IаDROSYZ ÁLEM QURÝDAǴY QAZAQSTAN BASTAMASY

Keshe elordadaǵy Ulttyq bas­pasóz klýbynda “Qazaqstan: Iаdro­syz álem arhıtektýrasy” atty kitaptyń tusaýkeseri boldy. Kitap “Kazahstanskaıa pravda” jalpy­ulttyq gazetiniń ujymdyq eńbegi bolyp tabylady. Onda ga­zette ár jyldary ıadrolyq qarý­syz­daný taqyrybynda jaryq kór­gen ja­rııa­lanymdar toptastyrylǵan. Álemdi ıadrolyq qarýdan azat etýge bola ma? Bolatynyn Qazaq­stan tájirıbesi dáleldep berdi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuń­ǵysh Prezı­denti – Elbasy Nur­sultan Nazar­baev 1991 jyldyń 29 tamyzynda Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý týraly Jarlyq shyǵardy. Sol kúnnen bastap Qazaqstan dalasynda ıadrolyq sy­naq jasaý toqtatyldy. Memleket basshysynyń osy batyl qadamyn qazaqstandyqtarmen qatar, álem jurtshylyǵy qýana qoldap, erlik­ke teńedi. Keıin Qazaqstan qýat-kúshi jaǵynan álemde tórtinshi oryn alatyn ıadrolyq arsenalynan óz erkimen bas tartyp, álem jurt­shylyǵyn taǵy bir tańqaldyrdy. Prezıdenttiń – Elbasynyń osynaý ıgi bastamasy halyqaralyq qoǵamdastyq tarapynan joǵary baǵalanyp, zor qoldaýǵa ıe boldy. Sodan keıin Qazaqstan Prezıdenti – Elbasy álemdik ıadrolyq qarý­syzdaný ıdeıasyn kóterdi. Mem­le­ket bas­shysynyń ıdeıasyna halyq­aralyq qoǵamdastyq ún qosty. Sońǵy jyldary ıadrolyq qarýsyz­danýǵa baılanysty iri halyq­aralyq jıyndardyń ótip jatqany soǵan naqty dálel bolady. Prezıdent – Elbasy Nur­sul­tan Nazarbaev  iri halyqaralyq jıyndarda, joǵary deńgeıdegi kezdesýlerde jappaı qyryp-joıa­tyn qarý túrlerin taratýdy ári qaraı jalǵastyrý – búkil álemge qaýip-qater tóndiretinin, asa aýyr zardaptarǵa soqtyratynyn aıtý­dan jalyqqan emes. Sonymen qa­tar, ıadrolyq qarýǵa qatań baqylaý ornatý qajettigin de talaı márte kóldeneń tartyp keledi. О́ıtkeni, ıadrolyq qarý halyqaralyq lań­kestik uıymdardyń qolyna túspeýi kerek. “Qazaqstan: Iаdrosyz álem arhıtektýrasy” kitabynda Qazaq­stan Respýblıkasynyń atalǵan má­seleler týraly ótken kezeń­der­degi eń jarqyn paraqtary, Mem­leket basshysynyń batyldyǵy men kóregendigi kórinis tapqan. Sondaı-aq shet memleketter bas­shylary men tanymal saıasat­ker­lerdiń, aı­tý­ly tulǵalardyń ıadro­lyq qarý­syz­daný máselesine qa­tysty ma­qa­la­lary jáne pikirleri berilgen. Ki­taptaǵy túrli-tústi sýretter erekshe nazar aýdartady. Elordanyń búgingi kelbeti, aspan­men boı talastyrǵan, bir-birimen ja­rasym tapqan ǵımarattar, Se­meı ıadrolyq synaq polıgonynan syr tartatyn, onyń joıqyn zar­daptarynan habardar etetin sýret­ter de jeterlik. Kitap kópshilik qaýymǵa arnalǵan. Álısultan QULANBAI.