Ońtústikti ortalyqpen baılanystyratyn «Qyzylorda – Jezqazǵan» kúre jolynyń boıynda tirlik qaýyrt. Qaıta jańǵyryp jatqan joldyń kóp bóliginde kólikter kedergisiz zyrlaıdy. Qazir avtojoldaǵy úsh ýchaskede asfalt tóseý jumystary aıaqtalýǵa jaqyn tur. Qyzylorda men Ulytaýdy jalǵap jatqan 424 shaqyrym joldyń 204 shaqyrymy bizdiń aýmaqta. Osy kúni joldyń Qyzylorda aýmaǵyndaǵy úsh ýchaskesinde úsh qabat asfalt tóselip bitýge jaqyn. Jyl sońyna deıin 140 shaqyrym jol qoldanysqa beriledi.
Merdiger mindetten jaltara almaıdy
Qazir osy bólikte jol tańbalaryn syzyp, belgi ornatý jáne jol jıegin nyǵaıtý jumystary júrip jatyr. Jol jóndeý barysynda 6 asfalt zaýyty qurylyp, 165 shaqyrymǵa aınalma jol salynypty. Kólik mınıstrligi Avtomobıl joldary komıtetiniń basqarma basshysy Nurtilek Hasenovtiń aıtýynsha, joldyń 5 jyl kepildik merzimi bar. Osy ýaqyt aralyǵynda aqaý baıqalsa, merdiger óz esebinen jóndeıdi. Basqarma basshysy basqa óńirlermen salystyrǵanda Qyzylordadaǵy jol jaǵdaıy kósh ilgeri ekenin aıtady. Munda 3 571 shaqyrym joldyń respýblıkalyq mańyzy bar 1 024 shaqyrymynyń jaǵdaıy 94% jaqsy degen baǵaǵa ıe bolyp otyr. Jergilikti joldardaǵy bul kórsetkish qazir 87%-ǵa jetti.
«Jol sapasyna syrttan qarap syn aıtatyndar, kórmeı-bilmeı bólingen qarjyny qaltaǵa basty dep boljam jasaıtyndar kóbeıip otyr. Bir jylda elimiz boıynsha 12 myń shaqyrym jol jóndelip jatyr. Sonyń 7 myńy bıyl aıaqtalady. «Qyzylorda – Jezqazǵan» kúre jolynyń qaıta jańǵyrtylyp jatqan 192 shaqyrymy boıynda 700-deı adam men 400-ge jýyq arnaıy tehnıka jumys istep jatyr. Qıyrshyq tas sonaý 300 shaqyrym qashyqtyqtaǵy Qarataý qoınaýynan tasymaldanady. Osyndaı qıyndyqpen salynǵan jol qurylys qatań qadaǵalanady», deıdi basqarma basshysy.
Qaıta jańǵyrtýdan ótip jatqan kúre jol 5 ýchaskege bólingen. Merdigerlerdiń tórteýi – qytaılyq kompanııa, bireýi – jergilikti «Qyran» JShS. Jergilikti kompanııa alǵashqylardyń biri bolyp jumysyn aıaqtady. Osyǵan deıin «Batys Eýropa – Batys Qytaı» jolynyń qurylysyna qosalqy merdiger retinde qatysqan jergilikti kompanııalar da qazir tájirıbe jınaqtap, halyqaralyq talapqa saı jol salýǵa qaýqarly ekenin kórsetýde. «Qyran» JShS basshysy Jaısań Syzdyqov jol qoldanysqa berilgennen keıin merdigerdiń qurylystan tapqan qarjysynyń bir bóligi 5 jyl boıy «QazAvtoJol» UQ» AQ esebinde turatynyn aıtady. Bul – Eýropalyq damý jáne qaıta qurý banki arqyly qarjylandyrylǵan jobadaǵy basty talaptyń biri. Jumysynan aqaý shyqsa, qarjy qaıtpaıdy. Demek jol sapasyna merdiger de múddeli bolady, mindetten jaltarmaı jumysyn adal atqarady.
