2024 jyldyń tórtinshi toqsanynda elimizdiń 18 qalasynyń 16-synda turǵyn úı baǵasy qymbattap, suranys ósken. Sarapshylar bıyl devalvasııa men jańa salyqtarǵa baılanysty bastapqy naryqtaǵy baǵa ózgerýi múmkin dep boljaıdy. Osy oraıda qaıtalama naryq úılerine degen suranys artqan. Sebebi azamattar jóndeý jumystaryna aqsha jumsamas úshin árlengen taza páterlerdi alǵandy jón kóredi.
Sondaı-aq mamandar myna úrdisterdi bóle-jara aıtady:
Salýshylar «az, biraq qoljetimdi» formatqa kóshedi; Bul rette «bári bir jerde» tujyrymdamasyna basa nazar aýdarylady. Arzan qurylys salý úshin qurylys salýshylar qala mańy men óńirlerdi ıgere bastaıdy. Qurylys salýshylar arasyndaǵy básekelestik ósip keledi. Satyp alýshylardy satyp alýdyń ıkemdi sharttary, aksııalar men bonýstar kútip tur.Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵynyń bas taldaýshysy Ramazan Dosovtyń aıtýynsha, 2024 jyly bastapqy naryqta sharshy metrdiń ortasha quny 490,1 myń teńgege, al ekinshi naryqta 506,9 myń teńgege qymbattaǵan.
«Memleket ıpoteka baǵdarlamalary arqyly naryqqa ıntervensııa jasasa, BJZQ jınaqtaryn paıdalanýǵa ruqsat berse, baǵa ósedi. Al Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni tómendetse, kommersııalyq bankterdegi ıpotekalyq nesıeler arzandaýy múmkin. 2024 jyl mámileler sany jóninen mańyzdy jyl boldy. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń derekterine súıensek, qańtar-qarashada turǵyn úıdi satyp alý-satý boıynsha mámileler sany 380 myńnan asty. Bul 2023 jylmen salystyrǵanda 23%-ǵa kóp. Satýdyń jalpy kólemindegi ıpotekalyq memlekettik baǵdarlamalardyń úlesi tómendegeni baıqalady. 2023 jyly bul kórsetkish 71,9% bolsa, 2024 jyly 66,1%-ǵa tómendegen. Munyń 62,3%-y nemese 977,1 mlrd teńgesi «Otbasy bankine», 3,8% nemese 60 mlrd teńgesi «7-20-25»-ke tıesili», deıdi sarapshy.
2024 jylǵy qańtar-qarashada oblystar men Astana, Almaty, Shymkent qalasynyń ákimdikteri respýblıkalyq bıýdjet qarajaty jáne «Samuryq-Qazyna» jelisi boıynsha memlekettik baǵaly qaǵazdar esebinen halyqtyń áleýmettik osal toptary úshin josparlanǵan 17 myń jaldamaly páterdiń 22 myńnan astamyn satyp alǵan. Jumys isteıtin jastar úshin jergilikti bıýdjet esebinen úsh megapolıs ákimdigi 1 834 jalǵa beriletin páter satyp aldy, sonyń ishinde Astanada – 1 050 páter, Shymkentte – 180 páter, Almatyda – 604 páter. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi halyqtyń az qamtamasyz etilgen toptaryna 72 myńnan astam jaldamaly páter satyp alýǵa 5 mlrd teńge bólgen.
Sonymen qatar jastardy qoldaýǵa «Elorda jastary», «Almaty jastary» jáne «Qamqor» óńirlik baǵdarlamalary arqyly ıpotekalyq qaryz berý úshin 32,3 mlrd teńge qarastyrylǵan. 2024 jyly turǵyn úı naryǵy tabysty ınvestısııa kózi retinde este qaldy. Halyq basy artyq qarjysyn naryqtyń osy segmentine salyp jatyr. Sarapshylar baılamynsha, jyljymaıtyn múlik eń senimdi ınvestısııalyq tetik bolyp qala beredi.
Qazaqstan qurylys salýshylar qaýymdastyǵynyń prezıdenti Vıktor Mıkrıýkovtyń aıtýynsha, ishki jáne syrtqy faktorlar naryqty qos ókpeden qysyp tur. Qurylys materıaldary qymbat, jumysshylardyń jalaqysy joǵary. Sarapshynyń aıtýynsha, premıým-segmentke qyzyǵýshylyq tómendeýi múmkin.
«Ázirge suranys 2015 jyldan keıin salynǵan úılerge baǵyttalǵan. 2000 jyldardaǵy úıler tartymdylyǵyn joǵalta bastaıdy. Demek, 2025 jyldyń alǵashqy toqsanyndaǵy baǵa naryqtyń emes, naryqtyq kóńil kúıdiń yqpalynda bolmaq. Naryqtaǵy jaǵdaı kóp jaǵdaıda makroekonomıkalyq turaqtylyqqa baılanysty. Teńge baǵamynyń aýytqýy jáne ınflıasııa (jylyna 8-10% deńgeıinde kútilýde) materıaldar men qyzmetter qunyna tikeleı áser etedi. Bul baǵanyń odan ári ósýine jol ashady», deıdi Vıktor Mıkrıýkov.
О́zin-ózi retteıtin rıeltorlar qaýymdastyǵynyń prezıdenti Larısa Stepanenkonyń aıtýynsha, 2024 jylǵy 1 qarashadan bastap 1 jeltoqsanǵa deıin dollar baǵamy 4,7%-ǵa ósti, sáıkesinshe satýshylar dollarsyzdandyrý úderisine qaramastan baǵany dollarǵa baılap, kótere bastady.
«Qaıtalama naryqtaǵy satýshylardyń bir bóligi turǵyn úı qunyn kóterdi, biraq bul ózgerister suranyspen qoldaý tappaıdy. Teńgemen tabysy bar satyp alýshylardyń kóbi shyǵystardyń ósýimen betpe-bet kelip, jyljymaıtyn múlikti satyp alýdy keıinge qaldyrady. Sonymen qatar bastapqy naryqty salýshylar úshin jaǵdaı kúrdelirek. Qurylys materıaldarynyń 70%-y – ımport. Bul sharshy metrdiń túpkilikti qunyna áser etedi. Mundaı úrdis jappaı satyp alýshylarmen mámile kezinde másele týǵyzyp, baǵanyń qymbattaýyna áser etýi múmkin», deıdi.
Onyń sózinshe, osydan eki jyl buryn sheteldik azamattardyń relokasııasy aıasynda jaldaý baǵasy óskennen keıin 2024 jyly tarıfterdiń tómendeýi baıqalǵan.
«Bıyl stýdentter úshin jańa jataqhanalar iske qosyldy, bul naryqqa da áser etti. 2025 jyly jalǵa alý baǵasy aıtarlyqtaı ózgermeıdi. Naryqtyń qubylmaly bolýy, geosaıası ahýal jáne basqa da faktorlarǵa baılanysty boljam jasaý qıyn. Inflıasııa, sondaı-aq suranys pen usynys áser etedi. Qazirgi ýaqytta jeńildikti baǵdarlamalar, BJZQ men naryq arasyndaǵy ıntegrasııa baǵaǵa áser etýi múmkin», deıdi L.Stepanenko.
Taıaý aılarda sarapshylar zeınetaqy jınaqtary resýrstarynyń taýsylýyna qaraı naryqtaǵy belsendiliktiń birkelki tómendeýin kútedi.
ALMATY