Soltústik Qazaqstan oblysyna jumys sapary aıasynda Premer-mınıstrdiń orynbasary Serik Jumanǵarın Taıynsha aýdany Abaı aýyldyq okrýgindegi «Astyq STEM» JShS egis alqabynda óńirdiń fermerlerimen kezdesti.
Bul – 9,3 myń gektar jerge kókónis, dándi daqyldar, maıly jáne mal azyǵy daqyldaryn ósirýge mamandanǵan oblystaǵy iri kásiporynnyń biri. Jalpy syıymdylyǵy 14 myń tonnaǵa jýyq kókónis saqtaıtyn bes qoımasy bar. Uńǵymalardan sýdy paıdalana otyryp, tabıǵı sý qoımalary joq egistikterdi sýarý júıesi jolǵa qoıylǵan.
Serik Jumanǵarın fermerlermen kezdesýde bıyl aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerine kórsetiletin memlekettik qoldaý sharalary men ony ulǵaıtý josparlanyp otyrǵanyn aıtty. Egin jınaý kezinde týyndaıtyn máselelerdi sheshý joldary talqylandy.
«Qazir biz jańa ónimdi saqtaý máselelerin júıeli túrde sheship jatyrmyz. Byltyrǵy ónim saqtalyp qalǵan elevatorlarda kezek máselesi bar. Azyq-túlik korporasııasy sońǵy 2 aıǵa tolmaıtyn ýaqytta eksportqa jáne ońtústik óńirlerge 1 mln tonnadan astam astyq jóneltti, aldaǵy 2 aptada taǵy 200 myń tonna eksporttalady. Sonymen qatar jedel shtabta turyp qalǵan bes elevatordy iske qosýdy qarastyrdyq, onyń biri – Soltústik Qazaqstan oblysynda. Qazir biz olardy tezirek iske qosý úshin jumys istep jatyrmyz», dep atap ótti ol.
«Vıshnevskoe» JShS ókili Pavel Rafalskıı kútiletin ónim men memlekettik qoldaýdyń mańyzy týraly aıtty.
«Ázirlengen baǵdarlamalar úshin memleketke alǵys aıtqym keledi. Kóktemgi egis kezinde ol bizge shynymen qoldaý boldy, atalǵan qarajat egis jumystaryn bastaýǵa, aramshópterdi otap, hımııalyq óńdeý jumystaryn júrgizýge múmkindik berdi. Biz gektaryna 30 sentnerden joǵary mol ónim kútip otyrmyz. О́nimdilikti arttyrý úrdisin jalǵastyrý úshin kelesi jyly mıneraldy tyńaıtqyshtardy engizýdi kóbeıtý qajet. Biz jumys isteýge daıynbyz, oǵan tájirıbemiz bar, biraq biz salǵan aqsha ózin aqtaýy kerek», dedi fermer.
«Taıynsha Astyq» JShS basshysy Qýat Karbozov kóktemgi egis jumystaryna jyl basynda emes, kúzdiń aıaǵynan bastap jeńildikti qarajat bólý máselesin kóterdi.
«Eger aqsha egis naýqany bastalýynan áldeqaıda erte bólinse, tehnıkanyń qosalqy bólshekterin arzan baǵaǵa satyp alar edik. Bul tyńaıtqyshtardyń qunyn edáýir tómendetedi, olardy fermer eń sońynda satyp alady, óıtkeni olarǵa qolma-qol aqsha qajet. Bıyl jeńildetilgen lızıngtiń arqasynda tehnıka parkimizdi 40%-ǵa jańarttyq. Eger jeńildigi bar nesıeler uzaǵyraq merzimge bólinse, bul bizge de qaryzdardy asyqpaı eseptep, nesıemizdi jabýǵa kómekteser edi», — dedi ol egis alqabyndaǵy áriptesteriniń pikirin jetkizip.
«Agrarlyq nesıe korporasııanyń» Basqarma tóraǵasy Almat Áshirbekov kóktemgi dala jumystaryn erte qarjylandyrý úshin naryqtan qarajat tartý múmkindigimen jumys istep jatqanyn aıtty. Qorytyndy sheshimdi Úkimet qabyldaıdy. Jeńildigi bar nesıelendirý sharttaryn arttyrýǵa keletin bolsaq, «Keń Dala» baǵdarlamasynyń sharttary kelesi jyldyń kóktemine deıin nesıelik mindettemelerdi óteýge múmkindik beredi.
