«Operalııa» – biregeı óner dýmany

Álemniń 9 eli juldyzdary­nyń basyn qosqan «Opera­lııa» festıvali – óner jan­kúıerleriniń jyl saıyn asyǵa kútetin basty mádenı oqıǵalarynyń biri. О́ıt­keni aıtýly joba túrli mýzykalyq dás­túrlerdi biriktirip, opera, balet jáne sımfonııalyq ónerdiń barlyq ásemdi­gin kórsetedi. Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen elimizden bólek, Grýzııa, Ispanııa, Italııa, Qytaı, Reseı, Tájikstan, Ýkraına men Chehııa­dan kelgen tanymal ártister óneri shyn mánindegi kásibı sheberliktiń shyńyn kórsetýge daıyn.

«Teatrymyzdyń sahnasynda «Ope­ralııany» osymen ekinshi jyl ótkizgeli jatqanymyzdy maqtan etemiz. Bul keremet festıval osydan jıyrma jyldan astam ýaqyt buryn paıda bolǵany belgili. Jyl saıyn ol teatr óneriniń bedelin asqaqtatyp, elordanyń mádenı ómirin baıyta túsedi. «Operalııa-2024» álemdik aýqymdaǵy óner kórsetýler­di usynatynyna esh kúmán joq», dep atap ótti Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri «Astana opera» dırektory Ǵalym Ahmedıarov.

Festıvaldyń ashylý rásiminde teatr­ foıesinde teatrlandyrylǵan shoý ótti. Onda operalyq nómirler oryn­dalyp, «Operalııa» baǵdarlamasyna en­gen spektaklderdiń kostıýmderi men rekvızıtteri tanystyryldy. M.Tó­le­baevtyń «Birjan – Sara» operasyn­daǵy aıtys sahnasynda birinshi bolyp kórermender aýdıtorııasyna shyqqan Bıbigúl Januzaq pen Meıir Baınesh keshtiń shymyldyǵyn ashyp berdi. Olar ózderiniń áserli ári sheber oryndaýlarymen kópshilikti baýrap aldy.

Sondaı-aq festıvaldyń ashylýy tanymal ıtalııalyq ártisterdiń óner kórsetýimen este qaldy. Olardyń qa­tarynda soprano Dezıre Rankatore, ba­rıton Alberto Gazale men tenor Djýlıo Pellıgra boldy. Sımfonııalyq orkestrge baǵdarlama avtory Djýzeppe Akýavıva men maestro Abzal Muhıtdın dırıjerlik etti, olar barlyq mýzykalyq týyndyny naqyshyna keltire otyryp jetkizdi.

Italııalyq meımandar, atap aıt­qanda Dezıre Rankatore, Alberto Gazale men Djýlıo Pellıgra «Astana Opera» solısterimen birlesip, opera óneri jaýharlarynan arııalar usyn­dy. Olardyń Djýzeppe Verdıdiń «Rıgo­letto» jáne «Travıata», sondaı-aq Djakomo Pýchchınıdiń «Toska» jáne «Bo­gema» operalarynan oryndaǵan nó­mirleri kórermenderdiń zor qo­she­me­ti­ne bólendi. Al Alberto Gazale Rýdjero Leonkavallonyń «Paıastar» operasynan prologpen sahnaǵa shyǵyp, óziniń biregeı daryny men dramalyq oıynnyń tereńdigin pash etti.

«Astana opera» teatryndaǵy fes­tıvalda óner kórsetkenime óte qýa­nysh­­tymyn jáne meni shaqyrǵany úshin teatr­ ujymyna raqmetimdi aıtqym ke­le­di. Qazaqstanǵa kelgenime, osyndaǵy ma­ńyzdy debıýttik óner kórsetýge qýanyp otyrmyn. Qazaqstandyq kórermen­der­­ge jetkizgim keletin nárse – bul ıta­lııa­lyq operaǵa degen mahabbat pen onyń ná­tıjesinde bolatyn sezimderge degen yqylas. Qazaq ónerimen jaqynyraq tanysý úshin bul jaqqa taǵy da kelgim ke­ledi. Festıval ıtalııalyq melo­­­­­drama re­pertýarynyń ǵajap mýzyka­sy arqyly kórermender kóńiline uzaq turaqtap, júreginen óshpes oryn alady degen úmittemin», dep atap ótti tenor Djýlıo Pellıgra óner kórsetý­den keıin.

Festıval aıasynda opera men balet óneriniń ozyq úlgileri kórsetiledi. Baǵdarlamaǵa árqaısysy erekshe nazar aýdarýǵa turarlyq jarqyn operalar enipti. Atap aıtsaq, qazaq kompozıto­ry M.Tólebaevtyń «Birjan – Sara» klas­sıkalyq týyndysy ulttyq operanyń baı álemine esik ashsa, Dj.Pýchchınıdiń «Týrandot» áıgili operasy shaqyryl­ǵan solısterdiń qatysýymen kórsetile­di. Sonymen qatar grýzııalyq tenor Georgıı Onıanı, ýkraınalyq soprano Oksana Kramareva, cheh sopranosy Lıbýshe San­torısova bastaǵan talantty ártis­ter óne­rimen tyńdarmandaryna tamasha tartý jasamaq. Al G.Donısettıdiń «Mahab­bat sýsyny» komedııalyq operasynyń kórsetilýi – festıvalǵa jeńildik pen romantıkalyq kóńil kúı ústeri sózsiz. Odan bólek P.Chaıkovskııdiń «Evgenıı Onegın» operasy shaqyrylǵan solıs­­ter – reseılik Eleonora Makarova men ­Ev­genıı Kachýrovskııdiń, sondaı-aq Tájik­stan­nan Shohrýh Iýnýsovtyń qaty­sýymen ótedi. Ánshilerdiń sheberligi tyńdarman­darǵa ózi úshin álemdik opera jaýharyn jańadan ashýǵa múmkindik beredi.

