Qazaqstan-Eýroodaq qarym-qatynasy jandanyp keledi

Sońǵy jyldary Qa­zaq­stan men Eýropalyq odaq arasynda ózara senim­ge, qurmetke jáne ortaq ba­sym­dyqtarǵa negizdelgen berik qarym-qatynas barynsha damyp ke­ledi. Bul jaıynda elimizdiń Syrtqy ister mınıstri Murat Nurtileý Jozep Borreldiń Qazaqstanǵa resmı sapary barysynda atap ótti.

– Jozep Borreldiń bú­gingi saparyna erekshe mán beremiz. Borrel myr­­za alǵash Astanaǵa 2022 jyly saparlap kelgen. Al men Brıýsselde byltyr ma­myr aıynda boldym. Bú­gin­­gi kezdesý – tórtinshi to­lyq­qandy basqosýymyz. Eki jaq­ty baılanystyń dına­mıkasy Qazaqstan men Eýro­odaq arasyndaǵy ynty­maq­tastyqtyń joǵary deń­geıi­niń taǵy bir kórsetkishi ekenin tolyq senimmen aıta alamyz. Sońǵy jyldary Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasynda ózara senimge, qurmetke jáne ortaq basymdyqtarǵa negizdelgen berik qarym-qaty­nas dáıekti túrde damyp keledi. Jańa ǵana ót­ken kelissózge kelsek, onyń nátı­jeli ári ashyq, kons­trýktıvti sıpatta ótkenine aıryqsha rızamyz.

Búgingi eń basty maqsa­tymyz – Qazaqstan men Eýro­odaq arasyndaǵy Keńeı­tilgen áriptestik jáne ynty­maqtastyq týraly kelisimdi odan ári júzege asyrý joldaryn qarastyryp, ózara tıimdi sheshimder tabý, – dedi Syrtqy ister mınıstri M.Nurtileý kezdesýde.

Sondaı-aq mınıstr qol jetkizgen ýaǵdalastyqtar jan-jaqty baılanysymyzdy odan ári tereńdetýge jańa lep bererine senimdi ekenin jetkizdi.

Qazaqstandyq taraptyń oıynsha, jalpy bizdiń Eýro­odaqpen saıası jáne saý­da-ekonomıkalyq, gýmanı­tarlyq yqpaldastyǵymyz serpindi ári sapaly óris­tep keledi. Osy týraly aı­typ ótken mınıstr saıası dıa­­logtiń tereńdeı túsýi­ne negizinen Memleket bas­shy­sy Qasym-Jomart Toqaev­tyń ustanǵan ishki jáne syrtqy saıasaty, Eýroodaq bas­shy­lyǵymen jeke jáne resmı qarym-qatynasy úlken áser etkeni sózsiz ekenin atap ótti.

– Osy rette, Eýro­odaq bas­shylyǵyna Prezı­dentimiz­diń irgeli saıası, áleýmettik jáne ekonomıkalyq reformalaryn qoldaǵany úshin shynaıy rızashylyq bildiremiz. Lıderlerimizdiń ekijaqty jáne kópjaqty formattaǵy ıntensıvti jumystaryn jalǵastyrýdyń arqasynda shyǵar belester búgingiden de bıik bolady degen úmit zor, – dedi elimizdiń Syrtqy ister mınıstri.

Byltyr Qazaqstan men Eýroodaq elderi arasyndaǵy ekijaqty saýda aınalymy 41 mlrd dollardan asqan.

– Eýropalyq odaq – Qa­zaq­stannyń eń iri saý­da jáne ınvestısııalyq serik­testeriniń biri. Bıyl 5 aıdyń ishinde ózara saýda 20,2 mlrd dollarǵa jetti. Bul kórset­kish elimizdiń jalpy saýda aınalymynyń 37%-yn quraıdy. 2023 jylǵa kelsek, alys-berisimiz 41 mlrd dol­lardan asyp tústi. Byl­tyr Eýroodaq elderinen Qa­zaqstan ekonomıkasyna 10,4 mlrd dollar ınvestısııa tartylsa, jalpy 2005 jyldan beri quıylǵan ınvestısııa kólemi 180 mlrd dollardan asty, – dedi M.Nurtileý Eýropalyq odaqtyń Syrtqy ister jáne qaýipsizdik saıa­saty jónindegi Joǵarǵy ókilimen kezdesýden keıin BAQ ókilderiniń qatysýymen ótken brıfıngte.

Mınıstrdiń aıtýynsha, búginde elimizde 3 myńnan astam eýropalyq kompanııa ekonomıkanyń túrli sekto­rynda belsendi jumys istep jatyr. Olardyń ishinde «Eni», «Total», «Amazonen-Werke», «Air Liquide», «Als­tom», «Carlsberg» sııaqty aty álemge tanymal kompanııalar bar.

