Úkimette vıse-premer Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen ótken keńeste jemis-kókónis ónimderin saqtaý men óndirý, áleýmettik azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn turaqtandyrýǵa qajetti sharalar kesheni qaraldy.
О́nimdi saqtaý – kókónis qoımalaryn salý jáne jańǵyrtý jónindegi keshendi jospardy iske asyrý arqyly júzege asyrylady. Júrgizilgen túgendeý qorytyndysy boıynsha elimizde 901 saqtaý nysany jumys isteıdi, onyń ishinde jalpy syıymdylyǵy 1 mln 186 myń tonna kókónis qoımasynyń sany – 580, kartop qoımasy – 257 (499,7 myń tonna), jemis-jıdek qoımasy – 67 (136,3 myń tonna).
«Bıyl Mańǵystaý oblysynda – 40 myń tonnaǵa, Túrkistan oblysynda – 56 myń tonnaǵa, Pavlodar oblysynda – 20 myń tonnaǵa, Qyzylorda oblysynda – 4 myń tonnaǵa jáne Qaraǵandy oblysynda 2,8 myń tonnaǵa saqtaý nysandary iske qosyldy. Jalpy syıymdylyǵy 115,1 myń tonna bolatyn qoıma taǵy 5 oblysta salynyp jatyr. 7 oblysta 97,9 myń tonnalyq jobalar ınvestorlardyń qarjylandyrýyn kútýde», dep málimdedi Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Azat Sultanov.
Bıyl 2,9 mln tonna kartop, 1,1 mln tonna pııaz, 498 myń tonna qyryqqabat, 474 myń tonna sábiz jınaldy. Bul elimizdiń turǵyndarynyń qajettiligi deńgeıinen edáýir asyp túsedi. Bul rette Reseı Federasııasy men Belarýs tarapynan 150 myń tonna kartop, 80 myń tonna pııaz, basqa da kókónister men almalardy kelisimshartpen alýǵa suranys bar.
«Biz el turǵyndarynyń suranysy kóleminen edáýir joǵary kókónis ónimderin jınadyq, kórshiles Reseıden jáne Belarýsten kókónisterge suranys bar. Bizdiń fermerlerge artyq ónimdi eksportqa ótkizýge múmkindik berý kerek. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi ákimdikter deńgeıinde kelesi máseleni pysyqtaýy qajet: fermerler turaqtandyrý qorlaryndaǵy qordy qospaǵanda eksportqa qansha kókónis satýǵa jáne kelisimshart uıymdastyrýǵa daıyn», dedi S.Jumanǵarın.
Sondaı-aq keńeste «Keń dala-2» baǵdarlamasy boıynsha 2025 jylǵy kóktemgi dala jumystaryn qarjylandyrýdyń bastalýy talqylandy.
Bul maqsatqa óteý merzimi 2026 jylǵy 1 naýryzǵa deıin belgilengen fermerler úshin jyldyq 5%-ben 700 mlrd teńgege deıin, onyń ishinde 140 mlrd teńgesi – bıýdjet qarajatyn, 560 mlrd teńgesi – naryq qarajatyn jumsaý josparlanyp otyr. Osylaısha, memlekettik qarjylandyrýdyń naryqqa qatynasy 1:4 quraıdy. Erte qarjylandyrý fermerlerge egis naýqanyn ýaqtyly bastaý úshin barlyq qajetti zattardy, sonyń ishinde tyńaıtqyshtardy aldyn ala satyp alýǵa múmkindik beredi.
«Naryq qarajatynyń alǵashqy 100 mlrd teńgesin biz 2024 jylǵy 1 jeltoqsannan bastap erte qarjylandyrýdy bastaý úshin 28 qarashada tarttyq. 30 qarashada aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerinen 85 mlrd teńgege 695 ótinim kelip tústi, onyń basym bóligi – 55 mlrd teńgege 686 ótinim – tikeleı qarjylandyrý arqyly, ıaǵnı AKK fılıaldary arqyly, ÁKK arqyly 22,6 mlrd teńgege 6 ótinim jáne ekinshi deńgeıdegi bankter arqyly 7,3 mlrd teńgege úsh ótinim. Qazir jumysta 20,6 mlrd teńgege 146 ótinim bar. 29 qarashada erte qarjylandyrý bastaldy, 2,3 mlrd teńgege 48 qaryz alýshy nesıelendirildi», dep atap ótti Agrarlyq nesıe korporasııasy tóraǵasynyń orynbasary Qaırat Sapýlatov.
Sonymen qatar keńeste áleýmettik azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý sharalary talqylandy. Qarasha aıynyń qorytyndysy boıynsha jyldyq mánde ınflıasııanyń 8,5%-dan 8,4%-ǵa deıin baıaýlaýy baıqaldy. Osy jyldyń 11 aıynda ınflıasııanyń negizgi quramdas bólikteri – azyq-túlik jáne azyq-túlik emes taýarlar, aqyly qyzmetter arasynda – azyq-túlik taýarlaryna eń tómengi ósim (4,4%) tirkeldi.
О́tken aptanyń qorytyndysy boıynsha ÁMAT baǵasynyń ortasha ındeksi 0,2-ge, negizinen – taýarlardyń kókónis tobyna ósti. Vıse-premer respýblıkalyq mańyzy bar qalalar men óńirlerdiń ákimdikterine saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligimen birlesip, el turǵyndaryn qoljetimdi baǵamen ónimdermen qamtamasyz etý úshin aýyl sharýashylyǵy jármeńkeleriniń sanyn kóbeıtýdi júktedi. Sondaı-aq Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine qajet bolǵan jaǵdaıda turaqtandyrý qorlarynan kókónis qorlaryn erte brondaýdy qarastyrýdy tapsyrdy.