Shyǵys medısınasynyń atasy Ábý Álı Ibn-Sına bir zamandary: «Dárigerde qyrannyń ótkir kózi, boıjetkenniń názik qoly jáne arystannyń júregi bolýy tıis», degen eken. Osy jerde áıgili emshiniń: «Dárigerdiń sóz, ósimdik, pyshaq degen úsh qarýy bar» deıtini de eske túsedi. On ǵasyrdyń arǵy qaptalynan búgingi kúnge deıin arymaı jetken bul qaǵıda qazir de óziniń qunyn joıǵan joq. Al osy talaptar men sıpattardyń bári búkil sanaly ǵumyryn densaýlyq saqtaý salasyna arnap kele jatqan hırýrg-dáriger Saǵyndyq Shámshıevtiń boıynan tabylar edi.
Qazir qarap tursam, áriptes aǵamyzben aralas-quralas bolyp kele jatqanymyzǵa qyryq jyldyń ústine shyǵyp ketipti. Ol oblystyń medısına salasyna 1968 jyly keldi. Araǵa 4-5 jyl salyp, osy súrleýge biz de tústik. Ekeýmiz de qyzmetti dáriger-anestezıolog retinde bastap, kóp uzamaı dáriger-hırýrg bolyp birjola bekidik. Sodan beri ony óz isin janyndaı jaqsy kóretin maıtalman maman, kisiligi men kishiligi teń túsken abzal azamat, júregi jylylyqqa toly jomart jan retinde jaqsy bilemin. Osy jyldarda Sákeńniń syrbazdyq, syrshyldyq, baısaldylyq, birsózdilik, ýádege beriktilik, tııanaqtylyq, uqyptylyq, yjdaǵattylyq, eńbekqorlyq, izdenimpazdyq sııaqty abzal qasıetteriniń biz sekildi izinen ergen kóptegen inilerine únemi úlgi-ónege bolyp kelgeni taǵy anyq.
Biz sóz etip otyrǵan Saǵyndyq aǵa 1945 jyly Qyzylorda oblysynyń Tereńózek (qazirgi Syrdarııa) aýdanyndaǵy Karl Marks atyndaǵy (búginde Naǵı Ilııasov) aýylda týǵan. Soǵan deıin Qalıma anamyz 13 qursaq kótergen eken, bári týylar-týylmasta shetineı beripti. Kóretin jaryǵynyń bolǵany shyǵar, 14-shi perzent bolyp dúnıege kelgen aǵamyz ǵana aman qalypty. Biraq, oǵan álemniń jaryǵyn syılaǵan anasy osydan keıin densaýlyǵyn túzeı almaı, qarashanyń qara sýyǵynda ómirden ótip ketipti. Buǵan bir jaǵy aýyldaǵy feldsherdiń nemkettiligi men shalaǵaılyǵy da sebep bolǵan sııaqty.
Saǵyndyq es bilgeli jurttan anasynyń aqjarqyn, qarýly, eńbekqqor, adal adam bolǵanyn estip ósedi. Osynyń bári onyń anaǵa degen saǵynyshyn jyl asqan saıyn arttyra túsedi. Bul saǵynysh jelkildep ósip kele jatqan jetkinshektiń kókeıinde adam janyna arasha túsetin dáriger bolý armanyn búrshik jarǵyzyp, sheshek atqyza bastaıdy. Sol armannyń áldıleýimen mektep bitirgen ol Almaty medısınalyq ınstıtýtyna kelip, oqýǵa túsedi. Oqý ornyn, joǵaryda aıtqanymyzdaı, emdeý fakýlteti boıynsha bitirgen jas túlek 1968 jyly Qyzylorda qalalyq aýrýhanasyna jumysqa turady. Bastapqyda anestezıolog bolyp qyzmetin bastaǵan ol birqatar ýaqyttardan soń hırýrgtik mansabyn da bastaıdy. Sodan beri ótken jyldardyń bederinde Saǵyndyq aǵamyz 5 myńnan astam kúrdeli operasııalar jasap, kóptegen aýrýlardyń ómirin saqtap qaldy. Osy jyldarda 15-ten asa ǵylymı-ádistemelik jańalyqtar engizip, óziniń ǵylymǵa degen qabilet-qarymyn da tanyta bildi. Sonymen birge, anestezıolog-reanımator mamandyǵyn jaqsy meńgerip shyqty.
