75% dálizben 14,75%-dy qurap otyr. Bul bızneske kredıt berý isine sózsiz áserin tıgizedi. Bıylǵy jyldyń 3 aıynda bizdiń bankte iri bızneske zaım berý kólemi 130 mlrd teńgeden asty. Nesıeleýdiń teńdestirilgen saıasaty nátıjesinde bank taza tabystyń pozıtıvti kórsetkishin qoldaýdy, sol arqyly klıent úshin de, aksıoner úshin de tabysty bank bolyp qalýdy josparlaıdy», deıdi.
Bank ókilderiniń aıtýynsha, ótken jyly bólshek segmentte de, korporatıvti segmentte de nesıe portfeli turǵysynan oń dınamıka saqtalǵan.
«Bir jylda nesıe portfeli 36%-ǵa ósti. Korporatıvti klıentterdiki – 55%, bólshek klıentterdiki – 30%-ǵa. Depozıt boıynsha aıtarlyqtaı joǵary mólsherleme jeke tulǵa qarajatynyń 22%-ǵa ósýine áser etti. Bank qazir «Damý» kásipkerlikti damytý qorymen shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda belsendi yntymaqtastyqta jumys isteıdi. Jyl basynan beri birqatar klıent úshin memlekettik qarjylandyrý esebinen qarjy tarttyq», dep habarlady.
Naqtylap aıtar bolsaq, qarjy ınstıtýty kishi, shaǵyn jáne orta bıznes sanatyndaǵy áıelder kásipkerligin qoldaý jáne qarjylandyrý úshin «Úmit» baǵdarlamasy arqyly 1,5 mlrd teńge qarastyrǵan. «Damý О́ndiris» baǵdarlamasy boıynsha óńdeýshi ónerkásiptegi shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa qosymsha qarajat 4,2 mlrd teńge tartylǵan.
«Sonymen qatar banktiń 30 jyldyǵyna oraı, syıaqy mólsherlemesi jyldyq 10%-dan bastalatyn (JTSM 11,7%-dan) ShOB sýbektilerine arnalǵan nesıeleý ónimin usynyp otyr», dep habarlady baspasóz qyzmeti.
«Nurbank» ókilderi ShOB-qa nesıe berý shartynyń azdap ózgergenin aıtady. «2024 jyldyń basynan ShOB sektorynda «Nurbank» klıentterdi óz qarajaty esebinen qarjylandyratyn kredıttik ónimderi boıynsha syıaqy mólsherlemeleri tómendeý jaǵyna qaraı (0,5%-dan -2,5%-ǵa deıin) qaıta qaraldy», delingen bank jaýabynda.
RBK Business-tiń tıimdiligi qandaı?
«Bank RBK» birinshi jartyjyldyqty qyzmettiń barlyq baǵytyndaǵy ósimmen támamdap jatyrmyz deıdi. Qarjy ınstıtýty bıýdjettik kórsetkishterdi tolyq oryndap, nesıe portfelin 8 paıyzǵa ulǵaıtqan.
«Bank shaǵyn jáne orta bızneske nesıe berýdiń mańyzyn tolyq túsinedi jáne olarǵa yńǵaıly shartpen, joǵary tehnologııalyq servıs qalyptastyra otyryp, usynys jasaý boıynsha belsendi jumys istep jatyr. «Jeke kásipkerlik úshin kepilsiz RBK Business» ataýymen ınnovasııalyq kredıt bastamasy iske qosyldy. Endi kásipkerler kepil usynbaı-aq 36 aıǵa deıingi merzimde 5 mln teńgege deıin nesıe alady. Atalǵan ónimniń taǵy bir ereksheligi, zaım usynǵany úshin komıssııa alynbaıdy. Sonyń nátıjesinde buryn kredıt alý kezinde qıyndyqqa tap bolyp júrgen kásipkerlerdiń kredıtke degen qoljetimdiligi arta túsedi. Olar nesıege mobıldi qosymsha arqyly onlaın formatta da ótinim bere alady. Al ótinimdi qarastyrý jáne nesıe berý nebári birneshe mınýt ishinde júzege asyrylady», dep jaýap berdi bank baspasóz qyzmeti.
Nesıe berýdegi sıfrlandyrýdyń mańyzy
«Freedom Bank» dereginshe, banktiń boljamdy taza paıdasy shamamen 26 mlrd teńgeni quraýy múmkin, bul óz kapıtalynyń kólemi 160 mlrd teńgeni quraıtyn eldiń iri bankteriniń tiziminde oryn saılaýǵa múmkindik beredi.
