Bul ınnovasııalyq jobany júzege asyrýshy «Kaspıı Plıýs» JShS- niń taý-ken salasyna jáne temir-beton qurastyrmalaryn óndirýge qajetti bekitý materıaldaryn, temir qurastyrmalaryn jáne armatýralyq dánekerlendirilgen torlardy usynýda ustanyp otyrǵan basty ustanymy. Seriktestik osyndaı óńdelgen temir ónimderin jasaýmen jáne óndirýmen aınalysatyn jas ta yrǵaqty damyp kele jatqan kompanııa. Bul óndiristik kompanııa elimizdiń taý-ken óndirý salasy úshin otandyq bekitý materıaldaryn óndiretin taýar óndirýshiler tizimine engizilgen. Seriktestik taý-ken salasy úshin ártúrli bekitý buıymdaryn shyǵarady. О́ndiris olardy óndirýdi óz syzbalarymen, sondaı-aq, arnaýly tehnologııany paıdalana otyryp, úlgiler boıynsha da júzege asyrady. Kompanııa barlyq ónimderdi óziniń óndiristik alańdarynda shyǵarady. Sondyqtan seriktestiktiń qandaı da buıymdy tapsyrysshynyń talaby jáne tehnıkalyq ólshemder boıynsha jasaý múmkindigi mol. «Kaspıı Plıýs» JShS tańdaǵan strategııany Qazaqstannyń taý-ken shahtalyq salasy úshin bekitý buıymdaryn shyǵaratyn balamaly óndirisshilerden túbirimen ózgeshe deý oryndy. Kásiporyn áriptesterine bekitý buıymdaryn barlyq ruqsat qujattarymen jáne QR ST jáne Keden odaǵy sertıfıkattarymen usynady.
– Árıne, biz buǵan birden qol jetkizdik desek kúpirlik bolar edi. Men ol kezde «Voshod Orıel»JShS-ne sement jetkizip júrgenmin. Seriktestiktiń temir torlardy shetelden ákelip júrgenin kórip, nege ózimiz jasamasqa degen oı keldi. Sóıtip, kásiporyn basshylaryna temir tor jasap usynsam alasyńdar ma dep tamyrlaryn basyp kórdim. Olar bizde ony jasaý múmkin emes degendeı ýáj aıtty. Alamyz dep kepildik bere almaımyz, jasap kór, dedi. Men bos qalǵan garajdy jalǵa alyp, temir tor dánekerleý isine kirisip kettim. Jasaǵan torymyzdyń sapasyna kóz jetkizý úshin ony eki traktormen kerip tartqanda, temir dánekerlengen jerden emes, tininen úzildi. Bul bizdiń temir dánekerleýdi jetik meńgergenimizdiń aıǵaǵy bolatyn. Sóıtip, bizdiń mundaı ónimdi sapaly jasaıtynymyzǵa kózderi jetti. Solaı temir óńdeý jumysy qarqyn aldy. Kele-kele Qytaıǵa, Túrkııaǵa, Malaızııaǵa, Sıngapýrǵa, Reseıge baryp, osy zamanǵy temir óńdeý tehnologııalarymen tanystyq, ózderimiz kóp izdendik, osy zamanǵy eń ozyq óńdeý stanoktaryn jetkizdik. Qazir bizdiń kásiporyndaǵydaı temir óńdeý stanoktary elimizde joqqa tán, – dedi «Kaspıı Plıýs» JShS dırektory Jandos Pangereev bizdi óndiris alańyna bastap kele jatyp.
