Maqsat – halyqqa minsiz qyzmet kórsetý

Halyqtyń turmysyn jaqsartýǵa degen umtylystan 1998 jylǵy qańtarda elimizdegi zeınetaqy júıesine ózgeris engizilip, burynǵy yntymaqty zeınetaqy júıesinen jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine kóshý júzege asyryldy. Úkimettiń qaýlysymen qurylǵan Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyq (ZTMO) qazirgi tańda yntymaqty, jınaqtaýshy zeınetaqy júıeleri men mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesinde halyqty áleýmettik qorǵaýdy júzege asyratyn mańyzdy qurylymdardyń biri bolyp tabylady. 14 oblysta jáne Almaty men Astana qalalyq fılıaldarynan, aýdandyq jáne qala­lyq bólimshelerden turatyn jergilikti jelisi bar kásiporyn júıesinde búgingi tańda 3,5 myń bilikti maman eńbek etip, kún saıyn 15 myńǵa jýyq áleýmettik sala aıasyndaǵy ártúrli máse­leler boıyn­sha azamattardy qa­byldaıdy. Bizdiń kásiporynnyń qyzmetin sıpattaıtyn jalpy úrdisteri jumys kóleminiń, áleý­mettik tólemderdiń, qarjy aǵyn­dary men halyqqa kórsetetin qyz­met túrleriniń turaqty ósýin jatqyzýǵa bolady. ZTMO arqyly ótkiziletin tólemderdiń negizgi sanattary boıynsha qarjy aǵyn­darynyń dınamıkasy 1998 jylmen salystyrǵanda 32,4 esege ósti jáne 2014 jyly 2,4 trln. teńgeden astam somany qurady. Bastapqy kezeńde mindetti zeınetaqy jarnalary boıynsha kelip túsetin aqsha qarajattaryn derbestendirilgen esepke alý jáne olardyń tólemin júzege asyrý úshin áleýmettik jeke kod (ÁJK) qoldanyldy, salymshyǵa ÁJK berý úshin onyń ZTMO bólimshesine júginýi qajet bolatyn. Al 2013 jyldyń qańtarynan bastap jeke sáıkestendirý nómirleri (JSN) negizinde jeke tulǵalardy biryńǵaı esepke alý júıesi engizildi. О́tken jyldardaǵy kásip­orynnyń basty jetistikteriniń biri zeınetaqy men járdem­aqy alýshylardyń ortalyq­tandyrylǵan derekqoryn jasaý bolyp tabylady, derekqordy paıdalaný respýblıkamyzdaǵy biregeı júıeni qurýǵa jáne jumysty jańa sapaly deńgeıge kóterýge múmkindik beredi. Ortalyqtandyrylǵan de­rek­qor bıýdjetten qarajat túsken kúni áleýmettik tólemdi qamtamasyz etýge, alýshynyń qalaýy boıynsha elimizdiń kez kelgen bank mekemeleri arqyly zeınetaqy men járdemaqynyń 41 túrin tóleýdi júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Qazirgi tańda, osyndaı ekinshi deńgeıdegi bankterdiń qatarynda 20 bank bar. Kásiporynda áleýmettik tólem alýshylardyń elektrondy muraǵaty qalyptastyrylyp, elektrondy taǵaıyndaý júıesi engizilgen. Aǵymdaǵy jyly áleýmettik tólem alýshylardyń shamamen 97 paıyzy (bul 5,8 mln. is-qaǵazyna jýyq) tólem mólsherin qaıta esepteý jáne ındeksteý elektrondy-sıfrly qol qoıýdy paıdalaný arqyly elektrondy túrde júrgizildi. Avtomattandyrýdyń mundaı deńgeıine qol jetkizý «E-maket» elektrondy taǵaıyndaý júıesin engizýdiń nátıjesinde múmkin bolyp otyr. Tólemderdi elektrondy taǵaıyndaý qaǵaz qujat aınalymyn azaıtýdy, taǵaıyndaý úderisin tezdetýdi, zeınetaqy men járdemaqy taǵaıyndaý jáne tóleý kezinde memlekettik qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýdy qamtamasyz etetin qoldanystaǵy tıimdi tehnologııa. 2007 jyldan bastap Úkimet­pen memlekettik qyzmet tizili­min qalyptastyrý, olardy usyný rásimin ońtaılandyrý, «Elektrondy úkimetti» engizý, memlekettik qyzmetterdi elektrondy formatqa kóshirý, mem­lekettik organdardyń aqpa­rattyq júıelerin biriktirýden turatyn sharalar kesheni iske asyryldy. Búgingi kúni «Elektrondy úkimet» portaly arqyly elektrondy memlekettik qyzmettiń 12 túri kórsetiledi. Halyqty áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy elektrondy qyzmet kórsetý júıesin odan ári damytý barysynda 2012 jyldan bastap áleýmettik tólemderdi qashyqtyqtan elektrondy taǵaı­yndaý júıesin engizýge yq­palyn tıgizdi. 