«О́tken jyly shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa, sondaı-aq qysqa merzimde jeke jáne zańdy tulǵalarmen seriktestik qatynastar qurýǵa múmkindik beretin ishki bıznes-úderister jetildirildi. Halyqqa usynylatyn túsinikti, ashyq jáne alýǵa yńǵaıly qarjylyq qyzmetterdi tanymal etýdiń arqasynda nesıe portfeli 2 ese (320 mlrd) ulǵaıdy. 2022 jyldan bastap bank nesıe portfeliniń kólemin serpindi túrde arttyryp, 2024 jyldyń basynda jetkilikti kólemdi portfeldi qalyptastyrdy. Bıyl bank el ekonomıkasyna nesıe berýdi jalǵastyrady, biraq qalypty qarqynmen. Osy jyldyń qańtar aıynan bastap bank 75 mlrd teńge somasyna kredıt berdi. Byltyr jyl ortasynda bank shaǵyn jáne orta bıznes segmentine arnalǵan ónimdi JK úshin sıfrlyq bıznes nesıesin iske qosty. Osy ónim sheńberinde banktiń óz baǵdarlamasy boıynsha da, «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ memlekettik baǵdarlamasynyń baǵyty boıynsha da nesıe resimdeýge múmkindik bar», deıdi bank.
Baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, kiriktirilgen sıfrlyq klıenttik bazanyń arqasynda nesıeni birneshe saǵat ishinde, al memlekettik baǵdarlama aıasynda bir táýlik ishinde resimdeýge bolady.
«Bank ótinish berýden bastap nesıe alýǵa deıingi úderistegi árbir qadamdy sıfrlandyrdy. Memlekettik baǵdarlama boıynsha paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaýdy jáne qaryzǵa kepildik berýdi usynatyn «Damý» qorymen ıntegrasııa boıynsha jumys júrgizildi. Munyń bári klıentke úıde nemese ofıste otyryp, 24/7 rejiminde ótinish berýge, maquldaý alýǵa jáne kásipkerlik maqsattarǵa aqshany ıgerýge múmkindik beredi», deıdi.
«Home Credit Bank» bizge bergen jaýabynda bank tabysy bıylǵy tórt aıda 9,3 mlrd teńgeni quraǵanyn, bunyń byltyrǵy uqsas kezeńnen 39%-ǵa kóp ekenin aıtady. Byltyrǵy tolyq tabys 26,6 mlrd teńge bolǵan. Demek uıymnyń nesıe portfeli de aryq-turyq bolmasa kerek-ti. Alaıda bul jaıynda egjeı-tegjeı málimet berilmegen.
«ShOB-qa nesıe berýdi júzege asyrý josparlanyp otyr, biz qazir daıyndyq kezeńindemiz», delinedi jaýapta.
Qaryz portfeliniń sapasy qaı deńgeıde?
«Nurbanktegi» kredıt portfeliniń sapasy táýekeldi baǵalaý boıynsha turaqty qolaıly deńgeıde jáne «S&P Global Ratings» halyqaralyq reıtıngtik agenttiginiń derekteri boıynsha oń deńgeıde, bul reıtıngtik boljamnyń 2024 jyldyń birinshi toqsanynda «Turaqtydan» «Ońǵa» kóterilýimen rastalady.
«Eýrazııalyq banktegi» NPL 90+ (90 kúnnen keshiktirilgen tólemder) úlesi aldyńǵy jylǵy 6,69%-dan 2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha 4,19%-ǵa tómendegen. 2020 jyly 9,57% paıyz bolypty.
«Home Credit Bank»-tegi NPL 4,5% deńgeıinde jáne nesıe portfeliniń ulǵaıýy arqasynda rezerv deńgeıi de artyp kele jatyr.
«Freedom Bank» bıylǵy 1 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha merzimi ótken bereshegi 90 kúnnen asatyn qaryz úlesi 1,2%-dy, bank júıesi boıynsha ortasha kórsetkish 3%-dy quraıdy dep málimdedi.
«Bank RBK»-nyń qaryz portfeliniń sapasy turaqty joǵary deńgeıde. «Ulttyq bank deregi boıynsha, 2023 jyldyń qorytyndysynda NPL 90+ úlesi 2,35% boldy, bul – naryqtaǵy úzdik kórsetkishterdiń biri», deıdi bank.