Marqakól men Katonqaraǵaı arasyndaǵy taý bıigindegi keń jazyqta arheologııalyq qazba jumystary júrgizilip, VII-IX ǵasyrlarǵa jatatyn jaýyngerler men jylqylardyń jerleý oryndary tabylǵan. Keıinnen sol orynnan tabylǵan qımaq jaýyngeriniń jańǵyrtpasy jasalyp, oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıine usynyldy.
Mýzykalyq aspap asynǵan Qımaq jaýyngeri kıiminiń jańǵyrtpasy 2012–2014 jyldary qalpyna keltirilgen. Eskertkishterdiń biregeıligi sol, jerlengen jaýyngerlermen birge jibek matadan tigilgen kıimderdiń qaldyqtary, qarý-jaraq, at ábzelderi jáne úsh birdeı mýzykalyq aspap tabylǵan.
VIII ǵasyrdyń jaýynger-mýzykantynyń kıimin, saýyt-saımandaryn jáne qarý-jaraǵyn ǵylymı turǵyda arheolog Zeınolla Samashev pen sýretshi, etnograf-qarýtanýshy Qalıolla Ahmetjan qalpyna keltirdi. Kostıým jıyntyǵyn daıyndaý kezinde ortaǵasyrlyq kóshpelilerdiń kıimin tigý jáne pishý ádisterine barynsha jaqyn tehnologııa qoldanylyp, qımaqtardyń kıimine tán erekshelikter kórsetildi.
Jaýyngerdiń ústindegi kıimi sary, jeńi qyzǵylt tústi jibek matadan tigilip, tolyqtaı oıý-órnekpen kómkerilgen. Beldiktiń altyn japsyrmalary túgeldeı Qaraqaba obasynan tabylǵan artefaktiler negizinde jasalypty. Jaýyngerdiń basyna temirden toqylǵan, shynjyr torly moıyn saýytpen biriktirilgen dýlyǵa kıilgen. Dýlyǵanyń joǵarǵy jaǵynda kishkentaı qyzyl tústi jalaýsha ornatylǵan. Bul jaýyngerdiń áleýmettik mártebesi men áskerı laýazymyn kórsetýi múmkin. Sondaı-aq shaıqas kezinde aıryqsha belgi retinde qoldanylǵan. Mundaı elementter kóshpelilerdiń áskerı mádenıetinde jıi kezdesken. Jaýyngerdiń qolynda eki ishekti dombyraǵa uqsaıtyn mýzykalyq aspap bar. Bul onyń jaýynger ǵana emes, mýzykant bolǵanyn da kórsetedi. Belinde beldikke baılanǵan qysqa qylysh jáne qosymsha jabdyqtary bar. Beıneniń ereksheligi – kóshpeli mádenıettiń, turmys pen ónerdiń úılesimin beınelep, sol dáýirdiń tarıhı bolmysyn naqty kórsetedi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy