Elorda sańlaqtary

Olımpıadadan kúterimiz kóp

Fransııanyń Parıj qalasynda jalaýy jelbireıtin HHHIII jazǵy Olımpıada oıyndarynda astanalyq sportshylar da baq synaıdy. Tórt jylda aınalyp soǵar alamanǵa elordadan attanatyn sportshylarymyzdyń esim-soıyna bir úńilip kórelik.

Bokstan elimizdiń ulttyq quramasy Parıj olımpııasyna tolyq quramda qatysady. Jeti salmaq boıynsha ótetin alamanda jeti noıanymyz bar. Solardyń ishinde eki boksshy elorda atynan do­daǵa qosylady. Nurbek Oralbaı 80 kg salmaq dárejesinde jazǵy Olımpıada oıyndarynyń altyny úshin baryn salýǵa sendirip otyr. Byltyr kóktemde Tashkentte ótken álem chempıonatynda Nurbek Oralbaı fınalda Qytaıda turatyn etnostyq qazaq boksshysy Toqtarbek Tańatqandy jeńgen. Biraq araǵa bes aıdaı ýaqyt salyp Qytaıdyń Hanchjoý qalasynda ótken jazǵy Azııa oıyndarynda Toqtarbek Nurbekten basym tústi.

Aıbek Oralbaı 90 kg salmaqta do­daǵa qosylady. Bul eki boksshy – egiz. Qa­zaqstannyń boksshylary jazǵy Olım­pıada oıyndaryna 1996 jyldan beri turaqty qatysyp keledi, osy ýaqytqa deıin jeti jazǵy Olımpıada oıyndaryna qosyldy. Biraq egiz boksshylar bizdiń elden barǵan emes. Aıbek te, Nurbek te jazǵy Olımpıada oıyndarynda alǵash baǵyn synaıdy.

Ulttyq quramanyń bas bapkeri Myrzaǵalı Aıtjanov egizderdiń jeńiske degen jigeri joǵary ekenin, tynymsyz ter tógip ázirlik ótkeretinin aıtqan. Jeńis jolynda qandaı qarsylyqqa tap bolsa da synyp ketpeıtin myqtylyǵyn ózgelerge úlgi etetinin jetkizgen edi. Demek egizderdiń el namysy úshin álem­­dik arenada jasyn oınatatyn shaǵy jaqyn. Olımpıada oıyndaryna elimizden bir úıdiń eki uly baratyny sheteldik aqparat quraldarynda da az jazylǵan joq.

Áıelder boksynan Valentına Hal­zova 75 kg salmaqta saıysqa shyǵa­dy. Astanalyq jankúıerler de erekshe taqym qysyp, jerlesterine bolysa­tyny anyq. Sporttyq quzǵa órme­leýden Ámir Maımuratov Parıj jazǵy Olımpıadasynyń medali úshin jyl­damdyqqa jarysady. Astanalyq sportshy tórt jyldyq dodasynyń joldamasyn Vengrııada ótken lısenzııalyq týrnırde enshiledi.

Qazirgi bessaıystan Parıj jazǵy Olımpıada oıyndaryna astanalyq Elena Potapenko da qatysady. Ol lısenzııany byltyr Qytaıda ótken jazǵy Azııa oıyndarynda oljalady. 2021 jyly Tokıo jazǵy Olımpıada oıyndaryna Elenanyń da joly túskenimen, 32 sportshynyń arasynda 13-oryndy mise tutty.

Ústel tennısinen Kırıll Gera­sımenko Parıj olımpııasynda Asta­nadan qatysady. Qazaqstan birin­shi­liginde birneshe ret top jarǵan, halyq­aralyq týrnırlerde olja salyp júrgen Kı­rıll Gerasımenko – Ger­manııanyń «Verder» klýbynyń mú­shesi. Bıylǵy aqpan aıynda Ońtústik Ko­reıanyń Pýsan qalasynda ótken álem chempıonatynda bizdiń sportshylar joǵary nátıje kórsetken edi.

Tennısten áıelder arasynda Elena Rybakına, Iýlııa Pýtınseva Olımpıada júldesi úshin kortqa shyǵady. Áıelder tennısi assosıasııasynyń (WTA) álemdik reıtınginde bestikten kórinip júrgen Elena Rybakına – Parıj jazǵy Olımpııasynyń chempıony atanady dep úmit artar sańlaqtyń biri. Erler dodasynda Aleksandr Býblık tórt jyldyq dodasyna qosylady. Júzýden Ádilbek Mýsın 100 metrge batterflıaı jáne erkin túri boıynsha synǵa túsedi.

