Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Túrkistan qalasyna erekshe mártebe berý týraly zańǵa qol qoıǵan kúndi óńir halqy el tarıhyndaǵy mańyzdy oqıǵa retinde baǵalap otyr. Osylaısha, Túrkistan jańa damý belesine qadam basty. Qala tarıhı-mádenı, ekonomıkalyq jáne týrıstik áleýetiniń deńgeıin odan ári kóteredi. Iаǵnı Uly Jibek jolynyń júreginde ornalasqan Túrkistan endi zańnamalyq turǵydan qoldaýǵa ıe bolyp, erekshe basqarý júıesimen órkendeı túspek. Ásirese oblys turǵyndary bul sheshimdi elimizdiń tarıhı qundylyqtaryna degen qurmet pen ulttyq jańǵyrýdyń aıqyn belgisi dep qabyldady.
Iá, Túrkistan qalasyna erekshe mártebe berý týraly zań jobasy Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 27 qyrkúıektegi Túrkistan oblysyna saparynyń qorytyndysy boıynsha bergen tapsyrmasyna, 2023 jylǵy 10 sáýirdegi qararyna sáıkes ázirlengen edi.
Keıingi úsh jylda Túrkistan qalasynyń halqy 31,5%-ǵa artyp ótken jyldyń sońynda 237 myńǵa jýyqtady. Jalpy óńirlik ónim kólemi oblys ortalyǵy atanǵaly 4,5 ese ósip, byltyr 452,6 mlrd teńge boldy. Memlekettik bıýdjetke túsimniń kólemi 2,8 ese ósip, 2024 jyly 80,1 mlrd teńge tústi. Onyń ishinde salyq túsimderi 2,3 ese ósken. Al qala bıýdjeti 3 ese ósip 147,2 mlrd teńgege jetti. Qala damýynyń negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi keıingi úsh jylda 915,7 mlrd teńgeni qurady. Onyń ishinde jeke ınvestısııa – 361 mlrd teńge. Byltyr 400,2 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan. Erekshe mártebege ıe bolǵan qaladaǵy arnaıy ekonomıkalyq aımaqta quny 38,9 mlrd teńge bolatyn, 783 jańa jumys ornymen qamtý múmkindigi bar 9 ınvestısııalyq joba ornalasqan. Qurylys jumystary júrgizilip jatyr. Buǵan qosa ındýstrııalyq aımaqta quny 26,7 mlrd teńge bolatyn, 1 454 jańa jumys oryndarymen qamtý múmkindigi bar 36 ınvestısııalyq joba ornalasqan.
Túrkistan qalasyna erekshe mártebe berý boıynsha atqarylǵan isterdiń basy-qasynda júrgen oblys ákiminiń orynbasary Beısenbaı Tájibaev dál qazir eldik qyzmet – zor qýanysh ári jaýapkershilik ekenin aıtady.
Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
«Memleket basshysy qol qoıǵan «Túrkistan qalasynyń erekshe mártebesi týraly» zańda elimizdiń rýhanı, tarıhı-mádenı, týrıstik ortalyǵy jáne sáýlet murasy retindegi qalanyń erekshe mártebesi bekitilgen. Qujatta tarıhı-mádenı murany saqtaý, Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi men basqa da eskertkishterdi qorǵaý, arheologııalyq jáne ǵylymı-restavrasııalyq jumystardy retteý, tarıhı-mádenı murany qaıta jańǵyrtý jáne ulttyq qolónerdi dáripteý; qorǵaý aımaǵynda bıiktigi men sáýleti úılespeıtin ǵımarattardy salmaý; arheologııalyq eskertkishterdiń rezervatyn qurý; múgedektigi bar adamdarǵa qoljetimdi ınfraqurylym jáne ınklıýzıvti týrızm qurý arqyly qalada jaıly orta qalyptastyrý; qalanyń biryńǵaı kelbetin – sáýlet ereksheligin saqtaý úshin dızaın kod engizý; tıimdi basqarý men baqylaý úshin ákimdik pen máslıhat ókilettigin keńeıtý; memleket tarapynan qolóner sheberlerin qoldaý men kólik tranzıtin retteý; týrızmdi damytý jáne turmys sapasyn arttyrýmen qatar qalanyń tarıhı ereksheligin saqtaý qarastyrylǵan. Qazaq eliniń baı murasyn urpaqtan-urpaqqa jetkizý amanatyn oryndaý jáne jahanǵa tanytý isine bárimiz atsalysýymyz kerek», deıdi oblys ákiminiń orynbasary.