Sondaı-aq Serik Jumanǵarın syıymdylyǵy 118 myń tonna bolatyn Taıynsha elevatoryna bardy. Elevatorda 4 astyq keptirgish bar, olardyń bir bóligi suıytylǵan gazben jumys isteıdi. Oblys ákimi Ǵaýez Nurmuhambetov óńirdegi astyq keptirgishter úshin arzandatylǵan baǵamen suıyq otynnyń qajetti kólemi bólingenin, elevatorǵa josparly túrde bólinetinin habarlady.
Soltústik Qazaqstan oblysynyń Aqqaıyń aýdanynda vıse-premer Soltústik Qazaqstan aýylsharýashylyq tájirıbe stansasy qyzmetiniń nátıjesimen tanysty. Bul elıtalyq tuqym sharýashylyǵy 2023 jyly «Semenovna» jazdyq jumsaq bıdaıdyń jańa sortynyń túpnusqa jáne elıtalyq tuqymdaryn óndirýge grant utyp aldy. Jańa sorttyń artyqshylyǵy qurǵaqshylyqqa jáne aýrýlarǵa tózimdi, tyńaıtqyshtarǵa joǵary sezimtaldyǵy bar, glıýten mólsheri 30%-dan joǵary.
Sonymen qatar Serik Jumanǵarın iri agrarlyq kásiporyndardyń basshylarymen kezdesti.
Soltústik Qazaqstan oblysy egis alqaby 4,4 mln ga negizgi astyq egetin óńirlerdiń biri, qýatty aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryn qurý jáne qoldaý boıynsha elimizdegi eń ozyq aımaq sanalady. Taýarly-sút fermalaryn, qus fabrıkalaryn jáne sýarý jobalaryn salýdy jeńildetilgen nesıelendirýdiń sátti tájirıbesi basqa óńirlerde ekinshi jyl qatarynan keńeıip keledi. Sút baǵyty óńirdiń jalpy óńdeý kóleminde 35% úlesti alady, sondaı-aq astyq óńdeý (19%), maı óńdeý (6,5%), et óńdeý (7%) salalary damyǵan.
Taıynsha aýdanynda Qytaı ınvestorlarynyń qatysýymen dándi daqyldar («Memolux» JShS) men maıly daqyldardy («Taıynsha Maı» JShS) óńdeý boıynsha iri klaster salyndy. Aımaq aýylynda táýligine 300 tonna un shyǵaratyn dıirmen kesheni men jylyna 300 myń tonnany quraıtyn jem zaýyty iske qosyldy. Qýatty ulǵaıtý jáne makaron ónimderin óndirý sehynyń qurylysy júrgizilýde. Kórshi Ilıchevka aýylynda tazartylmaǵan raps, kúnbaǵys maıy men kúnjara óndiretin zaýyt salyndy.
Búginde «Taıynsha Maı» JShS, «Memolux» JShS – óńirdegi Qytaıǵa eksportqa baǵyttalǵan eń iri agrarlyq joba. Qytaılyq ınvestor, «Sıan Aı Szıý» korporasııasynyń prezıdenti, Alashankoý t/j stansasynda saqtaý kólemi 100 myń tonnalyq bond qoımasyna ıelik etedi. Kásiporynnyń Sıanda (QHR) 1 myńnan astam dúkeni bar, otandyq kondıterlik ónimder, syra, balmuzdaq jáne basqa da azyq-túlik ónimderin eksporttaýmen aınalysady. Korporasııa Sıanda logıstıka jáne aýylsharýashylyq ónimderin qaıta óńdeý parkin saldy. Taıaý bolashaqqa arnalǵan josparda – otandyq ónimdi Qytaıǵa jetkizý úshin SQO-da uqsas kásiporyn qurý bar.
Sondaı-aq vıse-premer shoshqa, iri qara mal soıý sehynan bastap qaldyqsyz óńdeýge deıingi tereń sıkldi et óńdeýdiń tolyq úderisin júzege asyratyn «EMS Agro» JShS et kombınatyna bardy. Qazirgi ýaqytta shoshqa kesheni qýatyn 200 myń basqa deıin eki ese keńeıtip jatyr. Byltyr 10 myń tonnaǵa jýyq shoshqa eti, sıyr eti, jartylaı fabrıkattar, shujyq ónimderi óndirildi. Jobalyq qýatyna shyqqan kezde shoshqa etin óndirý kólemi 20 myń tonnaǵa deıin ulǵaıady. Kásiporynnyń odan ári damýy Qytaıǵa shoshqa eksportynyń qaıta ashylýyna baılanysty.
Soltústik Qazaqstan oblysy