– Jalpy, bizdiń dástúrli basymdyqtarymyz energetıka, kólik pen logıstıka, aýyl sharýashylyǵy, mashına jasaý men óndiris, aqparattyq tehnologııalar bolǵan. Bul joly biz CRM, ıaǵnı asa mańyzdy shıkizat materıaldary bo­ıynsha yn­tymaqtastyqty damytý máselesine kóńil bóldik. Eýro­odaq sanksııalarynyń Qazaqstan ekonomıkasyna teris áserin tıgizbeýine de erekshe nazar aýdardyq. Osy rette Qazaqstan Úkimeti eýro­palyq kompanııalar men iskerlik toptardyń eli­miz­ge kelýin quptaıdy. Buǵan qosa, transkontınen­taldy temirjol, áýe jáne avtomobıldik kólik dáliz­derin damytý mańyzdy, – dedi ol.

Sondaı-aq M.Nurtileý Eýropalyq odaq Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn birge damytýǵa degen qyzyǵý­shylyǵyn rastap otyrǵanyn jetkizdi.

Eýropalyq odaqtyń Syrt­qy ister jáne qaýipsizdik saıasaty jónindegi Joǵarǵy ókili, Eýrokomıssııanyń vıse-prezıdenti Jozep Borrelldiń Astanaǵa resmı sapary barysyndaǵy kelissóz aıasynda qazaqstandyqtar úshin Eýroodaq elderine vı­za­lyq rejimdi jeńildetý máselesi de talqylandy.

– Kezdesýdiń mańyzdy baǵyttarynyń biri – Qazaq­stan azamattary úshin Eýro­odaqtyń vızalyq rejimin jeńildetý. Doktor Jozep Borrellmen osy túıin­di sha­rýanyń oń sheshimin jýyq arada tabý maqsatynda kúsh-jiger jumyldyrýǵa ýaǵ­da­lastyq, – dedi M.Nurtileý.

Kezdesý kún tártibindegi ózekti óńirlik jáne halyq­aralyq máseleler de nazar­dan tys qalǵan joq. Naq­ty­laı tússek, Ortalyq Azııa­daǵy syn-qaterler, onyń ishinde aımaqtaǵy klımattyń ózgerýi, Aýǵanstan men Taıaý Shyǵystaǵy jaǵdaı talqyǵa salyndy.

– Áriptesimmen bir­ge álem­de oryn alyp jat­qan qaqtyǵystardy tek qa­na Bi­rikken Ulttar Uıy­my Jar­ǵysyndaǵy egemen­dik, táýelsizdik jáne ter­rı­­torııa­lyq tutastyq qaǵı­datta­ryna saı sheshý qajet­tigin málimdedik, – dedi elimiz­diń Syrtqy ister mınıstri.

Sóziniń sońynda M.Nur­tileý búgingi kelissózder Qa­zaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy saıası dıa­logtiń, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqtyń órisin keńeıtýge laıyqty úles qosa­dy degen úmitin jetkizdi.

Al jýrnalıster aldynda sóılegen Eýroodaq ókili Jozep Borrel bul óziniń Qazaqstanǵa qadam basqan ekinshi sapary ekenin aıtyp ótti.

– Eýropalyq odaq ókili retindegi mandatym úsh aıdan keıin aıaqtalatyndyqtan, Eýropalyq odaqtyń jalpy Ortalyq Azııamen jáne ásirese aımaqtaǵy eń qýat­ty el Qazaqstanmen ynty­maqtastyqty nyǵaıtýǵa zor múddeliligi men beıildi­ligin rastaý úshin Astanaǵa kelý – men úshin óte mańyzdy qadam, – dedi J.Borrel.

Onyń aıtýynsha, bes jyl ishinde Eýropalyq odaq pen Qazaqstan arasyndaǵy qarym-qatynastyń qarqyny arta túsken.

– Eýropalyq odaq Qazaq­stannyń BUU Jarǵysy men ha­lyqaralyq tártip ereje­lerine adaldyǵyn joǵary baǵalaıdy jáne elderińizdi jahandaǵy qaqtyǵystardy toqtatýǵa atsalysyp, óz áleýe­tin paıdalanýǵa shaqyrady. Men qyzmetke kirisken kezde Eýropalyq odaq pen Qazaq­stan arasyndaǵy Keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisim áli tolyq kúshine engen joq edi. Endi mine, arada 5 jylǵa jýyq ýa­qyt ótse de ony júzege asy­rý qarqyndy júrip ja­tyr, – dedi Eýropa­lyq odaq­tyń Syrtqy ister jáne qaýipsizdik saıasaty jó­ni­n­degi Joǵarǵy ókili.

Ol bul kelisimniń eki jaq­tyń bıznesi men azamattary úshin tıimdi sanaıtynyn aıta ketti.

Qysqasy, búginde Eýropa­lyq odaq – Qazaqstannyń barlyq eksportynyń úshten birinen astamyn quraıtyn Qazaqstannyń birinshi saýda seriktesi jáne Qazaqstandaǵy eń iri sheteldik ınvestor. Jozep Borreldiń aıtýynsha, EO men Qazaqstan kompanııalar ekonomıkalyq ynty­maqtastyqtyń jańa múm­kin­dikterin tolyq paıdalana ala­tyndaı bıznes-klımatty jaqsartýymyz qajet.