Aqshalaı óndirip alý sharasy

Áleýmettik jelilerde, bu­qaralyq aqparat quraldarynda Ákim­shilik rásimdik-prosestik kodeks aıasynda aqshalaı óndirip alý týraly kóptegen sýdıanyń jarııalanymdary bar. Alaıda keı­bir memlekettik organdardyń ókilderi osy ýaqytqa deıin bul sot sharasyna áli de tıisti mán bermeı otyr.

Aqtóbe oblysynyń maman­dandyrylǵan aýdanaralyq ákim­shilik soty 2024 jyldyń birin­shi jartyjyldyǵynda aqsha­laı óndirip alý týraly 21 uıǵa­rym shyǵardy. 2023 jyldyń uqsas kezeńmen salystyrǵanda bul san úsh ese ósken, ótken jyly aqshalaı óndirip alý týraly ­6 uı­ǵarym shyǵarylǵan.

2024 jyldyń jartyjyldy­ǵynda Aqtóbe oblysynyń ma­man­dandyrylǵan aýdanara­lyq ákimshilik sotynda ÁRPK-niń 127-babynyń 3-bóligimen kózdelgen aqshalaı óndirip alý qoldanylmaǵan. Tek 127-baptyń 4-bóligimen aqshalaı óndirip alý qoldanylǵan. 127-baptyń 4-bóligine saı sottyń talabyn, suraý salýyn oryndamaǵany, ákimshilik iske qatysýshy adam­nyń sotqa kelmegeni, sotqa ýaqtyly habarlamaǵany, keri qaıtaryp alýdy ýaqtyly ber­me­geni, sot otyrysynda tór­aǵalyq etýshiniń ókimderine baǵyn­baǵany, sotta belgilengen qaǵıdalardy buzǵany, sondaı-aq sotty jáne (nemese) sýdıany qurmettemegeni týraly anyq kýálandyratyn ózge de áreketter (áreketsizdik) úshin sot jıyrma aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aqshalaı óndirip alýdy qoldanýǵa quqyly.

ÁRPK-niń 138-babynyń 5-bóligine sáıkes sýdıa jaýap­kerdi Azamattyq prosestik ko­dek­siniń talaptaryna sáı­kes daıyndalǵan jáne resim­delgen jazbasha pikirdi jáne joǵary turǵan ákimshilik organ basshysynyń, laýazymdy adamnyń ýájdi ustanymyn on jumys kúninen aspaıtyn merzimde ákimshilik ispen birge (bar bolsa) berýge mindetteıdi.

Mysaly, bir JShS sotqa aryzdanyp, onda memlekettik satyp alýdan bas tartý týraly buı­ryqty zańsyz dep taný­dy jáne kúshin joıýdy; jol be­rilgen buzýshylyqty joıýdy surady. 2024 jylǵy 8 qań­tardaǵy uıǵarymmen aldyn ala tyńdaý taǵaıyndaldy, onda sot jaýapkerdi Azamattyq pro­sestik kodeksiniń talaptaryna sáıkes daıyndalǵan jáne rásimdelgen jazbasha pikirdi, sondaı-aq joǵary turǵan ákim­shilik organnyń ustanymyn sot belgilegen merzimde usynýǵa mindettegen. Kórsetilgen uıǵa­rymmen ákimshilik proseske qaty­sýshylar «Sot kabıneti» elektrondyq servısi arqyly tanysty. Alaıda jaýapker sot talaptaryn sot belgilegen merzim­de oryndamaǵan. Joǵary tur­ǵan organ basshysynyń dáleldi ustanymyn usynbaǵan. Osyǵan baılanysty sottyń 2024 jylǵy 19 qańtardaǵy uıǵarymymen «Aqtóbe qalasynyń turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi» mem­lekettik mekemesiniń basshysyna 73 840 teńge mólsherinde aqshalaı óndirip alý qoldanyldy.

Osyǵan uqsas negizde jáne sol mólsherde aqshalaı óndirip alý «Aqtóbe qalasy boıyn­sha Memlekettik kirister basqar­ma­sy» respýblıkalyq memle­ket­tik mekemesiniń basshysyna, «Yrǵyz aýdandyq veterınar­lyq stansasy» sharýashylyq júr­gi­zý quqyǵyndaǵy memlekettik kommýnaldyq kásipornynyń dırektoryna, «Muǵaljar aýdany boıynsha Memlekettik kirister basqarmasy» respýblıkalyq memlekettik mekemesiniń basshysyna qatysty qoldanyldy. Budan bólek, ÁRPK-niń 127-babynyń 5-bóligine saı mekemeniń basshysyna sottyń sheshimin oryn­damaǵany úshin aqshalaı óndirip alý qoldanyldy.

Sottyń sheshimin, sottyń ta­raptardyń tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisimin bekitý týraly uı­ǵarymyn oryndamaǵany úshin sot osy sot aktisinde ol bir aıdan aspaıtyn merzim ishinde oryndalýǵa jatatyn merzimdi kórsete otyryp, jaýapkerge elý aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aqshalaı óndirip alýdy qoldanady.

2024 jylǵy 20 aqpandaǵy sottyń sheshimimen JShS-nyń talap qoıý aryzy qanaǵat­tan­dyrylyp, sáýlet jáne qurylys bóliminiń aldyn ala jobasyn bekitýden bas tartý týraly haty zańsyz dep tanylyp, buzylǵan. Sonymen qatar, sáýlet jáne qurylys bólimi aldyn ala jobany bekitýge mindettelgen. Sottyń sheshimi 2024 jyldyń 30 sáýirde zań kúshine enip, ja­ýapkerge oryndaý úshin jol­danǵan. Alaıda sottyń sheshimi oryn­dal­maǵan, osyǵan baıla­nysty 2024 jylǵy 12 maýsym­daǵy sottyń uıǵarymymen sáý­let jáne qurylys bólimi­niń bas­shy­syna 50 aılyq eseptik kór­set­kish, ıaǵnı 184 600 teńge kóle­min­de aqshalaı óndirip alý qol­danyldy.

Is júrgizý mindetterin oryndamaý faktilerin anyqtaǵan kezde sottyń aqshalaı óndirip alý quqyǵy sot bıliginiń der­bes­tigi men táýelsizdigi qaǵı­dasynan týyndaıdy jáne sot tóre­ligin júzege asyrý úshin qa­jet­ti sottyń dıskresııalyq óki­lettikteriniń bir kórinisi bolyp sanalady. Sonymen qatar aqshalaı óndirip alý prosestik májbúrleý sharasy zańǵa jáne sotqa qurmetpen qaraýdy qalyp­tastyrý sııaqty mindetin júzege asyrýǵa yqpal etedi.

Marııa ShARIPOVA,

Aqtóbe oblysynyń mamandandyrylǵan aýdanaralyq ákimshilik sotynyń sýdıasy