Maıdan etip dúnıe tórin,
Temir bolat qaqtap otqa.
Jekpe-jek kep ómir-ólim,
Soqqylasyp jatqan joq pa?
Qasym Amanjolov atamyz talaı adamnyń janyn alǵan surapyl soǵysty osylaısha órnektegen.
Shyn máninde, ásker qatarynda Otan aldyndaǵy boryshyn ótep júrgen azamattardyń barlyǵy derlik jaýmen qasyq qandary qalǵansha aıqasty. Qazaqstannan maıdanǵa árbir besinshi adam attandy desek, solardyń qatarynda Kenjebaı Maımurynuly da boldy.
Kenjebaı Maımurynov 1911 jyly Almaty oblysynyń Alakól aýdanyndaǵy Jaıpaq aýylynda dúnıege kelgen. Úsh jasynda áke-shesheden aıyrylǵan ol alys jamaǵaıyndarynyń qolynda tárbıelenip, erjetedi. Taǵdyrdyń talaı tálkegine tússe de, ózin eshqashan «jetimmin» dep sanamaǵan maıdanger azamattyq boryshyn qabyrǵasy qataımaı, buǵanasy bekimeı jatyp óteıdi. Aýyr jumystardy moıymaı kóterip, jańa ókimetke adal eńbek etedi.
1942 jyldyń mamyr aıynda maıdanǵa jiberý týraly shaqyrtý alyp, №176 atqyshtar polkine túsedi. Atalǵan polkte 7 aı boıy kúrdeli daıyndyqtan ótip, 1943 jyldyń qańtar aıynda maıdan alańyna enedi. О́zimen birge shaıqasqan maıdandas dostarynyń aıtýyna qaraǵanda, Kenjebaıdyń júrisi jyldam, jaýapkershiligi mol, aıtqanynan qaıtpaıtyn qaısar jan eken. Sol sebepti de maıdan shepteriniń arasynda qupııa hat jetkizýshi mindetin atqarǵan kórinedi.
Sondaı bir tapsyrmany oryndaý barysynda aıaq astynan fashısterdiń jol kesýshi atqyshtaryna tap bolyp, oq tıedi. Oq oń jaq baltyryn tesip ótedi. Bir jaǵynan aman qalýdy oılasa, ekinshi jaǵynan, qupııa hatty jaý qolyna túsirmeý Kenjebaıdy ómir men ólim arpalysyna túsiredi. Baqytyna oraı, dál sol sátte aıaq astynan paıda bolǵan partızan otrıady kelip qutqaryp, sanıtarlyq bólimshege jetkizedi...
Sodan keıin ol Ýkraınany nemis basqynshylarynan azat etý urystaryna qatysady. Jaýmen betpe-bet kelgen shaıqastyń birinde, onyń qasyna granata túsip jarylady. Jantalasa úıilgen topyraq astynan shyqsa, janyndaǵy joldasy qatty jaralanyp, arqasynan qan shapshyp jatqanyn kóredi. Jan-jaǵyndaǵy ózge de maıdandas dostarynyń biri qan josa bolyp jaralansa, ekinshileri qaza tabady. О́zi de kontýzııa alyp, qulaǵy múldem estimeı qalady. Maıdangerdiń aıtýynsha, Harkovte jaqyn joldasy ekeýi jaý snarıadynyń jaryqshaǵynan aýyr jaralanyp, sanıtarlyq bólimde es jıǵan. Aýyr jaraqattan soń II sanattaǵy múgedek bolyp, 1944 jyly mamyr aıynda elge oralady.
Soǵystan soń Kenjebaı týǵan aýyly – Jaıpaqqa kelip, baldaqpen júrip, kolhoz jumysyna belsene aralasady. Alǵash shyqqan ChTZ traktoryna minip, jer jyrtyp, egin egedi. Maıdanǵa bara almasa da, tylda júrip, el ishindegi aýyrtpashylyqty qarapaıym halyqpen birge kóteredi. Jaǵatal (qazirgi Qazaqstan) aýylynyń Asylǵaısha esimdi azamatshasyna úılenip, shańyraq qurady. Jeti birdeı ul-qyzdyń ákesi atanady.
Iá, soǵys – kúıretýshi, bardy joq etetin, taýdy jer etetin alapat kúsh. Sol bir qandy kezeń jaıttary eske tússe, eriksiz kózge jas úıiriledi. Búgin biz beıbit zamanda ómir súrip jatyrmyz. Allaǵa shúkir deıik. Ekinshiden, kún ótken saıyn ardagerlerimiz azaıyp bara jatyr. Olarǵa búginde qandaı qurmet kórsetsek te artyq emes. Úısizderin úıli, kúısizderin kúıli etsek, úlken bir saýapty is atqarǵanymyz bolar edi. Bizdiń keıipkerlerimizdiń de upaıy túgel deı almasaq kerek. Máselen, aýylda UOS-qa qatysqan ardagerlerge arnalǵan eskertkishke Kenjebaı Maımurynulynyń esimi jazylmaǵan. Al eskertkishtiń ózi eshbir kútimsiz, qaraýsyz qalǵan. Eldik namysty taptatpaýǵa úlken úles qosqan ardagerlerimizge Uly Jeńistiń 70 jyldyǵy jylynda jergilikti bılik tıisti deńgeıde nazar aýdarady ǵoı dep úmittenemiz.
Nazym QAIRAT.
Almaty oblysy.
Sýrette: maıdanger K.MAIMURYNOV zaıyby Asylǵaıshamen.