Astana qalasy sportshylary men jattyqtyrýshylarynyń tyńǵylyqty ázirlik júrgizýine jaǵdaı jasalǵan. Barlyq sportshy sporttyq kıim, tipti farmakologııamen qamtylǵan. Sport­shylar ózderiniń densaýlyq jaǵdaıy ǵana emes, fýnksıonaldyq jaı-kúıi men fızıkalyq qabiletteriniń kórset­kishterin baqylaýda jan-jaqty aqparat alýy úshin ýaqtyly medısınalyq tekserýler men zertteýlerden ótedi.

Elordanyń sańlaqtary jazǵy Olım­pıada oıyndarynan oljasyz qaıtqan emes. 2016 jyly Brazılııanyń Rıo-de-Janeıro qalasynda ótken jazǵy boks­tan Danııar Eleýsinov 69 kg salmaqta Olımpıada chempıony atandy.

2008 Qytaıdyń Beıjiń qalasynda ótken jazǵy Olımpıada oıyndarynda «dzıýdo kúresine Ashat Jitkeev 100 kg sal­maqta kúmis júlde oljalady. Fı­nalda mońǵol balýany Tývshınbaıar Naı­danǵa ese jiberdi.

Áıelder kúresinen Gıýzel Manıý­rovanyń da tabysy tolaıym. Talaı baı­raqty dodalarǵa qosylǵan balýan jazǵy Olımpıada oıyndarynda bir­neshe márte júldeger atandy. 2012 jyly Anglııanyń London qalasynda ótken jazǵy Olımpıada oıyndarynda qola, 2016 jylǵy Rıo jazǵy Olımpıada oıyndarynyń fınaldyq beldesýinde kanadalyq Erıka Ýıbege ese jiberip, kúmis medaldi mise tutty.

Elordanyń abyroıyn asqaqtatyn sportshylardyń osyndaı dańqpen órilgen jeńisti júldesin Parıj tórinde de biz esim-soıyn ataǵan sańlaqtar jal­ǵaıdy dep senemiz.

Dúnıe dıdaryn aýdarǵan doda

Bıyl Astana qalasynda bir­neshe iri doda ótti. Qańtar aıynda Ámın Tuıa­qovtyń júldesine arnalǵan «Astana Indoor Meet» halyqaralyq týrnırge 45 elden 136 atlet qatysty. Álemniń 80-ge tarta eline tikeleı efırden kórsetildi.

«World Indoor Tour» «altyn» lıga­synyń týrnıri tek Boston, Nıý-Iork, Madrıd, Lıven, Torýn, Ostrava, Astana syndy jeti qalada ǵana ótedi.

Mamyrda dzıýdodan «Qazaq­stan Barysy Grand Slam» týrnıri ótti. Álemniń 60-tan asa elinen kelgen balýandar reı­tıng­tik upaı úshin beldesýde baryn sal­dy.

Áıelder arasynda Ǵalııa Tynbaeva 48 kg salmaq dáre­je­sinde chempıon atandy. Erler dodasynda Eldos Smetov 60 kg-da, Baqytjan Ábdirahmanov 73 kg-da, Abylaıhan Jubanazar 81 kg salmaqta halyqaralyq týr­nır­diń qola medalin qanaǵat tutty.

Kóshpeliler oıyndary – álem nazarynda

Qyrkúıek aıynda Astanada Dúnıe­júzilik kóshpeliler oıyn­dary ótedi. Besinshi márte uıymdastyrylatyn dúbirli doda buǵan deıin Qyrǵyzstanda úsh ret, Túrkııada bir márte uıym­das­tyryldy. Bıyl baıraqty dodany Astana qalasy qabyldaıdy. Etnos­tyq sport túrleri boıyn­sha ótetin Dúnıejúzilik kósh­peliler oıyndary IýNESKO-nyń materıaldyq emes mádenı muralar tizimine engen. Alǵash ret 2014 jyly Qyrǵyzstannyń Sholpanata qalasynda uıym­dastyrylǵan Dúnıejúzilik kósh­peliler oıyndaryna 19 elden 583 sportshy qatysyp, 10 sport túrinen dodaǵa qosyldy. 2016 jyly 622 memleketten kelgen

1 200 qa­tysýshy 26 sport túrinen synǵa tústi. 2018 jyly 82 elden 2 000 sportshy qosylsa, 2022 jyly Túrkııanyń Iznık qalasynda ótken dodaǵa 102 memleketten 3 000 sportshy keldi. Astanada ótetin alamanǵa 100-den asa elden 3 000-ǵa tarta sportshy keledi dep josparlanyp otyr.

