• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qoǵam 17 Qazan, 2024

Qazaq jyrynyń boztorǵaıy

140 ret
kórsetildi

Elorda tórindegi Ulttyq kitaphanada qazaq ádebıeti tarıhynda irgeli orny bar aqyn, aǵartýshy Sábıt Dónentaevtyń týǵanyna 130 jyl tolýyna baılanysty eske alý sharasy ótip, jańadan basylyp shyqqan «Kórkemtaı» jınaǵynyń tusaýy kesildi.

Rýhanı is-sharany uıymdas­tyrýshy Qazaqstan Ja­zý­shylar odaǵynyń Astana bó­limshesi jáne aqynnyń týǵan ólkesi Pavlodar oblysy Aqsý aýdany ákimdiginiń maqsaty – qyrshyn ketken qalam­gerdiń artynda qalǵan murasyn jas býynǵa nasıhattaýmen qatar, shyǵar­mashylyǵy men tulǵalyq qasıeti haqynda kópshilikti habardar etý.

Dóńgelek ústeldiń tizginin ustaǵan aqyn Dáýletkereı Kápuly qazaqtyń mańdaıyna bitken daryndy tulǵanyń biri Sábıt Dónentaev ekenin jetkizip, bıyl aqynnyń 130 jyldyǵyna oraı «Folıant» baspasy «Alash amanaty» serııasymen jazýshynyń «Kór­kemtaı» atty kitabyn shyǵar­ǵanyn, bul iske óziniń muryndyq bolǵanyn tilge tıek etti.

Aqyn Sábıt Dónentaevtyń san qyrly ómiri bir ǵana otyryspen jeńil-jelpi toqtalyp óte shyǵatyn dúnıe emes. О́ıtkeni bul adam óz ǵumyrynda el ishinde bolyp jatqan eleýli oqıǵalardyń qaınaǵan orta­synda júrip, ony qalamyna ar­qaý ete bildi. Osy paıymymyzdy oty­rys­tyń bas baıandamasyn jasaǵan L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ professory, ádebıettanýshy ǵalym Saǵymbaı Jumaǵuldyń pikiri tolyqtyra tústi.

«S.Dónentaıuly shyǵarmashylyǵy san qyrly sıpatqa ıe. Ol – Abaı Qunan­baıuly, Ahmet Baıtursynuly dástúrin jalǵastyrýshy mysal janry­nyń sheberi, satırık aqyn. «Kóz sal gazet, jýrnalǵa, Din dúnıeńe, qormalǵa, Az shyǵyndy qyzǵanyp, Kóp paıdadan qur qalma!» degen darynnyń «Qazaq», «Aıqap», «Saryarqa», «Abaı», «Qa­zaq tili» syndy gazet-jýrnal­darda jarııalanǵan maqala, ocherk, fele­tonda­ry jýrnalıstik qarymyn tanytady. Panasyz, qorǵansyz jetimder taǵdyryn arqaý etken «Kórkemtaı» áńgimesi áleýmettik ómirdegi qııanatqa jany tózbegen gýmanıst jazýshy retinde daralaıdy», dedi Saǵymbaı Botpaıuly.

Sondaı-aq is-shara barysynda aqyn­nyń alashshyl baǵyty men adamshyl bolmysy bıik ekeni de sóz boldy. Buǵan dálel – 1918 jyly Semeı qalasynda qyzyldar qolynan qaza tapqan Alash sarbazy Qazı Nur­muha­medulynyń qazasyna arnap jazǵan «Tuńǵysh qurban» maqalasy men «Alashtyń alǵashqy qurbanyna» atty óleńi eken.

Jıyn barysynda aqyn, Memle­kettik syılyqtyń laýreaty Ǵalym Jaılybaı: «Sábıt Dónentaev týraly eń kóp biletin bizdiń býyn. Bul kisi Abaı mektebiniń ókili retinde erte tanylǵan hám talaı myqtylardan sabaq alǵan adam» dese, ádebıet synshysy Aman­geldi Keńshilikuly sońǵy jyldary mek­tep oqýlyqtarynan Sábıt Dó­nentaevtyń «Kórkemtaı» áńgimesi aly­nyp tastalǵanyna ókinish bildirip, ádebıettiń talaptaryna tolyq jaýa­p beretin mundaı klassıkalyq týyndylardy joǵaltpaý kerek ekenine toqtaldy.

Sonymen qatar is-sharada Aqsý qalasy máslıhatynyń tóraǵasy Má­­denıet Omarǵalıev, belgili qa­lamgerler, halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń ıegeri Suraǵan Rah­metuly men Serik Elikbaı, Aqsý qalasy Mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń basshysy Mediǵat Manapov, aqynnyń tikeleı urpaǵy Balqııa Dónentaeva, Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Baspa isi basqarmasynyń basshysy Almaz Myrzahmet bastaǵan shyǵarmashylyq ókilderi aqyn S.Dónentaev týraly oı-paıymdaryn bildirdi.

Sońǵy jańalyqtar