Qala ákimdiginiń habarlaýynsha, byltyr oryndalǵan qurylys jumystarynyń kólemi 274,6 mlrd teńgeni quraǵan. Keıingi úsh jylda 1,2 mln sharshy metr, al ótken jyly 534 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Nátıjesinde, turǵyn úı qurylysyna baǵyttalǵan ınvestısııa kólemi 124,9 mlrd teńgeni qurady. Qazirgi tańda Túrkistan qalasynyń 16 579 azamaty turǵyn úıge muqtaj retinde kezekke tirkelgen. Osy oraıda turǵyn úı kezegine túgendeý jumysy júrgizilgenin de aıta ketelik. Nátıjesinde, 3026 azamat tizimnen shyǵarylypty. О́tken jyly 961 páter paıdalanýǵa berilse, bıyl 944 páter beriletin bolady. Sondaı-aq «Otbasy bank» arqyly 58 turǵyn úıdiń 3 076 páteri satyldy. Bıylǵa 2 127 páterdi quraıtyn 30 turǵyn úıdi qoldanysqa berý josparlanyp otyr. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik belsendi sýbektileriniń sany úsh jylda 2 ese ósken. Bul salada jumyspen qamtylǵandar 31 227 adamdy qurady. О́nerkásiptik ónim óndirisiniń kólemi úsh jylda 1,5 ese ósip, ótken jyly 25,8 mlrd teńge bolǵan.
«Qalamyzdyń erekshe mártebe alýy bolashaqtaǵy damýyna jańa serpin beredi. Bul – biz úshin úlken mártebe ári zor jaýapkershilik. Osy mártebe Túrkistannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna tyń múmkindikter ashyp, onyń elimizdiń basqa aımaqtarymen jáne halyqaralyq deńgeıde baılanystaryn odan ári kúsheıtedi. Túrkistan – kıeli jer, qasıetti meken. Babalarymyzdan qalǵan muralardy saqtap, ony bolashaq urpaqqa amanat etýimiz kerek. Qalanyń erekshe mártebe alýymen qatar, onyń ınfraqurylymy men áleýmettik qyzmet kórsetý salalary da jańǵyryp, jańa jobalar júzege asyrylady», deıdi Túrkistan qalasynyń ákimi Ázimbek Pazylbekuly.
Sondaı-aq qala ákiminiń málimdeýinshe, keleshekte Túrkistan qalasy turǵyndarynyń negizgi tabys kóziniń biri týrızm salasy bolady. Oǵan alǵysharttar jeterlik. Máselen, 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha qalaǵa 1,1 mln týrıst kelgen. Onyń ishinde 23,2 myń sheteldik týrıst bar. Orta eseppen alǵanda kún saıyn Túrkistanǵa 70-teı sheteldik azamat keledi degen sóz. Al jalpy týrıst sanyn bir kúnge shaqsańyz qalamyzda 3 myńnan asa qonaq bolady.
«Joǵaryda 1 mln-nan asa týrıst keldi dedik qoı. Soǵan tranzıttik qyzmet kórsetetin kásipkerlerge usynys aıtyp jatyrmyz. Máselen, qalaǵa saıahattap ushaqpen kelgen qaltaly qonaqqa qyzmet kórsetetin taksoparkter bizde joqtyń qasy. Sol úshin komfortty jaǵdaıdaǵy taksı qyzmetin damytýdy oılastyryp otyrmyz. Sonymen qatar kásipkermen qos qabatty avtobýstar ákelý boıynsha kelisim jasaýdamyz. Týrısterdi tasymaldap qana qoımaı, qalanyń kórikti oryndaryn tamashalaýǵa múmkindik jasalady. Investorlarmen júrgizilgen kelissózder nátıjesinde týrızm salasyna aldaǵy jyldary quny 145,1 mlrd teńgeni quraıtyn 13 jobany iske asyrý josparlanyp otyr. Nátıjesinde, 955 jumys orny ashylady. Onyń ishinde iri jobalardy atap ótsem, quny 126 mlrd teńgeni quraıtyn 17 qabatty 5 juldyzdy qonaqúı salynady. Onyń arnaıy demalys aımaǵy bolady, 501 jańa jumys orny ashylady. Sol sııaqty 5,5 mlrd teńgege qolónershiler qalashyǵy salynyp jatyr. Munda 100 jańa jumys orny bolady. Buǵan qosa joba quny 3 mlrd teńgeni quraıtyn akvaparki bar qonaqúı salynbaq. Onda 100 adam turaqty jumyspen qamtylady. Quny 1 mlrd teńgege 40 jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beretin qonaqúı salynady», dedi Ázimbek Pazylbekuly.
Túrkistandyqtar Túrkistanǵa berilgen erekshe mártebe – resmı sheshim ǵana emes, qalanyń bolashaǵyna jasalǵan úlken strategııalyq qadam dep esepteıdi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bul bastamasy qalanyń tarıhı kelbetin saqtaı otyryp, zamanaýı megapolıske aınalýyna múmkindik beretinine, tarıhı-mádenı muralardy qorǵaý men jańǵyrtýǵa, ınfraqurylymdy damytýǵa, ınvestısııa tartýǵa jol ashatynyna senedi.
Oblys jáne qala ákimdigi Túrkistandy tek týrıstik ortalyq retinde ǵana emes, ómir súrýge yńǵaıly, damyǵan qala retinde qalyptastyrýdy basty mindet sanaıdy. Sonymen qatar, kıeli qaladaǵy árbir turǵyn úshin ómir sapasyn jaqsartý mańyzdy maqsatqa aınalmaq. Erekshe mártebe – úlken jaýapkershilik. Iаǵnı jergilikti bılik, óńir halqy túrkistandy túrki áleminiń rýhanı ortalyǵy ǵana emes, ekonomıkasy qýatty, ekologııalyq taza aımaqqa aınaldyrýdy maqsat etedi.
TÚRKISTAN