Súıinshi! Dalalyq qundylyqty qasterlegen etnosport dodasy elorda tórinde, qalalyq órkenıettiń órisinde kerýen tartpaq. 8-13 qyrkúıek aralyǵynda Astana qalasynda V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary jalaýyn jelbiretedi. 89 elden keletin 2 myńnan asa sańlaq 21 sport túri boıynsha dodaǵa qosylady. Odan syrt mádenı mura, ulttyq qundylyqty dáripteıtin is-sharalar ótkizilip, tól ónerdiń órisin keńeıtý baǵytynda ǵylymı konferensııa, talqylaý jıyny uıymdastyrylady.
Mádenıet pen ǵylymnyń máıegi
Ulttyq sport túrlerinen dodaǵa ǵana emes, mádenı ǵylymı baǵytta órbıtin kóshpeliler oıyndarynyń el rýhanııatyna qosar úlesi orasan. Mádenı baǵdarlama aıasynda Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń saltanatty ashylý rásiminen bir kún buryn, ıaǵnı 7 qyrkúıekte «Kóshpeliler ǵalamy» dep atalatyn etnoaýyldyń saltanatty ashylý rásimi uıymdastyrylmaq.
Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń saltanatty ashylý rásimi 8 qyrkúıek kúni «Astana Arena» stadıonynda ótedi. Osy kúni «Astana – kóshpeliler astanasy» atty jarqyn teatrlandyrylǵan qoıylym kópshiliktiń nazaryna usynylmaq. Mádenı is-sharaǵa Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryn tamashalaýǵa kelgen sheteldik qonaqtar men halyqaralyq sport uıymdarynyń basshylary qatysady. Etnoaýyldyń biregeı konserttik alańynda kún saıyn mádenı is-sharalar ótkiziledi. Sonyń ishinde elimizdiń úzdik qolónershileriniń eń iri kórme-jármeńkesi jáne sheberler óz qolóneriniń qyr-syrymen bólisetin sheberlik sabaqtary bolady. Elge aty máshhúr belgili aıtyskerler qatysatyn dástúrli aqyndar aıtysy Etnoaýyldaǵy mádenı baǵdarlamanyń mereıin asyrmaq. «Kóshpeliler ǵalamy» festıvali mádenıet álemindegi zamanaýı úrdisterdi kórsetedi.
Is-sharalar baǵdarlamasynda etnoaýyldyń eń jetkinshek qonaqtary – balalarǵa da erekshe kóńil bólinedi, olar kóptegen oıyn-saýyq jáne tanymdyq oıyn alańy men etnostyq stıldegi attraksıondardy tamashalaıdy.
Sondaı-aq Etnoaýylda sán kórsetilimi ótetin arnaıy podıým qurylady. Etnostyq sán festıvali aıasynda ulttyq kıimderdiń túrli úlgileri, onyń ishinde osy trendtiń kóshbasshysy – Global Nomads úlgileri qala turǵyndary men qonaqtardyń nazaryna usynylady.
Etnoaýylda jyrtqysh qustardy salýdan jarystar men ulttyq kúres túrlerinen kórneki qoıylymdar ótkiziledi. Ulttyq taǵamdar festıvali qazaq halqynyń qonaqjaılylyǵy men aqkóńildigin kórsetedi deıdi uıymdastyrýshylar. Munda sheberlik sabaqtary ótkizilip, árbir kelýshi tamaq pen sýsyn daıyndaý úderisine ózi de qatysa alady.
Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń úshinshi tarmaǵy – ǵylymı baǵytta órbimek. V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary aıasynda 9-11 qyrkúıek aralyǵynda Ulttyq murajaıda etnosportty damytýdyń túrli aspektisi zertteletin «Kóshpeli halyq: tarıh, tanym, taǵylym» halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkiziledi. Ǵylymı basqosýda tarıh jáne mádenıet baǵyty boıynsha túrki áleminiń kóshpeli dástúrleri men rýhanı baılyǵy, kóshpeli mádenıet pen ulttyq sport dástúrleriniń elaralyq yntymaqtastyqty damytýdaǵy róli aıqyndalady. Sport ǵylymy negizinde elimizde jáne Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryna qatysýshy memleketterde ulttyq sport túrlerin damytýdyń qazirgi jaǵdaıy: ulttyq sport túrleriniń qalyptasý tarıhy men ıdeologııasynyń máseleleri, salanyń qazirgi damý órisine baǵa berilmek. Sonymen qatar Ortalyq Azııadaǵy kóshpelileriniń tamaqtanýy: qazirgi kóshpelilerdiń as-aýqaty; tamaqtaný men adam mıkrobıomasy arasyndaǵy baılanys; sút qyshqyldy bakterııalar jáne olardy qoldanýdaǵy jańalyq aıqyndalmaq.
Bılet quny qansha?
Etnosport alamanynyń ashylý rásiminiń hám ulttyq sport túrleri boıynsha ótetin saıystardy tamashalaýshy jankúıerler úshin bılet satylymǵa tústi. Stadıondy dúbirge bóleıtin ashylý rásiminiń saltanatyn kóremin deıtin jandar bıletti 15 000 teńgeden 50 000 teńge aralyǵynda satyp alady. Sport baǵdarlamasyna 21 sport túri kiredi. Sport jarystaryna ortasha bılet quny – 3 600 teńge aralyǵynda. Qazaq kúresi, alysh jáne kórásh Jaqsylyq Úshkempirov atyndaǵy jekpe-jek saraıynda ótedi jáne bıletter baǵasy 2 500 teńge men 7 500 teńge aralyǵynda bolady. «Alaý» muzaıdynynda asyq atý, ordo, mas-restlıng, kúrásh, arqan tartý jáne ashyrtmaly aba gúreshi boıynsha jarystar ótedi. Bılet quny – 1 000-3 000 teńge aralyǵynda.
Kókpar, kók bóri jáne báıge boıynsha tartysty jarystar «Qazanat» ıppodromynda ótedi. Kókpar men kókbóri boıynsha irikteý kezeńderine bıletter quny 2 000-15 000 teńge aralyǵynda bolsa, fınaldyq kezeńiniń bıletteri de sol baǵa mólsherinde satylady.
Báıge jarystaryna bılet quny 3 000-15 000 teńge bolmaq. Etnoaýylda jamby atý, teńge ilý, aýdaryspaq, qusbegilik, sondaı-aq alyptar saıysy – «Powerful Nomad» jarystaryn kórýge bolady. Atalǵan sport túrleri boıynsha bıletter 1 000 teńgeden bastalyp, 2 000 teńge aralyǵynda satylady. Kórermen kózaıymyna aınalǵan dástúrli sadaq atý sporty boıynsha básekeler «Arǵymaq» at-sporttyq saýyqtyrý kesheninde ótedi. Bıletter quny 600 teńgeden bastalyp, 3 000 teńgege deıin bolady. Dástúrli zııatkerlik oıyndar sanalǵan toǵyzqumalaq, mangala jáne ovarı jarystary kórermendersiz ótedi. Azamattardyń jekelegen sanattary úshin ártúrli jeńildikter qarastyrylǵan. 50% jeńildik mektep oqýshylary (6 jastan 18 jasqa deıin) men zeınetkerler úshin qoljetimdi. 5 jasqa deıingi balalar (orynsyz) men I jáne II toptaǵy múgedekter bıletterdi tegin ala alady. Jeńildik bıletterin rastaıtyn qujatty kórsetkennen keıin offlaın kassalardan satyp alýǵa bolady. Bes kúnge ulasatyn ulttyq sport dodasynda 21 sport túrinen 97 medal jıyntyǵy sarapqa salynbaq.