«Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń (AHQO) sotynda jyl saıyn dástúrli túrde ótip kele jatqan «AIFC Court Moot» stýdenttik sot úderisiniń bıylǵy baıqaýy óz máresine jetti. Bul baıqaýdyń bir artyqshylyǵy oǵan AHQO sotynyń aǵa sýdıalary tórelik etedi. Olardyń ishinde bıyl AHQO sotynyń tóraǵasy, byltyrǵa deıin Ulybrıtanııa koroldiginiń quramyndaǵy Anglııa men Ýels Joǵarǵy sotynyń tóraǵasy qyzmetin atqarǵan áıgili aǵylshyn sýdıasy Meldon lordy Bernett te boldy.
Is-sharaǵa qurmetti qonaq retinde Prezıdenttiń quqyqtyq máseleler jónindegi kómekshisi Erjan Jıenbaev, elimizdegi Ulybrıtanııa elshisi Ketı Lıch, Konstıtýsııalyq sottyń sýdıasy Aıgúl Qydyrbaeva, sondaı-aq Ádilet mınıstri Azamat Esqaraev, Joǵary sot keńesiniń janyndaǵy Sot tóreligi akademııasynyń ókilderi shaqyrylypty.
Jalpy, «AIFC Court Moot» – aǵylshynnyń jalpy quqyq dástúrine negizdelgen, stýdentter arasynda ótetin sot úderisiniń úlgisindegi baıqaý. Sot úderisine ómirde bolǵan oqıǵanyń oıdan qurastyrylǵan nusqasy keıs retinde alynǵany bolmasa kádimgi tartysqa toly otyrys ótedi. Osyndaı qyzyqty is-sharada Qazaqstan men Eýrazııa óńiriniń daryndy stýdent-zańgerleri jınalyp, olar AHQO soty sýdıalarynyń aldynda óz bilimi men mashyǵyn barynsha kórsetýge tyrysady. Úderis bastan-aıaq aǵylshyn tilinde ótedi.
Bul jolǵy bolashaq zańgerlerdiń baıqaýynda Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, О́zbekstan elderiniń 12 ýnıversıtetinen stýdentter baq synady. Olar sot úderisiniń sımýlıasııasy barysynda oıdan shyǵarylǵan is boıynsha óz dálelderin daıyndap, AHQO sotynyń aǵa sýdıalarynyń aldynda qorǵady. Baıqaýdyń fınaldyq básekesine qatysa otyryp, bul joba – bolashaq zańgerlerge zańdy taldaý, quqyqtyq ustanymdaryn qalyptastyrý jáne kópshilik aldynda sóıleý daǵdylaryn jetildirýge múmkindik beretin mańyzdy tájirıbelik alań ekenine kóz jetkizdik.
Baıqaýdyń fınalyna aldyńǵy kezeńderde kórsetken jaqsy nátıjelerimen daralanǵan astanalyq Maqsut Nárikbaev ýnıversıteti men almatylyq KIMEP stýdentteri shyqty. Elimizdiń eki tanymal joǵary oqý orny stýdentteriniń fınaldyq sot saıysyn AHQO sotynyń tóraǵasy Meldon lordy Bernett jáne AHQO sotynyń basqa da aǵa sýdıalary baǵasyn berdi. Baıqaýdyń fınalynda komandalar Astanada ótken Dúnıejúzilik kóshpeliler oıynyn jáne ashylý saltanatyn sıfrlyq jabdyqtaýǵa ketken qyrýar qarjynyń durys ıgerilmeýine qatysty is boıynsha AHQO sotynyń birinshi ınstansııasynyń oıdan shyǵarylǵan sheshimine shaǵymdanyp, aýyzsha ýájderin keltirdi.
Baıqaý qorytyndysynda jeńimpaz kýbogi Maqsut Nárikbaev ýnıversıteti stýdentterine buıyrdy. Al sońǵy týrǵa ótken barlyq stýdent AHQO jáne HTO sotynda taǵylymdamadan ótý múmkindigine ıe boldy.
Jyl saıyn Qazaqstan men Eýrazııa óńirinen júzdegen stýdent AHQO soty men HTO uıymdastyratyn sot, arbıtraj jáne medıasııa úderisteriniń baıqaýlaryna qatysyp turady eken. Qysqasy, bul baıqaýlar óńirdegi iskerlik jáne zań qaýymdastyǵynyń damýyna úles qosyp, AHQO soty men HTO-ny halyqaralyq kommersııalyq daýlardy sheshýdegi jetekshi ınstıtýt retindegi bedelin arttyra túspek.
AHQO jáne HTO sotynyń tirkeýshisi jáne apparat basshysy Krıstofer Kempbell-Holt AHQO soty stýdenttik sot úderisi baıqaýy jeti jyl qatarynan ótkizilip, qatysýshy ýnıversıtetterdiń oqý baǵdarlamasynyń ajyramas bóligine aınalǵanyn maqtan tutatynyn jetkizdi.
– Osyndaı baıqaýlardy ótkizý arqyly biz zańger stýdentterge naqty sot isterinde klıentterdiń múddelerin qorǵaý úshin advokattardan talap etiletin jalpy sot jaǵdaıyndaǵy aýyzsha advokatýra mashyqtaryn úırenýge jáne qoldanýǵa biregeı múmkindik beremiz. Stýdentterdiń deńgeıi jyl saıyn joǵarylap keledi. Biz Eýrazııadaǵy tańdaýly halyqaralyq kommersııalyq sot retinde negizgi seriktesterimizben jáne zań qaýymdastyǵymen tyǵyz qarym-qatynas qalyptastyrýdy jalǵastyryp kele jatqandyqtan, bul – stýdentter úshin de, bizdiń sot úshin de mańyzdy baıqaý, – deıdi K.Kempbell-Holt.
Al jeńimpaz komandanyń múshesi Darına Qoıshybaeva da AHQO sotynyń stýdenttik sot úderisi baıqaýyna qatysý óziniń zańgerlik mansabyndaǵy qundy qadam bolǵanyn maqtanyshpen jetkizdi.
– Bul baıqaý meniń aýyzsha advokattyq daǵdylarymdy jetildirip qana qoımaı, sonymen qatar zań salasynda tabysty jumys isteýge qajetti tózimdilik pen kásibılikti damytýǵa kómektesti. Bul tájirıbe meniń daýlardy sheshý salasyna degen yntamdy odan ári nyǵaıtty jáne men bul daǵdylardy bolashaqta qoldaný múmkindigin asyǵa kútemin, – deıdi Maqsut Nárikbaev ýnıversıteti komandasynyń ókili.
Jalpy, bul baıqaý zańger mamandyǵyna ıe bolýǵa umtylatyn stýdentterge halyqaralyq deńgeıde baǵa jetpes tájirıbe berdi. Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, búginde baıqaýdyń ótken jyldardaǵy fınalısteri otandyq jáne sheteldik zań fırmalarynda, bızneste, memlekettik organdarda, akademııalyq ortada joǵary laýazymdyq zańgerlik qyzmetterdi atqaryp júr.