Jarys kúndeligi

2010-2011 jyly týǵan jasós­pirimder arasyndaǵy bokstan «Qazaq Arlany» by M.Toitov boks klýby­nyń ashyq res­pýblıkalyq týrnıri ótti. Re­spýb­lıkalyq týrnırdi uıymdas­ty­rýdaǵy maqsat – boksshylardyń sporttyq sheberligin jáne dárejesin arttyrý men jasóspirimder arasynda salamatty ómir saltyn nasıhattaý.

Astana kúnine arnalǵan tirek-qımyl apparaty zaqymdanǵan adamdar arasynda paýerlıftıngten elorda kýbogi jalaýyn jelbiretti. Mereke qarsańynda ótken dodada tirek-qımyl apparaty zaqymdanǵan azamattar kúshin synady. Paralımpıadalyq jattyǵý orta­lyǵynda ótken saıystyń mańyzy zor. Múgedektigi bar adamdar arasynda salamatty ómir saltyn qalyptastyryp, múgedektigi bar adamdardy áleýmettik, psıhologııalyq jáne fızıkalyq ońal­týdyń mańyzdy faktory deneshy­nyqtyrý men sport ekeni nasıhattaldy.

Baıqońyr aýdanynyń turǵyndary arasynda voleıboldan týrnır uıym­dastyryldy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýy aıasynda buqaralyq sportty damytý, voleıbol oıynyn nasıhattaý jáne deńgeıin kóterý maqsatynda ótken saıysqa qatysýshylar «Úzdik oıynshy», «Úzdik qorǵaýshy», «Úzdik sha­býylshy», «Úzdik úılestirýshi» atalym boıynsha marapattalyp, baǵaly syılyqtar aldy.

Asyq atýdan «Astana saqasy» ashyq týrnırine qatysýshylar (erler, áıelder) ulttyq oıynymyzdy dáriptep, óskeleń urpaqqa mergendik oıynnyń qyr-syryn kórsetti. Týrnırdiń jeńimpazdary Astana qalasynyń komandasyna múshe­likke qabyldandy.

Qala ákimdiginiń qoldaýymen As­tana kúnine oraı «Jasaı ber, jaına, Astanam!» buqaralyq velosherýi uıym­das­tyryldy. Velosıpedshiler Qosshyǵa qaraı jol boıyndaǵy aınalma velojolda 25 shaqyrym qashyqtyqty júrip ótti.

Astana kúni at sportynan (konkýrs) qalalyq ashyq týrnıri «Arǵymaq» at-sporttyq saýyqtyrý ke­she­ninde ótti. Júlde qory 12 mln teńge bolǵan tartysty báseke Astana qalasy ákim­diginiń qoldaýymen elordadaǵy Ulttyq jáne olımpıadalyq at sporty túrleri federasııasy uıymdastyrdy. Sonymen qatar Astana qalasy Ulttyq jáne olımpıadalyq at sporty túrleri federasııasy báıge túrlerinen «Elorda kýbogi» respýblıkalyq týrnırin ótkizdi. Elimizdiń barlyq oblysy men qala­larynan tańdaýly júırikter Astana mańyndaǵy «Astana-Talapker» tasjo­lyndaǵy atshabarda baq synady. 7 shaqyrymdyq qunan báıgesinde astanalyq shabandoz Arnat Murathan mingen «Naıza» atty júırik qara úzip kelse, jorǵa jarysynda Abaı oblysynan at qosqan qyrǵyz atbegisi Dastan Alybakasovtyń Aqjaýyny aldymen jetti. Top báıgede de Arnat Murathan Shaıkúreńdi taqymdap júzden júırik shyqty. Kópshiliktiń qıqýǵa qıqý qosyp kútken alaman báıgesinde Qaraǵandy oblysynyń shabandozy Arys Janarov mingen Kókshaqaı aldyna qara túsir­meı dara keldi.