Premer-mınıstr Oljas Bektenov Memleket basshysynyń «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda sırek jáne jerde sırek kezdesetin metaldar salasyn damytý máseleleri jóninde keńes ótkizdi. Salany damytý elimizdiń álemdik naryqtaǵy pozısııasyn nyǵaıtýǵa, tehnologııalar men kapıtal tartýǵa, sondaı-aq ekonomıkanyń jańa sektorlaryndaǵy jetkizý tizbegine qatysýdy keńeıtýge múmkindik beredi.
О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Qanat Sharlapaev qazirgi jaǵdaı men qabyldanyp jatqan sharalar týraly baıandady. Sondaı-aq «Qazatomónerkásip» UAK» AQ, «Taý-Ken Samuryq» JShS, «Ulttyq tehnologııalyq boljaý ortalyǵy» RMK kompanııalarynyń basshylary baıandama jasady.
Elimizde berıllıı, skandıı óndiretin álemdegi tolyq sıkldi úsh zaýyttyń biri, sondaı-aq tantal men nıobıı óndiretin jahandyq tórt óndiristiń biri ornalasqan. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń málimdeýinshe, otandyq metallýrgııa zaýyttarynda vısmýt, súrme, selen jáne tellýrıd óndiriledi. Alıýmınıı totyǵynan gallıı, polımetall shıkizatynan ındıı alý tehnologııasy bar. Bıylǵy qarasha aıynda Almaty oblysyndaǵy qýaty 3,3 mln tonnaǵa deıin jetetin Buǵyty ken ornynda volfram konsentraty óndirisi iske qosyldy. Jobaǵa salynǵan ınvestısııanyń jalpy quny 350 mln dollardy qurady.
Premer-mınıstrge sondaı-aq volfram kenin ıgerý jáne shıkizatty ammonıı paravolframat daıyn ónimine deıin óńdeýdi tereńdetý, magnıtter óndirisi boıynsha klaster qurý salasyndaǵy perspektıvaly jobalar boıynsha júrgizilip jatqan jumys týraly baıandaldy.
Batareıa materıaldaryn, turaqty magnıtterdi óndirý, resaıklıng ádisi jáne ystyqqa tózimdi qorytpalardy óndirý sektorlaryn damytýǵa nazar aýdaryldy. Qajetti metaldardy óndirý jáne qaıta óńdeý boıynsha jobalar iske asyrylyp jatyr. Máselen, álemdegi eń iri Sarytoǵan ken oryndarynyń birinde daıyn ónimge jetkizýmen grafıt konsentratyn óndirý josparlanyp otyr.
2024 jyldan bastap marganes sýlfaty monogıdraty shyǵarylady, ol álemdik naryqtyń 5%-yn qamtıdy. Sondaı-aq Germanııanyń «Bergbau AG» kompanııasymen lıtıı ken oryndaryn ıgerý boıynsha jobalar iske asyrylyp, Koreıanyń «KIGAM» ınstıtýty Shyǵys Qazaqstan oblysynda lıtııge geologııalyq-geofızıkalyq zertteýler júrgizýdi qolǵa aldy. Sonymen qatar renıı, tantal, volfram, nıkel jáne kobalt metaldary negizinde reaktıvti avıaqozǵaltqyshtar qunynyń 50%-yna deıin quraıtyn ystyqqa tózimdi nıkel qorytpalaryn óndirý josparlanǵan. Búginde elimizde avıaqozǵaltqysh qalaqtarynyń synyqtaryn qaıta óńdeý jolǵa qoıylǵan.
Oljas Bektenov otandyq kompanııalardyń geologııalyq barlaý jumystaryn júrgizý, onyń ishinde ınvestısııalardy odan ári tartý úshin tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemelerdi ázirleý bóligindegi áleýetin atap ótti. Mundaı tásil elimizdiń sırek jáne jerde sırek kezdesetin metaldarynyń álemdik óndirisindegi úlesin keńeıtýge múmkindik beredi. Premer-mınıstr Úkimet otandyq ǵylymı-zertteý ınstıtýttary men óndirýshilerge qoldaý kórsetetinin atap ótti.
Sırek jáne jerde sırek kezdesetin metaldar ónerkásibin damytý otandyq qarjy ınstıtýttarynyń belsendi qatysýyn talap etedi. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligine «Báıterek» holdıngimen birlesip, shıkizat óndirýden bastap tereń óńdelgen ónim shyǵarýǵa deıingi óndiristik tizbektiń tolyq sıkli bar klaster qurý úshin model ázirleý tapsyryldy. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligine Ulttyq geologııalyq qyzmet bazasynda halyqaralyq akkredıttelgen zerthana qurý máselesin pysyqtaý júkteldi, bul jergilikti kásiporyndarǵa joǵary álemdik standarttarǵa sáıkes bolýǵa múmkindik beredi.