Baqylaý bir sát báseńdemeıdi
Jol sapasy «Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy» RMK mamandarynyń da udaıy baqylaýynda. Bıyldyń ózinde jyljymaly zerthana arqyly qaıta jańǵyrtýdan ótip jatqan jolǵa 1 028 tekserý júrgizilipti. Jol jabyndysy men qurylys materıaldarynan 4,2 myń synama alynyp, zerthanalyq zerdeleý barysynda sonyń 857-siniń talapqa saı emestigi belgili bolǵan. Anyqtalǵan olqylyqtardy merdigerler óz qarjysy esebinen 167,1 mln teńge jumsap, qalypqa keltiripti.
Jalpy, jol sapasy áýeli merdiger zerthanasynan ótedi. Sodan keıin halyqaralyq ınjenerler baqylaýyna kóshedi. Odan soń «Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy» RMK jergilikti fılıaly mamandary tekseredi.
«Memleket basshysynyń tikeleı nazaryndaǵy respýblıkalyq mańyzy bar avtojoldy qalypqa keltirý barysyn baqylaý bir sát te báseńdemeıdi. Qandaı da bir aqaý anyqtalsa, merdiger kompanııa der kezinde kemshilikti joıyp, talapqa saı jumys istep jatyr. Salynǵan úsh ýchaskedegi joldyń tegistigi zertteý jumystarynyń qorytyndysymen 96-98 ball júıesimen baǵalanyp, normatıvtik talaptarǵa saı keletinin kórsetti», deıdi «Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy» RMK bas dırektory Bolatbek Aıtbaev.
Belgilengen mólsherden tys júk artyp, baqylaýshylardy aınalyp ótetin kólikter de endi qutylmaıdy. Jol boıyna ornalasatyn avtomatty ólshegish qurylǵylar olarǵa artyq salmaq úshin sol sátte-aq aıyppul arqalatyp jiberedi.
Jalaqy jaqsy, maman tapshy
Nurtilek Hasenovtiń aıtýynsha, qazir saladaǵy úlken problemanyń biri – kadr tapshylyǵy. Segiz jyl jabylyp qalyp, byltyr qaıtadan ashylǵan jol qurylysy mamanyn elimizdegi 8 joǵary oqý orny daıarlaıdy eken. Osy mamandyqqa 800 memlekettik bilim granty bólingenmen, nebári 40 stýdent qana qujat tapsyrypty. Osylaısha, myńdaǵan shaqyrymǵa sozylyp jatqan jol boıyndaǵy jumysqa tórt jyldan keıin sanaýly ınjener ǵana dıplommen kelmek.
«Qazir osy baǵytta «Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy» men «Qazavtojoldyń» jergilikti fılıaldaǵy mamandary mektep bitirýshiler arasynda mamandyqty nasıhattap, túsindirý jumystaryn júrgizip jatyr. Jol salasyndaǵy kóp kompanııa úshin maman tabý muńǵa aınaldy. Jalaqy jaqsy bolǵanmen, maman tapshy bolyp tur», deıdi ol.
Búginde memleket jol salasyna jetkilikti nazar aýdaryp otyr. «Qazaq jol» ǵylymı-zertteý ınstıtýty mamandary ǵalymdarmen birlese otyryp Keńes odaǵynan qalǵan 1 200-deı standartty ǵylymı tehnologııanyń damýyna baılanysty ońtaılandyryp, qazirgi zaman talabyna beıimdeý ústinde. «Sapa kerýeni» baspasóz týry aıasynda BAQ ókilderi Ulytaý oblysy shekarasyna deıin baryp, jol boıyndaǵy qaınaǵan tirlikti kórdi. Kezdesken jolaýshylarmen tildesti. Jalpy, jyl aıaǵyna deıin «Qyzylorda – Jezqazǵan» avtojolynyń 140 shaqyrymy qoldanysqa berilip, keler jyly Ulytaý jaǵyndaǵy bóligin jóndeý bastalady.
Keleshekte Syr men Arqany jalǵaıtyn kúre jol boıynda demalys alańdary, sanıtarlyq-gıgıenalyq toraptar, qoǵamdyq tamaqtaný oryndary, janar-jaǵarmaı quıý stansalary boı kóterip, kún saıyn júretin kólik sany da arta túsedi.
Qyzylorda