Balet ónerin súıer qaýymdy da biregeı qoıylymdar kútedi. Olardyń qatarynda áıgili horeograf Rolan Petıdiń 100 jyldyǵyna oraı qoıylǵan M.Jarrdyń «Parıj Qudaı anasynyń sobory» qoıylymy men L.Delıbtiń jan bitken qýyrshaq týraly jeńil ári kóńildi «Koppelııa» baleti usynylady.

«Gala-operaǵa» ıtalııalyq jul­dyzdar qatyssa, «Gala-baletke» Elena Vorobeva, Alekseı Selıverstov, sondaı-aq Chjan Haıdýn, Chjan Iýıı men Sýn Hýeısın syndy reseılik jáne qytaılyq solıster shaqyrylypty. Kameralyq zalda jeti konsert ótedi, olardyń kóbine Inıakı Alberdı (akkordeon, Ispanııa), Ketevan Abıatarı (soprano, Italııa / Grýzııa), Elızaveta Aleksandrova (arfa, Sankt-Peterbýrg) syndy sheteldik ártister ózderiniń óner kórsetýlerimen kórik beredi dep kútilýde. Sonymen qatar Genrık Venıav­skıı atyndaǵy XVI halyqaralyq skrıpkashylar bedeldi baıqaýynyń laýreaty Merýert Kármenovanyń (Belgııa/Qazaqstan) konserti jáne Astana Piano Passion halyqaralyq baıqaýynyń laý­reattary Aleksandr Kýtýzov pen Bekzat Raqymovtyń (Almaty / Máskeý) shyǵar­mashylyq keshi de kórermenin rýhanı lázzatqa kenelteri sózsiz.

Teatrdyń úlken zaly men K.Baı­seıi­tova atyndaǵy kameralyq zalda jos­par­lanǵan konserttik baǵdarlamalar da ­bu­­dan qyzyqty bolmasa, kem túspeıdi. Olar­dyń qataryndaǵy «Darqan dala» ult­tyq ­mýzyka konserti Qazaqstannyń ­dás­túri men mádenıetine boılaýǵa múm­kin­dik berse, alǵash ret «Astana Opera» sahnasynda Táttimbet atyndaǵy akademııa­lyq orkestriniń elordalyq teatrdyń horymen jáne opera solısterimen birge óner kórsetýi de ózinshe úlken jańa­lyq bolmaq.

Dırıjer tuǵyrynan Alan Bóribaev, Abzal Muhıtdın, Djýzeppe Akýavıva, Erlan Baqty­gereı, Rýslan Baımýrzın men Elmar Bóribaev syndy daryndy tulǵalardy kórýge bolady.

Aıtýly óner dýmanyń osy jyl­daǵy basty ereksheligi – bıyl Qazaqstan men Italııa arasynda ózara túsinistik pen áriptestik jóninde memorandýmǵa qol qoıyldy. «Operalııa» eki el arasynda ártisterdi ózara almastyrý týraly josparlardy júzege asyrýdyń bir bólshegine aınaldy. Osylaısha, memorandým qazaq mádenıetine álemdik mádenı keńistikte oıyp turyp oryn alýǵa múmkindik beredi.

Búginde festıval elimizdiń opera ónerin nasıhattaıtyn biregeı alańǵa aınaldy. Kópshilik Ǵ.Jubanovanyń «Eńlik – Kebek», E.Brýsılovskııdiń «Qyz Jibek», E.Rahmadıevtiń «Alpamys» jáne «Qamar sulý» operalarynyń nómirlerinen lázzat aldy. «Astana Opera» ártisteri – Jupar Ǵabdýllına, Saltanat Ahmetova, Aızada Qaponova, Gúljanat Sapaqova, Ulpan Áýbákirova, Dinmuhamed Kóshkinbaev, Talǵat Ǵaleev, Shyńǵys Rasylhan, Rasýl Jarmaǵambetov, Talǵat Allabırınov, Azat Málik, Álıhan Zeınolla, Ramzat Balakıshıev, Beıimbet Tańaryqov jáne Bolat Esimhanov joǵary kásibılik pen sheberlikterin kórsetip, sahnada jarqyn óner kórsetti.

«Halyqaralyq jáne otandyq oryn­daýshylardyń mundaı baılanysy «Ope­ralııany» biregeı etedi. Búgin men alǵash ret qazaq ulttyq operasynyń úlgi­leri­men tanysyp, qatty qaıran qaldym», dep ­a­tap ótti sheteldik meıman Andreas Graab.

«Astana opera» sahnasyndaǵy «Ope­ralııa» halyqaralyq festıvaliniń ashylýy shyn máninde keremet ótti. Endi alda ǵajaıyp mýzyka men tamasha óner kórsetýlerge toly jıyrmadan astam tabysty týyndy kórermenin kútedi.