Aqyl men oı, mı men júrek qýaty tarazyǵa túsetin sport oıyndarynyń tóresi – shahmat. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev búginde esimderin álem jurtshylyǵy jaqsy biletin Jansaıa Ábdimálik, Dınara Sádýaqasova, Bıbisara Asaýbaeva syndy sharshy taqta sheberlerimen kezdesýinde elimizde shahmatpen shyndap shuǵyldanatyndardyń sany 200 myńnan asatynyn, bul kórsetkish keminde eki ese artýǵa tıis ekenin tilge tıek ete kelip, atalǵan sport túrin aldaǵy ýaqytta mektep baǵdarlamasyna fakýltatıvtik pán retinde engizgen durys degen edi.
Prezıdenttiń osy ıgi bastamasy óńirde oblystyq shahmat federasııasynan tys, jekelegen kásipkerler tarapynan da qoldaý taýyp jatqany qýantady. Máselen, taıaýda astatók astyǵymen áıgili Meńdiqara aýdanyna qarasty Harkov aýylynda jyldam shahmattan Qazaqstannyń Eńbek eri Saıran Buqanovtyń kýbogi ótti. Saıran Balkenulynyń ózi demeýshilik etken ashyq týrnırge astanalyq Nurlan Ybyraev, qostanaılyq Petr Kostenko syndy halyqaralyq dárejedegi kásibı shahmat sheberleri de qatysty. Ekeýi de – FIDE grossmeısteri. Kýboktan úmitker 60 adamnyń úlkeni – 85 jastaǵy Ashat Zákirov aqsaqal, eń kishisi – segiz jastaǵy jas talapker Ańsar Demesinov.
Aıadaı aýyldaǵy úlken shahmat merekesiniń ashylý rásimine aýdan ákimi, oblystyq shahmat federasııasynyń ókilderi arnaıy kelip, aýyl sportyn damytýǵa úzbeı qoldaý kórsetip kele jatqan eńbek qaharmanyna alǵys aıtty. Saıran Balkenuly óz sózinde sportshylarǵa sáttilik tileı kelip, atalǵan sporttyq is-sharanyń el ómirinde alatyn mańyzy zor ekenine toqtaldy.
«Prezıdent sportty damytý máselesin jıi aıtyp, kóptegen tapsyrma berip jatyr. Sport tómennen, osy bizdiń Harkov sııaqty shaǵyn aýyldardan bastalýy kerek. Qazir úlken sportqa úlken qarjy jumsalyp jatyr. Al aýyl sporty, ókinishke qaraı, kóbine kóńilden tasa qalyp qoıady. Bul týrnırdiń basty maqsaty – qaltaly azamattardy, iri kásiporyn basshylaryn aýyl sportyn damytýǵa úndeý. Men búgin óz atymnan shahmat kýbogin ótkizsem, erteń basqa bir kásipker óz aýylynda qazaq kúresin, ekinshisi bokstan jarys uıymdastyryp jatsa, neleri ketedi. Aýdan basshylary osyǵan basa nazar aýdarýy kerek. Bıyl Prezıdent aıtqandaı, 200 mektepke shahmat sabaǵyn engizedi. Bara-bara barlyq mektepte shahmat páni oqytylyp, jattyqtyrýshyǵa arnaıy júkteme beriledi. Kásipkerler osy sharýanyń oıdaǵydaı iske asýyna atsalysyp, járdemdesýi kerek», dedi kánigi dıqan.
Týrnırdiń júlde qory 2 mln teńgeden asady. Jarys qorytyndysynda astanalyq grossmeıster Nurlan Ybyraev 500 myń teńge syıaqy taǵaıyndalǵan bas júldeni utyp alyp, kýbok ıegeri atandy. 9 múmkindikten 8 upaı jınaǵan shahmat sheberi Shyńǵyshan Sarjanovtyń da oıyn máneri erekshe eken. Alaıda Shyńǵyshan bir ǵana upaı aıyrmashylyǵymen ekinshi orynǵa turaqtady. Úshinshi oryn – qostanaılyq grossmeıster Petr Kostenkonyń enshisinde. Tórtinshi, besinshi oryn alǵan Pavel Dýbrovın men Almat Serǵazınovqa da aqshalaı syılyq tabys etildi.
Áıelder arasynda ótken shahmat saıysynda Sáýle Sarkınaǵa qarsy qaýqar tanytar jan tabylmady. 12 jasqa deıingi balalar arasynda Iman Nábıev, Rodıon Fılıppov, Álázız Smaǵulov syndy jas shahmatshylar júldeli oryndardy bólisti. Al 18 jasqa deıingi jasóspirimder arasynan Janáli Izbasar, Aıan О́mirhanov, Baǵdat Tuqatovtar ozyp shyqty. Sonymen qatar, ozyq oıyn órnegimen erekshelengen úsh talapker Meńdiqara aýdanynyń úzdik shahmatshysy syılyǵyna ıe boldy.
«Saıran Balkenuly ózge kásipkerlerge ónege bolarlyq jol kórsetti. Týrnır óte joǵarǵy deńgeıde uıymdastyryldy. Mundaı syılyǵy qomaqty jarystar oblys ortalyǵynyń ózinde jıi bola bermeıdi. Qanshama adamdy jarysty uıymdastyrýshynyń ózi tamaqtandyryp, jaqsy jaǵdaı jasap qoıǵan. Jarysqa qatysqan balalardyń da talaby jaqsy. Eń joǵarǵy nátıje kórsetken Mahabbat Esilova esimdi qyz bala bolashaǵynan úlken úmit kúttiredi. Sondaı-aq Qýanysh Baıǵazınov, Qýanysh Buqanov, Medına Moldahmetova tárizdi jas daryndar ózindik oıyn órnegi bar ekenin tanytty», deıdi oblystyq shahmat federasııasynyń atqarýshy dırektory Pavel Rýsanov.
Aıtýly týrnırden qarttar da qalys qalmady. Ardagerler arasynda qurmetti kýbokti jeńip alǵan Vladımır Eshenkoǵa 200 myń teńge qarjylaı syılyq tabys etildi. Zeınetker Valerıı Nıkolaev ekinshi oryndy enshilese, Valerıı Pılıppenko úshinshi oryndy qanaǵat tutty. Júldegerlerdiń bári eskertkish medaldarmen, qarjylaı syılyqtarmen marapattaldy.
Qostanaı oblysy,
Meńdiqara aýdany,
Harkov aýyly