2006 jyldyń shildesinen bas­tap ZTMO bazasynda Biryńǵaı esep ortalyǵy quryldy, bul qadamnyń ıgilikti áseri kóp bolǵanyn aıta ketken jón. Atap aıtqanda, min­detti zeınetaqy jarnalaryn aýdarý prosedýrasy jeńildetildi ári ońtaılandyryldy, salym­shylardyń tólemder qozǵalysyn retke keltirip, qu­pııasyn qam­tamasyz etti, jumys berýshilerdiń mindetti zeınetaqy jarnalary boıynsha bereshegin azaıtty, jınaqtaýshy zeınetaqy jú­ıesiniń sýbektilerin qada­ǵalaýdyń tıimdiligin arttyrdy, qyzmetkerlerge jınaqtaýshy zeınetaqy qoryn erikti túrde tańdaýyna jumys berýshilerdiń ákimshilik yqpal etý múmkindigin azaıtty. Nátıjesinde, mindetti zeınetaqy jarnalaryn esepke alý, sondaı-aq, jumys berýshiden kelip túsken qarajatty jınaqtaýshy zeınetaqy qorlaryna maqsatty túrde esepke qosý tártipke keltirildi. 2013 jylǵy shilde aıynda «MJZQ» AQ bazasynda Biryń­ǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń qurylýyna baılanys­ty 9 jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń zeınetaqy aktıvteri men mindettemelerin ZTMO arqyly Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryna berý júzege asyryldy. Al kásiporyn 2014 jyldyń qańtarynan bastap, «Qazaqstan Respýblıkasynda zeınetaqymen qamsyzdandyrý týraly» zańǵa sáıkes engizilgen mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalaryn (MKZJ) esepke alýdy júrgizýde. Sonymen qatar, ZTMO qonys aýdarǵan nemese qaıtys bolǵan salymshylar týraly aqparatty, sondaı-aq, Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynan zeınetaqy jınaqtarynyń zańdy túrde tólenýin qamtamasyz etý jáne alaıaqtyq áreketterge jol bermeý maqsatynda zeınetaqy jınaqtarynyń tólemine quqyǵy bar salymshylar boıynsha málimetterdi kún saıyn BJZQ-ǵa joldaıdy. ZTMO baǵdarlamalyq-aqpa­rattyq platformasy elimizdiń áleýmettik qamsyzdandyrý júıesi qyzmetiniń atqarýshysy, birtutas qarjylyq-esep já­ne tehnologııalyq bóligine aqpa­rattyq qoldaý jasaýdy qam­tamasyz etetin Densaýlyq saq­­taý jáne áleýmettik damý mınıs­trliginiń eń basty ınstıtýty bolyp tabylady. Bizdiń avtomattandyrylǵan aqparattyq júıemiz 2002 jyldan bastap zeınetaqy jarnalarynyń, áleýmettik aýdarymdardyń orta­lyqtandyrylǵan jáne derbes­tendirilgen esebin, respýblıkalyq bıýdjet, Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory qarajaty esebinen áleýmettik tólem túrlerin júzege asyrýdy, barlyq jınaqtalǵan derekterdi taldap qorytýdy, óz quzyreti sheginde tolyq jáne dáıekti aqparat alýdy jáne berýdi naqty ýaqyt reji­minde qamtamasyz etetin res­pýb­lıkamyzdaǵy alǵashqy memlekettik aqparattyq júıe bolyp otyr. Jáne ZTMO avto­mattandyrylǵan aqparattyq júıesi jaqyn shetelderdiń ishinde tuńǵysh ret bizdiń elimizde qolǵa alynyp, endi-endi ǵana qazaq­standyq tájirıbeni TMD elderi óz kádelerine jaratýǵa kiristi. Elimizde áleýmettik-eń­bek salasynyń biryńǵaı aqpa­rattyq júıesiniń qurylýy aldaǵy ýaqytta memlekettik retteýdiń tıimdiligin arttyrýǵa, usynylatyn áleýmettik qyzmet sapasynyń deńgeıin jaqsartýǵa, taldamaly derekterdi paıdalanýdy ońtaılandyrýǵa, «E-Úkimet» júıesi sheńberinde tıimdi yqpaldasýdy jáne jumys isteýdi qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Osylaısha, 2011 jyldan bastap halyqqa aqparattyq qyzmet kórsetýdi jaqsartýda ZTMO bazasynda azamattarǵa telefon, SMS-habarlama, elektrondy poshta jáne WEB portal arqyly qyzmet kórsetetin aqparattyq-anyqtamalyq baılanys ortalyǵy jumys isteı bas­tady. Kórsetiletin memlekettik qyz­metterdi jańǵyrtý maqsatynda 2015 jylǵy 12 naýryzda HQO, ZTMO jáne «Qazposhta» AQ arasynda úsh jaqty memorandýmǵa qol qoıyldy, oǵan sáıkes shalǵaı eldi mekenderdiń tur­ǵyndaryna memlekettik qyzmet­tiń qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyq qyzmetkerleri men «Qazposhta» AQ mamandarynan mobıldik toptar quryldy. Mobıldik toptar 16 naýryzdan bastap shalǵaı eldi mekenderge barýdy bastady. Esepti kezeńde mobıldik toptardyń qabyldaýyna zeınetaqy men járdemaqy taǵaıyndaý jáne konsýltasııa alý máseleleri boıyn­sha shalǵaı eldi mekenderdiń 6 160 azamaty júgindi. Sony­men qatar, biz múgedekter úshin ortalyqtandyrylǵan óner­ká­siptik bankti paıdalanýǵa engizdik, bul halyqtyń osy sanatyn esepke alýdy júıelendirý, múmkindigi shekteýli ár adamnyń muqtajdyǵy týraly tolyq aqparat alý, múgedekterdi ońaltý baǵdarlamalaryn iske asyrýǵa qa­jetti bıýdjettik qarajatty durys josparlaýǵa múmkindik berdi. Birjan JÚNISOV, Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyqtyń bas dırektory.