Shyndyǵynda, bul ózi biregeı kásiporyn eken. Bizdiń burynǵy zaýyttardaı arsyl-gúrsil joq, aınala tap-taza, jınaqy. Stanoktardyń árqaısysy birneshe operasııany atqarady. Tipti, onshaqty operasııany bir ózi atqaratyndary da bar. Barlyǵy birdeı sandyq basqarý baǵdarlamasy boıynsha jumys isteıdi. Osyndaǵy onnan astam stanoktarda nebári toǵyz-aq adam eńbek etedi. Jumysshylardyń deni aýyldan kelgen jastar. Qımyldarynan tehnologııany jetik meńgergenderi anyq ańǵarylady. Olar Qytaıda, Germanııada, Reseıde oqyp, tájirıbeden ótken. Munda jasalatyn burǵylap qazý ótimderiniń tóbesin bekitetin temir buıymdardy (jeńildetilgen arka) Germanııada synaqtan ótkizip, sapaly ekenine kózderi jetken. Tipti, nemister osynda kelgende ózderiniń úlgilik arkalaryn seriktestikte jasalǵan arkamen shatastyryp alǵan kórinedi. Sebebi, munda joǵary tehnologııaly stanoktarmen jumys isteıdi.
Seriktestik taý-ken shahtalyq salasy úshin bekitý buıymdary naryǵynda 2008 jyldan beri jumys istep keledi. О́ndiris alańy 3 myń sharshy metrdi quraıdy. Kásiporynda biliktiligi joǵary maman jumysshylar eńbek etedi. О́ndiristik sehtar Germanııa, Ońtústik Koreıa, Reseı jáne Qytaıdyń qondyrǵylarymen jaraqtandyrylǵan. Temirlerdi óńdeý ónimdiligi joǵary sandyq basqarý baǵdarlamasymen jumys isteıtin ortalyqtarda júzege asyrylady. Osy tehnologııalardyń tıimdiligi men kóp salalyǵynyń arqasynda jańa ónimdi shyǵarýǵa, qaıta retteýge kóp ýaqyt ketpeıdi, munda daıyndalǵan ónimniń sapasyna kepildik beriledi. Mundaı tehnologııany óndiriste paıdalaný mashına jasaý, aýyl sharýashylyǵy, energetıka ónerkásibine qajetti temir ónimderin, qosalqy bólshekterdi shyǵarýǵa múmkindik beredi. Seriktestik taý-ken shahta salasyna metall qurastyrmaly arkalyq bekitpeler jasaıdy. Olar qoldanatyn shahtalar men tonnelderde paıdalanylatyn Pantex júıesine balama joq deýge bolady. Pantex júıesi tııanaqty testilengen jáne álem boıynsha paıdalanylady.
2008 jyldan bastap taý jynystaryn jáne temir-beton qurastyrmalaryn bekitý úshin armatýralyq torlardy dánekerleý óndirisi ıgerildi. Armatýralyq torlardy dánekerleý armatýralyq symdardy salqyn deformasııalaý ádisimen júrgiziledi.
– Biz jeke tapsyrys boıynsha temir torlardy ártúrli ólshemde, myryshtalǵan túrlerinde jasaı alamyz, taý-ken shahtasy úshin plastıkalyq qubyr shyǵarýmen de aınalysamyz. Bizdiń kompanııa 2014 jyldan bastap arnaýly korrozııaǵa qarsy PVH plastık qubyrlaryn shyǵarýdy júzege asyrdy. Ol ankerlik quramǵa kiredi. Bul bizge básekege qabiletti jáne ımportty almastyrýshy ónim shyǵarýda múmkindik berdi. Kompanııanyń óndiristik alańy Eýropada óndirilgen stanoktarmen jaraqtandyrylǵan, osy zamanǵy ozyq tehnologııanyń arqasynda kásiporyn óndiretin ónimder básekege qabiletti jáne álemdik standarttarǵa saı keledi. Kompanııa oblysta ártúrli ólshemdegi ankerler, torlar, arkalyq buıymdar óndirisin qalyptastyrý maqsatynda jańa qondyrǵy satyp aldy. Temir óńdeý úshin sandyq basqarý baǵdarlamaly nemis qondyrǵylaryn satyp alý jumystary qarqyndy júrgizilýde, – deıdi seriktestik basshysy.
Seriktestik osy az ǵana ýaqytta ózin turaqty, senimdi jáne adal jetkizýshi retinde tanyta bildi. Kompanııa bes jyldan beri óńirdegi ken óndirýmen aınalysatyn kóptegen kompanııalarmen áriptestik qatynasty nyǵaıtyp keledi. Kásiporyn óndiretin temir ónimderi elimizdiń barlyq óńirlerinde paıdalanylady. Jumysshylardyń biliktiligi men tájirıbeliligi qandaı da tapsyrysty tez jáne sapaly oryndaýǵa alǵyshart jasaýda. Seriktestiktiń qondyrǵylarynyń sapalylyǵy men paıdalaný sıpatynyń joǵarylyǵy, jetkizýdiń jáne tólemniń tıimdi joldarynyń qarastyrylýy kásiporynnyń senimdi áriptestik bedelin kóterdi. О́ndiristik kórmelerge turaqty qatysatyn «Kaspıı Plıýs» JShS «Astana Mininq and Metallurqy», «Mininq Week Kazakhstan 2014» dıplomdarymen marapattalǵan. Kompanııanyń burǵylap qazý ótiminiń avstralııalyq ádisin qoldanatyn «Voshod Orıel» JShS-men tyǵyz áriptestik qatynasy qalyptasqan. Sondaı-aq, nemis ádisimen burǵylaıtyn «ShahtbaýQazaqstan» JShS-men yntymaqtastyqta jumys isteıdi. Bul ádisti Eýropa, Amerıka, Avstralııa jáne basqa Batys elderi qoldanady.
– Elbasy N.Nazarbaev «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda temir óńdeýdi damytýǵa basymdyq berdi. Biz osy tapsyrma aıasynda ónimdi jumys isteýge baǵyt ustaýdamyz. Kásiporynda shyǵarylatyn óńdelgen temir buıymdarynyń assortımentin keńeıtýdemiz, jańa zamanaýı tehnologııalyq jelilerdi paıdalanýdy jetildire túsýdemiz. Sonyń nátıjesinde qazir seriktestiktiń óndiris alańynan topyraqtyq, fraksııalyq jáne qubyrlyq, topyraqtyq kermelik, topyraqtyq bolatpolımerlik, arkalyq bekitpeler, shaıbalar, armatýralyq dánekerlengen torlar, bekitý buıymdary, eýrodýaldar, bolat fıbra shyǵarylady. Fıbranyń qoldaný salasy keń. Bul temir betonnyń, qatty jamylǵynyń beriktigin arttyratyn metall buıymy bolyp tabylady, – deıdi sóz arasynda ol.
Jandos Bolatuly mundaı ınnovasııalyq jobany júzege asyrýǵa oblys ákimi Arhımed Muhambetov, «Damý» kásipkerlikti damytý qory Aqtóbe fılıalynyń basshysy Tólemis Shotanovtyń qoldaý kórsetkenin jetkizdi. Kompanııanyń negizinen ekinshi dárejeli ATF bankpen áriptestik qatynasta jumys isteıtinin aıtyp ótti.
Innovasııalyq kásiporyn basshysy óz ónimderin tek qana elimizdiń taý-ken jáne shahta salasyna ǵana emes, kórshiles Reseı naryǵyna shyǵarýdy oılastyrýda. Ol úshin Orynbor qalasynan ózderiniń ókilettigin ashý kózdelýde. Qazir kompanııa belsendi ınnovasııalyq saıasatyn júrgizýde, osy zamanǵy ozyq tehnologııany engizýde, jańa ónim túrlerin ıgerýde, batystyq áriptesterimen iskerlik qatynasty nyǵaıtýda, dıllerlik júıelerdi keńeıtýde, klıenttermen baılanys nyǵaıýda, kásiporynǵa bilikti mamandar tartýda izdenistiń arnasyn keńeıtip keledi. Mine, osylaı ozyq tehnologııamen jumys isteıtin birden-bir kásiporynnyń órkendi óndiris retindegi bedelin bıiktetýge batyl qadam jasalýda.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.