1976 jyl Saǵyndyq Shámshiulynyń dárigerlik qyzmet jolyndaǵy belesinde kúrt burylys oryn alǵan kezeń boldy. Ol osy jyly qalalyq dárigerlik jedel járdem bólimshesine bólim meńgerýshisi bolyp aýysty. Mine, sodan bastap belsendi dárigerlik qyzmetin birjola osy salaǵa arnady. Ol arada eki jyl ótkende, 1978 jyly stansa bas dárigeriniń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. Al 1982 jyldan 2012 jyly zeınetke shyqqanǵa deıingi týra 30 jyl boıyna osy stansanyń úzilissiz bas dárigeri bolyp qyzmet atqardy. Jaı basqaryp qana qoıa salǵan joq, jyl-jyldap úlken abyroı men qurmetke keneldi. Ol basshylyq jasaǵan jyldarda qalalyq aýrýhananyń jedel járdem bólimshesi óz aldyna derbes qurylym bolyp qaıta quryldy. Endi «stansa» degen statýs alǵan mekemeniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy aıtarlyqtaı nyǵaıdy. Qala boıynsha 3 jedel járdem bólimshesi men zararsyzdandyrý ortalyǵy ashyldy. Stansada kardıologııa, údemeli terapııa, akýsherlik, balalar dárigerleri shaqyrý toptary qatarǵa qosyldy. Bastapqydaǵy 3 brıgada sany 20-ǵa, dárigerler sapy 5-ten 103-ke deıin artty. Qurylymdaǵy barlyq qyzmetkerlerdiń qatary 600-den asyp tústi. Dárigerlerdiń sanattylyq dárejesi 87,5 paıyzdy, al orta býyn kadrlar 83,6 paıyzdy qurady. Stansa qaladaǵy 250 myńnan astam jurtshylyq pen Tasbóget, Taldyaral, Mahambet, Abaı, Qarakól, Qaraýyltóbe, MIS, Belkól, Birqazan sekildi eldi mekender turǵyndaryna qaltqysyz qyzmet etip keledi.
Ádette basshylyq qyzmette uzaq ýaqyt otyrǵan adamdarda pendelik menmendik, óktemdik paıda bolyp jatady. Bizdiń Saǵyndyq aǵamyz kerisinshe «ulyq bolsań, kishik bol» degen qanatty qaǵıdany berik ustanyp, jasy ulǵaıǵan saıyn ınabatty da ǵıbratty bola tústi. Sondyǵynan bolar, jalǵan sóıleýdi, kólgirsýdi bilmeıtin, áńgimeniń ashyǵy men adaldyǵyn aıtatyn qalpynan bir tanǵan emes. Buǵan qosa, adam tárbıesine, shákirt tárbıeleýge kóp kóńil bóldi. Kez kelgen dárigerdiń kásibı maman bolýdan buryn eń aldymen naǵyz adam bolýy kerektigin qaramaǵyndaǵy medısına qyzmetkerleriniń sanalaryna sińirýmen keldi. Osy adamdyq bıik qasıetterdi joǵary ustaǵany shyǵar, ózine eńbek jolyn jańa bastaǵan kezde janashyr bolyp, qamqorlyq kórsetken Ernııaz Omarov, Turǵanbaı Mahanov, Bazarbaı Atabaı sekildi áriptes aǵalaryn únemi erekshe atap otyrady.
Búginde joǵary sanatty dáriger-uıymdastyrýshy, I sanatty dáriger-hırýrg dárejesine jetip otyrǵan Saǵyndyq Shámshıevtiń osy jyldardaǵy qaltqysyz qyzmeti eleýsiz de qalǵan emes. Ol – «Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi», budan basqa «Shapaǵat» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine – 10 jyl» medaldarymen, «Densaýlyq saqtaý isine qosqan úlesi úshin» tósbelgisimen nagradtalǵan. Sondaı-aq, ol «Qyzylorda qalasynyń úzdik dárigeri». Sonymen qatar, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Alǵys hatyna ıe boldy. Qazirgi tańda «Nur Otan» partııasynyń qalalyq jedel járdem stansasyndaǵy uıymyn, sondaı-aq osy mekeme ardagerler keńesin basqarady.
Abdýlla ShÚLENBAEV.
QYZYLORDA.