10495 DOMBYRAShY BIR MEZGILDE “KEŃES” KÚIIN ORYNDAP, “GINNESTIŃ REKORDTAR KITABYNA” ENDI

Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń “Tarıh tolqynynda” atty eńbeginde: “Biz túptiń túbinde qazaqtyń bárin qazaq etýdiń qamyn jasaýymyz qajet. Al onyń negizgi tiregi – ulttyq mádenıet. Jeke adam da, tutas halyq ta tek tarıhymen, mádenıetimen ǵana maqtana alady. Kez kelgen nemispen sóılesip kórińizshi, ol sizge aldymen “Mersedesin” emes, klassı­ka­lyq mýzykasyn aıtady, kez kelgen fransýz­ben sóılesip kórińizshi, ol sizge tamasha joldaryn nemese keremet parfıýmerııasyn emes, ǵajaıyp ádebıetin, Lývrdaǵy jaýhar týyndylardy aıtady”, – dep jazady. Osy joldardy oqyǵanda, shirkin, Qazaq eli degende qara dombyra kózge elester sát qashan keler eken deısiń. Árıne, bul tek ýaqyt enshisindegi nárse. Ýaqyt óte kele, qazaqtyń áni, kúıi, bıi, ádebıeti, mádenıeti de jappaı álem jurtshy­lyǵynyń nazarynda bolatynyna kúmán joq. Árıne, ol úshin rýhanı qundylyqtarymyz meı­linshe kóp nasıhattalýy tıis. Nasıhat demek­shi, Qytaıda 10 495 dombyrashy bir mezgilde “Keńes” kúıin oryndap “Gınnestiń rekordtar kitabyna” engenin, ıaǵnı ony jańǵyrt­qanyn estip jatyrmyz. Jandy jadyratatyn mundaı jańalyqty estigende kádimgideı súısinip qaldyq. Ondaǵy qandas­tary­myzdyń qazaqtyń tilin, dilin, máde­nıe­tin, rýhanı qundylyqtaryn, salt-dástúr­lerin sary maıdaı saqtap júrgenine qalaı súıin­bessiń. Sodan da Aspan asty eliniń saıt­tary­na kirip, bolǵan oqıǵanyń búge-shigesine deıin bilýge tyrysqanbyz. Oqyrmanǵa túsinikti bolý úshin aıta ketsek, osyǵan deıin “Gınnestiń rekordtar kitabynda” 2008 adamnan turatyn ulttyq mýzykalyq aspapta oınaǵan týyndy kirgen eken. Al endi minekı, qazaqtyń “Keńes” kúıin 10 495 adam shertip, dúnıe júzine qazaqtyń atyn taǵy da bir pash etti. Osydan biraz ǵana ýaqyt buryn Qytaı­daǵy qan­dastarymyz Qarajorǵa bıin atalǵan kitapqa kirgizgen bolsa, endi qazaq­tyń kúıin tirkep, dúnıe­niń túk­pir-túk­pirindegi qazaqty taǵy bir márte qýantyp otyr. Mundaı is-sharaǵa Qytaıdyń Shyńjań- Uıǵyr avtonomııasy Ile Qazaq avtonomııaly oblysyna qarasty, qazaqtar kóp shoǵyrlan­ǵan Tarbaǵataı aımaǵy Toly aýdanyndaǵy qandas­tarymyz muryndyq bolypty. Jergilikti ákim­shilikten qoldaý tabylǵannan keıin, bul iske osydan eki jyl buryn daıyn­dala bastaǵan kórine­di. Ony biz kún saıyn jaryq kóretin “Shynjań” gazetiniń saıty arqyly bilip júrdik. Bul gazettiń jazýyna qaraǵanda, kúı tartqan 10 495 adam 28 ulttan quralǵan eken. Iаǵnı, qazaqtan basqa qytaı, mońǵol, uıǵyr, tatar, qyrǵyz, ózbek, orys, dúngen, t.b. ult ókilderi bar. Árıne, qazaq halqy­nyń tól aspaby bolǵandyqtan, qandas­tarymyzǵa dombyrada oınaý qıyn emes. Al basqa ult ókilderi qalaı úırendi eken degenge