Qazaq beıneleý ónerin álemge máshhúr etken Ábilhan Qasteevti qalaı ulyqtasaq ta jarasady. Mynaý baıtaq dalanyń qasıeti men ósıetin kenep betine qondyrǵan shopan balasy Saryjúrek shyńynan syr sýyrdy. Osylaısha, qylqalamdy janyna serik etip, ór eliniń ónerin keń arnaǵa ulastyrdy. Mine, «Men sýretti qoıdyń qulaǵynan, taýdyń bulaǵynan, ájemniń kıizinen, eshkiniń múıizinen úırendim» dep talantyn týǵan jerden tartqan alyp tulǵa ǵasyr attap, Jetisý tórinde tuǵyrǵa qondy.
Biregeı talant alty jasynan arman qýǵan. Ashýtastan qulaǵan Shejin ózenindeı talaptyń tulparyn erttedi. Dala syryn qutty meken, qusnı qonystaǵy shopan bala kezinen sezindi. Sóıte júrip qazaq beıneleý jáne keskindeý ónerin kúlli álemge moıyndatty. Eliniń ómiri men mádenı tirligin, etnografııasyn, tulǵalaryn qylqalam qudiretimen alys-jaqyn shetelge tanytty. Mine, osynaý ult maqtanyshynyń 120 jyldyq mereıtoıyn jetisýlyqtar erekshe atap ótti. Taldyqorǵan tórinde eńseli eskertkishi ornatyldy. Ǵylymı-tanymdyq konferensııa órnek tapty.
Oblys ortalyǵyndaǵy Kórkemóner galereıasy aýlasyna ornatylǵan tastuǵyr erekshe saltanatpen ashyldy. Rýhanı sharanyń shymyldyǵy baba ómirinen syr shertetin qoıylymmen túrildi. Bıken Rımova atyndaǵy drama teatr ártisteri kórsetken shaǵyn kóriniste qylqalam sheberiniń bala shaqtan bolashaqqa deıingi beınesi men armany, ónegeli ómiri sýretteldi. Qoıylymnan keıin saltanatty jıynnyń quttyqtaý sózin oblys ákimi Beıbit Isabaev aldy.
«Ábilhan Qasteevtiń 120 jyldyǵy – Jetisýdyń ǵana emes, tutas elimizdiń, ónersúıer qaýymnyń, rýhanııattyń toıy. Ábilhan atamyz – qazaq halqynyń kásipqoı kórkemsýret óneriniń tuma bastaýy, tuńǵysh sýretshisi. Sońyna qundy muralaryn mol qaldyrǵan birtýar talant ıesi. Ol kásibı sýret ónerinde qarapaıym ómir fılosofııasyna, ulttyq dúnıetanymǵa arqa súıedi, sol arqyly týǵan halqynyń tarıhy men ómir saltyn beınelep berdi. Qazaq beıneleý óneriniń darabozy Ábilhan Qasteevtiń sýretteri tek elimizdiń kórmeleri men murajaılarynda ǵana emes, Amerıka, Meksıka, Brazılııa, Kanada, Fransııa, Majarstan, Bolgarııa, Úndistan, Indonezııa, Italııa sııaqty beıneleý ónerin qasterleı biletin elderde basqalardan buryn tanyldy. Búginde Qasteev týyndylary elimizdiń kóptegen iri murajaıynda saqtaýly», dedi B.Isabaev.
Aqjarma tilekten keıin oblys ákimi, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Qýanysh Sultanov, tektiniń tuıaǵy Gúldarııa Ábilhanqyzy, Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń basqarma tóraǵasy О́mirbek Jubanııazov saltanatty túrde eńseli eskertkishtiń shymyldyǵyn túrip, lentasyn qıdy.
Uzyndyǵy 4, 20 metr bolatyn, 1 tonnadan asatyn eńseli tastuǵyr kórgen jannyń kóz jaýyn alarlyqtaı. Ábilhan beınesin aınytpaı soqqan músinshiler Rınat Abenov pen Erbol Zııabekovtiń eńbegi zor.
«Osynaý qutty mekende qobyzshy Molyqbaıdan bastap nebir asyl azamat ómir súrgen. Solardyń bárine osyndaı eskertkish qoısa, jarasar edi», dep tebirengen Myrzataı Joldasbekov óz kezeginde ıdeıasyn qoldap, eskertkishtiń eńse tikteýine muryndyq bolǵan, ónerge janashyrlyq tanytqan Beıbit О́ksikbaıulyna alǵys bildirdi. Al Qýanysh Sultanov alty Alashtyń arysy bolǵan Ahmet Baıtursynuly, Álıhan Bókeıhan, Sáken, Ilııas, Beıimbetterdeı biregeı tulǵalardyń rýhtaryn asqaqtatyp, ulttyń ujdany berik bolýy ulylardy qurmetteýden ańǵarylatynyn jetkizdi, kúlli jetisýlyqtardy, qala berdi ónersúıer qazaq jurtyn qýanyshpen quttyqtady.