kelsek, is-shara eń aldymen dombyrany nasıhattaýdan bastalypty. Iаǵnı, jergilikti telearnalarda kúndiz-túni dombyra týraly habarlar, osy habar­lar arqyly dom­byra­­ny úıretý jumys­tary jaqsy jolǵa qoıylǵan kórinedi. Sodan baryp barlyq aýyl­dardaǵy mektepterdiń mýzykadan sabaq beretin ustaz­daryn shaqyryp, oqýshylarǵa jappaı dombyra úıretý júkte­lipti. Naqty qadaǵalaý jumystary men qyzyǵýshylyqtyń nátıje­sin­de mektep oqýshylary kóp uzamaı “Keńes” kúıin meńgerip alǵan. Oqýshylardan basqa eginshi­ler, malshylar, memlekettik qyz­met­kerler, zeınet­ker aqsaqaldar men ájeler de belsendi atsalys­qan. Dombyrashy­lardyń eń úlkeni 80 jastaǵy qarııa bolsa, eń kishisi nebári 2 jasta eken. Osy jerde 2 jasar bala qalaı dombyrada oınaıdy degen suraq týyn­daı­tyny aqıqat. “Shyńjań” gazeti saıtyn­daǵy fotogalereıaǵa kirseńiz, bul aqpary­myzdy aıǵaqtaıtyn sýretti de kórýge bolady. Sóıtip, “Keńes” kúıin úıretý jumys­tary ábden tııanaqtalǵannan keıin mek­tep­ter, memlekettik me­kemeler arasynda osy kúıdi shertýden sa­ıys­tar ótkizilgen. Kóp uza­maı, “Gınnestiń rekord­tar kitabyna” tirkelý úshin 10 495 adamnyń tól- qujat­tary resim­delip, osy is-sharany sát­ti ótkizý úshin jurt­shylyq aýdan orta­ly­ǵyn­d­aǵy alańǵa jınalypty. Osylaısha na­ǵyz buqaraǵa kóri­netin kún de kelip jetedi de, ma­myr aıynyń sońyn­da qazaqtyń ulttyq kıi­min kıgen 10 495 dom­by­­ra­shy bir mezette “Ke­ńes” kúıin bastap kep jibe­redi. Árıne, mundaı keremet kóri­nisti tilmen jetkizýdiń ózi qıyn. Dombyraǵa taǵylǵan úkilerdiń yrǵaǵy, barlyq jınalǵan qaýymnyń “Keńes” kúıine degen ystyq yqy­l­a­sy, dombyrashylardyń júz­derin­degi qýa­ny­sh pen maqtanysh qandas­tary­myz­dyń kókirek­terin­degi ulttyq rýh bir birimen astasyp, kúı qudireti­n odan ári bıiktetip jibergendeı bolypty. Kúı oryndalyp bitken soń, atalmysh sharaǵa arnaıy shaqyrylǵan “Gınnestiń rekordtar kitabynyń” Shanhaıdaǵy basqarma ókili Nıe myrza “On myń adamdyq dom­byramen kúı shertýden “Gınnestiń rekordtar kitabyna” kirgendigi týraly” kýálikti Toly aýdanynyń ákimi Masan Zaǵyparulyna saltanatty túrde tabys etipti. Osyndaı rýhy bıik, ulttyń namysyn oıata­tyn is-sharany shetelde júrgen qandas­tary­myzdyń ótkizip jatqany bir jaǵynan qýan­dyryp, kóńildi marqaıtyp, shabyttan­dy­ryp jatsa, ekinshi jaǵynan Qazaq elinde, ózimizde ótkende ǵoı degen oı da kóńilge oralady. Joǵaryda atalǵan gazettiń saıtyndaǵy osy is-sharaǵa arnalǵan maqalalardy qara­ǵan­­da, jurtshylyqtyń ystyq lebizderin de oqy­dyq. Aty-jónderine qaraǵanda, kóbisi ózge ult ókilderi sııaqty. Mazmunyna úńiler bol­saq, kóbisi qazaq halqynyń ulttyq kúıiniń qulaq­qa óte jaǵymdy estiletindigin jáne mundaı is-sharanyń shyn mánisinde tańqalatyn oqıǵa ekendigin jazypty.