«Meniń ákem osyndaı shuǵylaly, jany jyly adam edi. Jaınap júretin. Aınalasyna tek jaqsylyǵy men sharapatyn kórsetetin. Osy oraıda eńseli eskertkishti ornatýda joba avtory Myrzataı Joldasbekovke, zamanynda Almatydaǵy mýzeıge ákemniń atyn berýge atsalysqan Qýanysh Sultanovqa, búgingi saltanatty Jetisýdyń tórinde ótkerýge uıytqy bolǵan oblys ákimine aıryqsha alǵysymdy jetkizemin», dep Gúldarııa Qasteeva tebirense, Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń basqarma tóraǵasy О́mirbek Jubanııazov uly tulǵanyń syrly ómiri men shyǵarmashylyǵyna toqtaldy. Alys-jaqynnan at arytyp kelgen meımandar galereıaǵa kirip, baba qalamynan týǵan sýretterdi tamashalap, kórmege kózaıym boldy.
Birtýar talant, beıneleý óneriniń kóshin bastaǵan Ábilhan Qasteevtiń 120 jyldyǵyna arnalǵan is-shara ǵylymı-tanymdyq konferensııaǵa ulasty. Ilııas Jansúgirov atyndaǵy Mádenıet saraıynda ótken konferensııanyń alǵysózin Beıbit Isabaev aıtyp, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri Myrzataı Joldasbekov pen Qýanysh Sultanovqa «Jetisý oblysynyń qurmetti azamaty» ataǵyn tapsyrdy.
Sonymen qatar marapatqa ıe bolǵan el zııalylarynyń ári Qazaqstannyń Halyq jazýshysy Beksultan Nurjekeulynyń qatysýymen qos birdeı tyń týyndynyń tusaýkeser saltanaty ótkerildi. Aıtalyq, baba toıynda oblys ákiminiń qoldaýymen jaryq kórgen «Ábilhan Qasteev» jáne «О́mir mektebi» kitaby oqyrmanǵa jol tartty. «Tuǵyry bıik taý tulǵa» atty respýblıkalyq konferensııany Qazaqstannyń Halyq jazýshysy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Beksultan Nurjekeuly ashty. Klassık jazýshy beıneleý óneriniń atasy týraly tebirene baıandap berdi. О́mirde jolyqqan sátterin, esti estelikterin elimen bólisti. «Qazaqtyń mańdaıyna bitken úsh birdeı uly tulǵanyń biri – Ábilhan», dep áspettep, oıyn tarqatty. Klassık jazýshynyń jan tebirenter sózinen keıin Sýretshiler odaǵynyń múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Mahambet Seısenhan tulǵa týraly tolǵansa, Sýretshiler odaǵynyń múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Januzaq Músápir «Ábilhan Qasteevtiń ómiri men shyǵarmashylyǵy», ónertanýshy Áıgerim Espenova «Ábilhan Qasteev shyǵarmashylyǵy – ult murasy», Á.Qasteev mýzeı-úıiniń jetekshisi, ábilhantanýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Erkin Nurazhan «Qazaq beıneleý óneriniń kóshbasshysy» degen taqyryptarda baıandama jasady.
Sýretshiniń «О́ner adamy izdenbese, ómirdi kórýden, ony sezinýden qalady. Jaqsy shyǵarma oıdan týmaıdy, ómirden týady. Jetisý tabıǵaty, onyń taýlary men ózenderi kózimdi jumar bolsa da, kókiregimde saırap turady», degen sózi janyńa jylylyq uıalatady. Ábilhan Qasteev ǵumyrynda tórt myńǵa jýyq sýret salǵan.
Shyǵarmalarynyń basym bóliginde, tipti barlyǵynda derlik týǵan jer taǵdyryn ózek etken. Oǵan «Túrksib», «Bıe saýý», «Amangeldi sarbazdary», «Kıiz úıdiń ishki kórinisi», «Qos qurby», «Qyz uzatý» syndy týyndylary aıǵaq. Ol beınelegen Abaı, Shoqan, Amangeldi, Birjan, Balýan Sholaq, Kenesary, Súıinbaı, Jambyl, Kenen, Mánshúk beıneleri – asqan sheberlikpen salynǵan portretter. Mine, osyndaı shyǵarmashylyq túzgen, qazaq beıneleý óneriniń ǵana emes, álem klassıkteriniń joǵary baǵasyn alǵan ult maqtanyshynyń mereıtoıyna arnalǵan konferensııada tulǵanyń tutas ǵumyryna sholý jasaldy. Eskertkishtiń ashylýy, kitaptyń tusaýkeseri, tulǵalar baıandamasy men lebizi kelgen meımandar men jetisýlyqtardy shyn súısindirdi.